Εμπλοκή στη διεύρυνση της ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια λόγω διαμάχης Σλοβενίας-Κροατίας

Η διαμάχη των δύο χωρών περιστρέφεται γύρω από τον Κόλπο του Πιράν στη Σλοβακία [Shutterstock]

Η Κροατία απέρριψε την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τα σύνορα, η οποία παρείχε στην γειτονική Σλοβενία πρόσβαση σε διεθνή ύδατα λίγο έξω από τις ακτές της Κροατίας, σε μια κίνηση που θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα εμπόδια για την μελλοντική διεύρυνση της ΕΕ στα Βαλκάνια.

Η διαμάχη για τα επίμαχα ύδατα της βόρειας Αδριατικής και μια λωρίδα γης μεταξύ του Ζάγκρεμπ και της Λιουμπλιάνα χρονολογείται πίσω στο 1991 κατά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Η Σλοβενία, η οποία προσχώρησε στην ΕΕ το 2004, εμπόδισε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Κροατίας το 2008 λόγω του ζητήματος των συνόρων.

Οι δύο πλευρές συμφώνησαν τελικά να παραπέμψουν το θέμα στο διεθνές δικαστήριο της Χάγης και η συμφωνία επέτρεψε στην Κροατία να συνεχίσει τις ενταξιακές συνομιλίες και να ενταχθεί στο μπλοκ το 2013. Η συμφωνία συμπεριλήφθηκε στο συμφωνητικό προσχώρησης της Κροατίας προκειμένου να σταματήσει η Σλοβενία να ασκεί βέτο στην υποψηφιότητά της.

Ωστόσο, το Ζάγκρεμπ επιβεβαίωσε την περασμένη Πέμπτη (29 Ιουνίου) ότι δεν θα σεβαστεί την απόφαση του δικαστηρίου. Η Κροατία ισχυρίζεται ότι η απόφαση είναι άκυρη επειδή η διαδικασία διαιτησίας παραβιάστηκε όταν προέκυψε μετά το 2015 πως ένας Σλοβένος αξιωματούχος είχε συζητήσει την υπόθεση με ένα μέλος της επιτροπής διαιτησίας. Η Λιουμπλιάνα δεν αμφισβητεί αυτή την κατηγορία αλλά επιμένει ότι η Κροατία πρέπει να τηρήσει τους όρους της συμφωνίας.

Η Κροατία είχε ξεκαθαρίσει πριν από την ανακοίνωση του αποτελέσματος ότι είχε αποχωρήσει από το δικαστήριο, το οποίο συγκλήθηκε το 2009, καθώς ήταν «ανέκαθεν συμβιβασμένο».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θα χρειαστεί χρόνος για να μελετήσει την απόφαση του δικαστηρίου πριν σχολιάσει το θέμα.

Και οι δύο πρώην γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες έχουν ζητήσει ένα μικρό υδάτινο τμήμα στον Κόλπο του Πιράν. Η Σλοβενία ζήτησε άμεση πρόσβαση σε διεθνή ύδατα, την οποία αυτή τη στιγμή δεν διαθέτει, επειδή τα σκάφη πρέπει πρώτα να περάσουν από ιταλικά ή κροατικά ύδατα.

Η απόφαση της Πέμπτης παραχωρεί στη Σλοβενία μια «κομβική έκταση» μήκους 10 μιλίων ή έναν θαλάσσιο διάδρομο, που θα προσφέρει πρόσβαση, όμως δεν είναι σαφές πώς θα εφαρμοστεί.

Αυτό το Σαββατοκύριακο, οι αρχές και των δύο χωρών ανέφεραν επεισόδια στα αμφισβητούμενα ύδατα όταν τα κροατικά αλιευτικά σκάφη εισήλθαν σε περιοχή ελεγχόμενη από την αστυνομία της Σλοβενίας, σύμφωνα με το Total Croatia News.

Οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών, Αντρέι Πλένκοβιτς και Μίρο Σέζαρ, πρόκειται να συζητήσουν το θέμα κατ’ ιδίαν στις 12 Ιουλίου. Ο Σέζαρ αποκάλεσε την απόφαση «οριστική και νομικά δεσμευτική» και για τα δύο μέρη και είπε πως «πρέπει να τηρηθεί».

Οι δύο πρωθυπουργοί θα συναντηθούν πριν από την διήμερη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στην Τεργέστη, η οποία θα φιλοξενήσει επίσης ηγέτες από τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία, και το θέμα των συνόρων είναι βέβαιο ότι θα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.

Η αδυναμία επίλυσης της συνοριακής διαμάχης με τη συμμετοχή δύο κρατών μελών της ΕΕ δεν θα ήταν καλή για τα Δυτικά Βαλκάνια, όπου έξι χώρες προσπαθούν να ενταχθούν στην ΕΕ και τρεις από αυτές – η Σερβία, το Μαυροβούνιο και η Βοσνία – εξακολουθούν να έχουν ανεπίλυτα συνοριακά ζητήματα με την Κροατία.

Αυτό σημαίνει, τουλάχιστον θεωρητικά, ότι η Κροατία θα μπορούσε με τη σειρά της να ασκήσει και εκείνη βέτο στην ένταξη των  γειτόνων της.

«Αναμένουμε να δούμε αν η συνοριακή διαμάχη Κροατίας-Σλοβενίας θα επιλυθεί τον Ιούλιο, πριν καταλήξουμε σε απαισιόδοξα συμπεράσματα», ανέφερε ένας διπλωμάτης της ΕΕ.

Η Κροατία γιόρτασε την τέταρτη χρονιά ένταξής της στην ΕΕ το Σαββατοκύριακο, αλλά ο πρώην πρόεδρος Ίβο Γιοσίποβιτς, ο οποίος ήταν αρχηγός του κράτους κατά την περίοδο της ένταξης, δήλωσε στο tportal.hr ότι η χώρα δεν έχει αντιληφθεί τη «μεγάλη ευκαιρία» που της δόθηκε.

Ο Κροάτης βουλευτής Τονίνο Πίκουλα (ομάδα S&D) ανέφερε ανησυχητικές στατιστικές για την ανεργία και έδωσε έμφαση στον μεγάλο αριθμό νέων που εγκαταλείπουν την Κροατία κάθε χρόνο για να βρουν δουλειά. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι η προοπτική ένταξης στην Συνθήκη Σένγκεν ήταν «ιδιαίτερα σημαντική».

X