Νικητές και χαμένοι του Ιταλικού δημοψηφίσματος

Σε απάντηση, ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι έγραψε στο Twitter ότι η Ιταλία έχει ανεξάρτητο νομικό σύστημα και «οι δικαστές λογοδοτούν στο ιταλικό σύνταγμα και όχι στον πρόεδρο της Τουρκίας». [European Council]

Η παραίτηση του Ιταλού Πρωθυπουργού Ματέο Ρέντσι μετά την ήττα του στο δημοψήφισμα για την συνταγματική αναθεώρηση βυθίζει τη χώρα στο πολιτικό χάος και την ΕΕ σε ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα.

Σχεδόν το 60% των Ιταλών απέρριψαν τις προτεινόμενες αλλαγές για το ιταλικό συνταγματικό και κοινοβουλευτικό σύστημα με την συμμετοχή να κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα, περίπου στο 69%.

Καθοδηγούμενη από το λαϊκίστικο Κίνημα των 5 Αστέρων, τον μεγαλύτερο αντίπαλο του Δημοκρατικού Κόμματος του Ρέντσι, η εκστρατεία του «όχι» εκμεταλλεύτηκε την μειούμενη δημοφιλία του Ρέντσι, την καχεκτική οικονομία και το μεταναστευτικό.

«Η εμπειρία της κυβέρνησής μου τελειώνει εδώ.. προσπάθησα να κάνω αυτήν την μεταρρύθμιση να πετύχει», είπε ένας σαφώς συγκινημένος Ρέντσι στο τηλεοπτικό του διάγγελμα όταν πια όλα είχαν κριθεί τις πρώτες πρωινές ώρες. «Αν αγωνίζεσαι για μια ιδέα, δεν μπορείς να χάσεις», δήλωσε.

Η μεταρρύθμισή του, η οποία εκπονήθηκε από κοινού με ένα νέο εκλογικό νόμο, στόχευε στην μετάλλαξη της «τέλειας κοινοβουλευτικής δυαρχίας» με την αλλαγή της δομής και του ρόλου της Ιταλικής Γερουσίας. Επίσης, στόχευε στην αλλαγή της κατανομής των εξουσιών μεταξύ του κράτους και των περιφερειών.

Ο Ρέντσι δήλωσε ότι οι μεταρρυθμίσεις θα μείωναν τη γραφειοκρατία και θα έκαναν τη χώρα πιο ανταγωνιστική. Οι πιο πολλοί όμως φοβήθηκαν ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα αφαιρούσαν τις συνταγματικές δικλείδες ασφαλείας στην εκτελεστική εξουσία και δεν θα είχαν κάποιο θετικό αντίκτυπο στη δημόσια διοίκηση ή στην οικονομία.

Η παραίτησή του μάλλον θα οδηγήσει σε πρόωρες εκλογές την επόμενη χρονιά. Ο Πρόεδρος Ματαρέλα είναι υποχρεωμένος να προχωρήσει σε γύρο διερευνητικών εντολών για νέα κυβέρνηση και αν αυτός αποτύχει να προκηρύξει εκλογές.

Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι η παραιτηθήσα κυβέρνηση Ρέντσι θα αντικατασταθεί από κάποιον άλλο από το εσωτερικό του κόμματός του ο οποίος θα συνεχίσει μέχρι τις εκλογές της άνοιξης του 2018.

Πολλοί και διάφοροι οι νικητές

Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος αποτέλεσαν μια μεγάλη νίκη για το Κίνημα των Πέντε στέρων και την ξενοφοβική Λίγκα του Βορρά. Και οι δύο συνασπίστηκαν για να εξωθήσουν τον Ρέντσι εκτός παιχνιδιού.

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Ματέο Σαλβίνι από την Λίγκα του Βορρά, δήλωσε ότι το αποτέλεσμα είναι «μια νίκη του λαού απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις των τριών τετάρτων του πλανήτη». Αρκετοί ερμηνεύουν το δημοψήφισμα ως απόδειξη του σαφώς διογκούμενου αντικαθεστωτικού, λαϊκίστικου αισθήματος στην Ευρώπη και αλλού.

