Τα παραδοσιακά κόμματα στην Ευρώπη μπορούν να διδαχτούν από τα λαϊκιστικά

Μπέμπε Γκρίλο

Μετά το Brexit και λόγω της αυξανόμενης δυσαρέσκειας των Ευρωπαίων ψηφοφόρων, οι λαϊκιστές κερδίζουν έδαφος σε ολόκληρη την ήπειρο. Ωστόσο, οι ειδικοί δεν φαίνεται να ανησυχούν, καθώς βλέπουν την αναταραχή αυτή ως ένα υγιές σημάδι δημοκρατίας.

«Τα παραδοσιακά κόμματα πρέπει να μάθουν από τους λαϊκιστές», δήλωσε ο Paolo Graziano, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα, μιλώντας στο φετινό συνέδριο της Κατάστασης της Ένωσης, το οποίο διοργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας.

«Οι πολίτες ζητούν περισσότερη συνοχή, περισσότερη συμμετοχή και περισσότερο ενδιαφέρον για την καθημερινότητά τους», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι τα κοινωνικά μέσα δημιουργούν μια νέα προθυμία να εμπλακούν.

Παρόλο που η συμμετοχή στα κόμματα μειώνεται στις περισσότερες χώρες, οι Ευρωπαίοι ενδιαφέρονται για νέες μορφές συμμετοχικοτητας μέσω κοινωνικών μέσων και εναλλακτικών πολιτικών δικτύων.

Ονομάζοντάς την μια ιδεολογία χαμηλού κόστους, ο Graziano εξηγεί ότι οι λαϊκιστές έχουν καλύψει τον κενό χώρο που έχουν αφήσει τα παραδοσιακά κόμματα. Οι ψηφοφόροι έχουν μια αυξανόμενη αίσθηση ότι είναι αποξενωμένοι από τα πολιτικά κόμματα και τη νομοθετική εξουσία, αλλά όχι ότι αδιαφορούν για την πολιτική, επαναλαμβάνει ο Heather Grabbe, διευθυντής του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ανοικτής Κοινωνίας.

Αισθανόμενοι ότι δεν εισακούονται από τους πολιτικούς, οι Ευρωπαίοι δεν είχαν καμία δυσκολία να ταυτιστούν με τα απλοϊκά μηνύματα των λαϊκιστών, αναφέρουν οι αναλυτές.

Αν και ο λαϊκισμός ποικίλλει ευρέως μεταξύ του Κινήματος Πέντε Αστέρων στην Ιταλία και των Podemos στην Ισπανία, και του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία, το πρότυπο είναι το ίδιο. «Έχεις από τη μια μεριά τον λαϊκισμό που αποκλείει και από την άλλη τον λαϊκισμό που ενσωματώνει όπως είναι η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ και των Podemos», τόνισε.

«Ο Γκρίλο ήταν σε θέση να πετύχει γιατί έδωσε μια απάντηση που άλλα πολιτικά κόμματα δεν ήταν σε θέση να παράσχουν. Οι Podemos έκαναν το ίδιο στην Ισπανία. »

Ο Grillo, οργισμένος από μια σειρά από σκάνδαλα διαφθοράς, ίδρυσε το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, το οποίο διογκώθηκε μέσα σε λίγους μήνες. Ο πρώην κωμικός αρνήθηκε να βασιστεί στα παραδοσιακά media, χρησιμοποιώντας αντ ‘αυτού online συναντήσεις για να συγκεντρώσει έναν στρατό εθελοντών και το blog του για να επικοινωνήσει με τους οπαδούς του.

Έχοντας την πεποίθηση ότι ο λαϊκισμός θα παραμείνει σταθερός περίπου στο 30% βραχυπρόθεσμα, ο Graziano βλέπει τον λαϊκισμό ως μια θετική τάση, καθώς προσφέρει μια ευκαιρία να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι πολιτικοί έρχονται σε επαφή με τους πολίτες.

«Αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε τον λαϊκισμό, πρέπει να ξεδιαλύνουμε εμπειρικά όχι μόνο τις ρίζες αλλά και την εξέλιξη αυτή των νέων πολιτικών κομμάτων», πρόσθεσε. Η πολιτική επικοινωνία πρέπει να εξελιχθεί δεδομένης της αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο αλληλοεπιδρά το Διαδίκτυο με τους πολίτες.

Οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι η διαδικτυακή ζωή είναι άμεση, διαφανής, εύκολη και διασυνδεδεμένη, ενώ η πολιτική είναι συχνά αργή, επίπονη και μυστικοπαθής. Κάθε μέρα υπάρχουν εκατομμύρια συνομιλιών για πολιτικά ζητήματα σε ψηφιακούς χώρους – Facebook, Twitter, blogs και βίντεο. «Αλλά δεν είναι εύκολο να συνδέσετε αυτές τις νέες συζητήσεις με την επίσημη πολιτική δέσμευση», δήλωσε ο Grabbe.

Ψηφιακή δημοκρατία

Ένα ερευνητικό πρόγραμμα από τους Grabbe και Jamie Bartlett, διευθυντή του Κέντρου για την ανάλυση των κοινωνικών μέσων στο Demos, περιέγραψε διάφορες πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να βελτιώσουν αποτελεσματικά το κενό μεταξύ των πολιτικών και των ψηφοφόρων. Ορισμένοι ευρωβουλευτές ήδη ελκύονται από την ιδέα της ανοιχτής διαβούλευσης τροπολογιών σχετικά με την προτεινόμενη νομοθεσία, δήλωσε η βουλευτής Mercedes Bresso, στη Φλωρεντία.

«Το Κοινοβούλιο θα μπορούσε να προσθέσει τρόπους σύνδεσης των συζητήσεων με ορισμένες τροπολογίες, όχι μόνο ως ροή από τους βουλευτές του ΕΚ προς τους πολίτες αλλά και οριζόντια μεταξύ των πολιτών, όπως και με τους καταναλωτές στο Amazon ή το Facebook», πρόσθεσε ο Grabbe.

Οι απαρχές ενός νέου τρόπου άσκησης πολιτικής είναι εκεί έξω. Απλώς πρέπει να ενσωματωθούν. Ο Graziano επεσήμανε τις γαλλικές προεδρικές εκλογές. Ο Εμμανουέλ Μακρόν αμφισβήτησε τη λειτουργία των παραδοσιακών κομμάτων δημιουργώντας το δικό του κίνημα En Marche !, είπε. «Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της γαλλικής πολιτικής όπου έχουμε έναν υποψήφιο ο οποίος προηγείται του κόμματος», δήλωσε ο Graziano, σημειώνοντας ότι θα δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο πολιτικής άσκησης με λιγότερο παραδοσιακό τρόπο, πέραν του αριστερού και του δεξιού.

X