Τι ενώνει και τι χωρίζει τους «4» του Βίζεγκραντ ενόψει της κρίσιμης Συνόδου

Οι τέσσερις του Βίζεγκραντ [Government of the Czech Republic]

Ευρωσκεπτικιστές, πολέμιοι της ευρωπαϊκής ενοποίησης, σφοδροί επικριτές των Βρυξελλών. Έτσι έχουν χαρακτηριστεί τα μέλη της ομάδας του Βίζεγκραντ, που έχουν κάνει κάτι παραπάνω από αισθητή την παρουσία τους τα τελευταία χρόνια. Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία και Σλοβακία ακονίζουν τα μαχαίρια τους ενόψει της άτυπης Συνόδου Κορυφής στη Μπρατισλάβα την 16η Σεπτεμβρίου. Έτοιμες να χρησιμοποιήσουν το Brexit ως το μεγαλύτερο όπλο τους.

Ήδη έχουν καλέσει τις Βρυξέλλες αλλά και τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ηγέτες να μην εξάγουν λάθος συμπεράσματα από την απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την ΕΕ.  Σύμφωνα με τους ίδιους, η ψήφος των Βρετανών ήταν το αποτέλεσμα της αποτυχίας των Βρυξελλών να ακούσουν τους πολίτες τους και η συνέχιση του status  quo θα προκαλέσει περισσότερες κλήσεις για αποχωρήσεις.

Από την πλευρά τους οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η Ουγγαρία και η Πολωνία, που έχουν επανειλημμένως κατηγορηθεί για παραβιάσεις των πολιτικών ελευθεριών και της ελευθεροτυπίας, θα χρησιμοποιήσουν την όλη αναταραχή για να προωθήσουν το δικό τους όραμα για την Ευρώπη.

Ποιο είναι αυτό; Η επιστροφή κάποιων εξουσιών στα κράτη μέλη και η υποβάθμιση του ρόλου των ευρωπαϊκών θεσμών. «Οι ιδέες του φεντεραλισμού έχουν οδηγήσει στη δυστυχία. Χρειαζόμαστε μια νέα ευρωπαϊκή Συνθήκη», είχε πει ο επικεφαλής του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS) του Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, το οποίο επανήλθε στην εξουσία μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου.

Στο δρόμο προς το δημοψήφισμα

Πόσο ρεαλιστικό όμως είναι το σχέδιο των «4»;  Ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, ο πιο προβεβλημένος επικριτής των Βρυξελλών, ετοιμάζεται να πραγματοποιήσει στις 2 Οκτωβρίου δημοψήφισμα με ερώτημα: «Θέλετε να έχει το δικαίωμα η ΕΕ να υπαγορεύει την υποχρεωτική εγκατάσταση μη Ούγγρων υπηκόων στην Ουγγαρία χωρίς τη συγκατάθεση του Κοινοβουλίου;». Όπως είναι λογικό η αντιμεταναστευτική ρητορική έχει κλιμακωθεί κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, με τον Όρμπαν να κατηγορεί τους πρόσφυγες σχεδόν για τα πάντα.

Από τότε που αυξήθηκαν οι προσφυγικές ροές, «περισσότεροι από 300 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε επιθέσεις στην Ευρώπη», «οι παρενοχλήσεις εναντίον των γυναικών αυξήθηκαν» και «οι Βρυξέλλες θέλουν να δημιουργήσουν μια ολόκληρη πόλη παράτυπων μεταναστών στην Ουγγαρία», αναφέρουν οι διαφημιστικές πινακίδες της εκστρατείας, εμπνευσμένες από την ανάλογη τακτική που είχε ακολουθήσει ο Σλοβάκος Πρωθυπουργός στις εκλογές του περασμένου Μαρτίου. Πριν από λίγες ημέρες άλλωστε ο Όρμπαν ανακοίνωσε την κατασκευή και δεύτερου φράκτη στα  νότια σύνορα με τη Σερβία.

Ωστόσο συμβαίνει το εξής παράδοξο: Ενώ ο Ούγγρος Πρωθυπουργός δεν θέλει ούτε να ακούσει για το ευρωπαϊκό σχέδιο ανακατανομής των προσφύγων, αποτελεί τον πλέον ένθερμο υποστηρικτή της δημιουργίας κοινού ευρωπαϊκού στρατού. Αυτό τουλάχιστον δήλωσε στη Σύνοδο της ομάδας του Βίσεγκραντ με την παρουσία και της Γερμανίδας Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ στη Βαρσοβία την περασμένη Παρασκευή.

Η βασική διαφωνία

Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς αν τα αιτήματα της ομάδας του Βίσεγκραντ θα εισακουστούν, σε ποιο βαθμό και αν η ομάδα αυτή θα έχει μέλλον στα ευρωπαϊκά πράγματα. Άραγε θα καταφέρει να διατηρήσει την ενιαία της θέση όταν οι πιέσεις θα ενταθούν;  Σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, μπορεί Όρμπαν και Κατσίνσκι να συμφωνούν στην υιοθέτηση αυστηρής γραμμής απέναντι στην ΕΕ, έχουν όμως μια βασική διαφωνία, που ακούει στο όνομα Ρωσία.

Ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι εξακολουθεί να αποτελεί από τους πιο ισχυρούς επικριτές της Μόσχας, την οποία και κατηγορεί εν μέρει για τη μυστηριώδη πτώση του αεροσκάφους στο Σμολένσκ το 2010, που είχε ως αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο του αδελφού του Λεχ.

Από την άλλη ο Όρμπαν δεν έχει κρύψει την πρόθεσή του να ενισχύσει τους δεσμούς του με τη Ρωσία, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την υπογραφή συμφωνίας δισεκατομμυρίων για την αναβάθμιση ενός πυρηνικού εργοστασίου στην Ουγγαρία.

X