Έτερος νικητής από το στρατόπεδο του «όχι» θεωρείται ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Ο πρώην πρωθυπουργός έπεσε από την εξουσία το 2011 στο απόγειο της κρίσης της ευρωζώνης και είδε τις πολιτικές μετοχές του να εξανεμίζονται λόγω μια σειράς σκανδάλων.

Μερικοί αναλυτές στην Ιταλία τον βλέπουν ως αυτόν που μπορεί να καθορίσει τον νέο πρωθυπουργό αν οι εκλογές επισπευστούν και πάμε σε κυβέρνηση συνασπισμού. Το κόμμα του, η Forza Italia, φτάνει περίπου στο 12% σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.

Οι κίνδυνοι για την ευρωζώνη

Η αντιπροσωπία των Γάλλων σοσιαλιστών στο ευρωκοινοβούλιο, προειδοποίησε για την πολιτική και οικονομική αβεβαιότητα που θα ακολουθήσει την παραίτηση του Ρέντσι. Επεσήμαναν ότι αυτήν την περίοδο θα επανέλθει η αμφισβήτηση του τραπεζικού συστήματος των ιταλικών τραπεζών.

«Αυτή η επιτεινόμενη αβεβαιότητα θα μπορούσε για ακόμη μια φορά να προκαλέσει την σταθερότητα της ευρωζώνης καθώς η Ιταλία δεν είναι Ελλάδα αναφορικά με το εκτόπισμα της οικονομίας και του χρέους της», δήλωσαν οι Γάλλοι Σοσιαλιστές. Σημείωσαν επίσης ότι το «όχι» ανοίγει το δρόμο σε όσους υποστηρίζουν ότι η Ιταλία θα τα πάει πιο καλά αν βγει εκτός της ΕΕ. Αλλά η Ιταλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προσφυγικής κρίσης και εκ των πραγμάτων χρειάζεται την Ευρώπη, υπογράμμισαν.

Οι αναταράξεις στις αγορές είναι αναπόφευκτες, με το ευρώ να πέφτει στο χαμηλότερο σημείο εδώ και 20 μήνες έναντι του δολαρίου αμέσως μετά την παραίτηση Ρέντσι. Το ενιαίο νόμισμα έπεσε κατά 1,4% στα $1.0505 πριν ανακάμψει στα $1.0555.

Μερικοί αναλυτές φοβούνται μια βαθύτερη κρίση επενδυτική εμπιστοσύνης θα μπορούσε να εκτροχιάσει το πρόγραμμα διάσωσης των χρεωμένων τραπεζών, πυροδοτώντας μια ευρύτερη χρηματοπιστωτική κρίση στην ευρωζώνη. Η ψήφος μπορεί να μην αφορούσε οικονομικά ζητήματα αλλά η χρονική στιγμή και οι επιπτώσεις στην πολιτική σταθερότητα είναι τέτοιες οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν οικονομική αποσταθεροποίηση. Τον Σεπτέμβριο του 2016, η Τράπεζα της Ιταλίας ανέφερε ότι τα μη εξυπηρετούμενα χρέη του συστήματος ήταν €198.9 δις σε σχέση με τα €200 δις του Αυγούστου.

Οι αγορές τώρα στρέφουν την προσοχή τους στην συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αργότερα αυτήν την εβδομάδα και στο αν ο Πρόεδρος της Μάριο Ντράγκι σχολιάσει το δημοψήφισμα. «η ΕΚΤ προγραμματίζει ένα συμβούλιο την Πέμπτη. Αν ο Ντράγκι φανεί αβέβαιος ως προς την ύπαρξη κινδύνου αποσταθεροποίησης, τότε το ευρώ θα πέσει», είπε η Ikeda της Nomura.

X