Τελικά που καταλήγουν όλα τα «Papers»;

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Το Λουξεμβούργο έχει βρεθεί συχνά να πρωταγωνιστεί σε διάφορα «Papers» ή «Leaks». Και φυσικά κάθε φορά υπόσχεται ότι «δεν θα ξανασυμβεί». [EPA-EFE/JULIEN WARNAND]

Βγήκαν λοιπόν και τα «Pandora Papers». Για μια ακόμα φορά η δημοσιογραφική έρευνα, η οποία σε μια σειρά χώρες της Ευρώπης δε γνωρίζει και τις πιο ανθηρές της εποχές, δείχνει σημεία ζωής, μας αποκαλύπτει ωστόσο κάτι που έχει πάψει να προκαλεί πλέον έκπληξη.

Παλιότερα είχαμε τα Panama Papers, Paradise Papers, LuxLeaks, OffshoreLeaks. Ουσιαστικά κάθε μερικούς μήνες η παγκόσμια κοινή γνώμη μαθαίνει ότι οι «υπέρ-πλούσιοι» αυτού του πλανήτη, στους οποίους κατά σύμπτωση συγκαταλέγονται και κάποιοι πολιτικοί, προσφεύγουν ολοένα και συχνότερα σε ένα δαιδαλώδες πλανητικό δίκτυο, το οποίο συχνά κινείται στα όρια της νομιμότητας για να αποφύγουν την φορολόγηση του «κρυμμένου τους πλούτου».

Το ερώτημα που συνήθως προκύπτει, πέραν από την «ηθική» μιας συχνά νόμιμης διαδικασίας είναι αν οι «κρύπτες» του πλούτου τους είναι απαραίτητες μόνο για να φοροδιαφύγουν ή έστω να μην προκαλέσουν τους υπηκόους τους. Μήπως τελικά αυτό που θέλουν να κρύψουν είναι ακριβώς, το πώς προέκυψαν αυτά τα πλούτη;

Eνα ζήτημα είναι φυσικά οι εταιρίες, που θέλουν να γλυτώνουν φόρους. Εδώ το τελευταίο διάστημα έχει υπάρξει μια κάποια κινητικότητα, αν και μάλλον αόριστη, μετά και την δέσμευση της κυβέρνησης Μπάιντεν για την προώθηση της ιδέας ενός παγκόσμιου ελάχιστου φορολογικού συντελεστή, που θα περιορίσει τα φορολογικά «καλλιστεία» μεταξύ των κρατών και θα αποφέρει κάποια πρόσθετα έσοδα στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Και η Ευρώπη αν εξαιρέσει κανείς τους δικούς της «φοροπαραδείσους» υπερθεματίζει για την ανάγκη να προχωρήσει μια τέτοια ιδέα. Μην κατηγορηθεί κιόλας η Κομισιόν ότι τα έχει κάνει πλακάκια με κάποιες εταιρίες κολοσσούς.

Στην περίπτωση όμως των «Pandora Papers» μιλάμε μάλλον για κάτι ακόμα χειρότερο. Για μαύρο χρήμα, το οποίο συχνά αφορά πρόσωπα, και το οποίο πρέπει όχι απλά να ξεπλυθεί ή να φορογλυτώσει, αλλά κυριολεκτικά να κρυφτεί. Δεν είναι τυχαίο ότι ανάμεσα στα πολλά ονόματα των «υπόπτων», αυτά που ξεχωρίζουν είναι τα (εκατοντάδες;) πολιτικά πρόσωπα. Που τουλάχιστον σε λειτουργούσες ακόμα δημοκρατίες έχουν την θεωρητική υποχρέωση να εξηγούν και το «πόθεν» και το «έσχες».

Αυτό βεβαίως μας βάζει σε μια άλλη σκέψη. Θέλει λοιπόν «η πολιτική» να αντιμετωπίσει αυτά τα φαινόμενα; Θέλουν οι πολιτικοί να περιορίσουν τόσο πολύ τον εαυτό τους, να καταστήσουν αδύνατες τέτοιου είδους δραστηριότητες; Να αποκλείσουν κάθε δυνατότητα για ένα παραπάνω εισόδημα;

Σε ανάλογες αποκαλύψεις στο παρελθόν μετά το αρχικό «σοκ», η παγκόσμια κοινή γνώμη έπαψε να τροφοδοτείται με περαιτέρω πληροφορίες για το τι απέγινε; Τα «Papers» ουσιαστικά κατέληγαν στο καλάθι των αχρήστων. Υπάρχει κάποια ελπίδα ότι τώρα θα συμβεί κάτι διαφορετικό; Οτι δηλαδή πέραν των δικαιολογιών ορισμένων και της παγερής σιωπής κάποιων άλλων θα κληθούν οι πολιτικοί να λογοδοτήσουν, θα υπάρξουν διώξεις, νομοθετικές πρωτοβουλίες για «να μην ξανασυμβεί»;

Η κοινή γνώμη μοιάζει πια τόσο εθισμένη με αυτή την κατάσταση, που οι αντιδράσεις της είναι από υποτονικές έως ανύπαρκτες. Ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, το ενδιαφέρον εξαντλείται στο επίπεδο της κλειδαρότρυπας και αντέχει όσο το χαρτί μιας χτεσινής εφημερίδας, που ξεχάστηκε στο μπαλκόνι πριν το πρωτοβρόχι.

Αυτός ο εθισμός που καταλήγει σε απάθεια ίσως να είναι η πιο τραγική αποκάλυψη των όποιων «Papers». Και οι «αποκαλυφθέντες» μπορεί τελικά αντί να φοβούνται την έκθεση, κάπου στο βάθος να αισθάνονται ακόμα πιο υπερήφανοι για τα κατορθώματά τους. Εως και δικαιωμένοι.