«Δυσπιστία για την υπερθέρμανση, ευρωσκεπτικισμός και αντιμετανάστευση έλκουν ψηφοφόρους στο κόμμα των Φινλανδών»

Το Ελσίνκι αφαίρεσε τις προεκλογικές διαφημίσεις του κόμματος των Φινλανδών καταγγέλοντας το κόμμα για "ρατσισμό". Η αφίσα έδειχνε τη λίστα ενοίκων μιας πολυκατοικίας με τα περισσότερα ονόματα να έχουν αντικατασταθεί από το «εκτός σειράς» καταγγέλοντας τις κοινωνικές παροχές σε πρόσφυγες και μετανάστες - φωτό: https://www.suomenuutiset.fi/

Το Κόμμα των Φινλανδών ιδρύθηκε το 1995 με τον τίτλο «Αληθινοί Φινλανδοί» ύστερα από την διάλυση του δεξιού λαϊκιστικού Φινλανδικού Αγροτικού Κόμματος. Το κόμμα κινήθηκε στα παρυφές της πολιτικής ζωής της χώρας μέχρι το 2011 όταν, προκάλεσε εκλογική έκπληξη συγκεντρώνοντας το 19,1% των ψήφων και καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση στο φινλανδικό κοινοβούλιο.

Σταδιακά, εγκατέλειψε τις υπερσυντηρητικές θέσεις του – ήταν μέλος της Ομάδας των Συντηρητικών (ECR) μαζί με τους Βρετανούς Συντηρητικούς και τους Πολωνούς του κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» – και υιοθέτησε το σύνολο σχεδόν της ρητορικής της Ευρωπαϊκής άκρας δεξιάς – κατά της μετανάστευσης και του Ισλάμ,  της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του φεμινισμού  και της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας – και συμμαχώντας με την Μαρίν Λεπέν και τον Ματέο Σαλβίνι.

Παρόλα αυτά, από το 2015 μέχρι το 2017 ήταν εταίρος της κυβέρνησης συνεργασίας του Γιούζα Σίπιλα (Juha Sipilä). Η συμμετοχή του στην κυβέρνηση των «συστημικών κομμάτων» προκάλεσε εσωτερικούς τριγμούς, και τελικά οδήγησε σε διάσπαση. Εκτός κυβερνητικών δεσμεύσεων οι Φινλανδοί όπως είχαν μετονομαστεί μπόρεσαν να ολοκληρώσουν χωρίς δεσμεύσεις την πορεία τους προς την ακροδεξιά πολιτική οικογένεια της ΕΕ. 

Η άνοδος του ριζοσπαστικού δεξιού λαϊκισμού στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία, η εξέλιξη του κόμματος προς την ακροδεξιά με τη σχετική ρητορική και η σταθερή εκλογική βάση του καθιστούν τους Φινλανδούς μια ενδιαφέρουσα περίπτωση από την οπτική της ΕΕ και από μια προσέγγιση πολιτικής επιστήμης.

Η European Interest συζήτησε με τον Δρ. Τόμας Κάρβ ένα ευρύ φάσμα θεμάτων σχετικά με τη φύση του κόμματος και την εκλογική του περιφέρεια, το νόημα που μπορεί να έχει η εκλογή της πρώτης γυναίκας ηγέτη του, την επιτυχία του στη νεολαία, την αμφισβήτηση της κλιματικής αλλαγής και την ανεκτικότητά του προς το αντιεμβολιαστικό κίνημα. Ο Δρ. Καρβ, που είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών (Samforsk) του Πανεπιστημίου Åbo Academi στη Φινλανδία, έχει ειδικευτεί στα φαινόμενα δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και στην άνοδο του δεξιού λαϊκισμού.

-European Interest: Το κόμμα των Φινλανδών απομακρύνθηκε σταδιακά από τις υπερσυντηρητικές θέσεις των αρχών της δεκαετίας του 2010 και οδηγήθηκε στη συμμαχία με την σκληροπυρηνική ακροδεξιά οικογένεια, την Ομάδα Ταυτότητας και Δημοκρατίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία περιλαμβάνει τα κόμματα της Μαρίν Λεπέν και του Ματέο Σαλβίνι. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το κόμμα έχει τις ρίζες του στο Φινλανδικό Αγροτικό Κόμμα της δεκαετίας του 1960 και του 1970 – το οποίο είχε αντι-συστημικές ή αντι-ελίτ απόψεις – πώς εξηγείτε την επιμονή, ακόμη και την αύξηση των λαϊκιστικών δεξιών απόψεων στη Φινλανδία;

Τόμας Κάρβ: Το Κόμμα των Φινλανδών κατάφερε να καθιερωθεί ως μια βιώσιμη εναλλακτική λύση για τους δυσαρεστημένους πολίτες στη Φινλανδία, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την άνοδό του. Επιπλέον, το κόμμα με την πάροδο του χρόνου έχει ενσωματώσει διάφορες πολιτικές θέσεις που προσελκύουν ψηφοφόρους, όπως ο σκεπτικισμός για την υπερθέρμανση του πλανήτη, ο ευρωσκεπτικισμός και η αντιμεταναστευτική πολιτική. Επομένως, εάν είστε Φινλανδός απογοητευμένος από τις πολιτικές εξελίξεις στη Φινλανδία γενικά, ή σε έναν από αυτούς τους τρεις τομείς συγκεκριμένα, το Κόμμα των Φινλανδών μπορεί να φαίνεται ως η μόνη πραγματική εναλλακτική λύση. Είναι επομένως σαφές ότι υπάρχουν πολλοί δυσαρεστημένοι πολίτες και στη Φινλανδία.

Είναι επίσης αλήθεια ότι το Κόμμα των Φινλανδών έχει την καταγωγή του στο αντι-συστημικό Φινλανδικό Αγροτικό Κόμμα, αλλά πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι το κόμμα αυτό μόνο μία φορά πήρε πάνω από το 10% σε εθνικές εκλογές και ότι δεν είχε ποτέ επιρροή στο πολιτικό σύστημα. Το Κόμμα των Φινλανδών του σήμερα είναι, ωστόσο, κάτι σχεδόν εντελώς διαφορετικό σε σύγκριση με το Φινλανδικό Αγροτικό Κόμμα της δεκαετίας του 1970.

Ωστόσο, δεν θα έλεγα ότι έχουμε γίνει μάρτυρες μιας αύξησης, αυτών που αναφέρετε ως λαϊκιστικών δεξιών απόψεων στη Φινλανδία. Αντίθετα, θα υποστήριζα ότι είδαμε μια εξέλιξη κατά την τελευταία δεκαετία όπου πολίτες που είχαν, για παράδειγμα, ευρωσκεπτικιστικές, εθνικιστικές, ξενοφοβικές ή σκεπτικιστικές απόψεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη άρχισαν να συγκεντρώνουν τις ψήφους τους και έτσι βοήθησαν το Κόμμα των Φινλανδών να γίνει ένας παράγοντας με επιρροή στη φινλανδική πολιτική. Έχοντας αυτό υπόψη, φαίνεται ότι μεταξύ των πραγματικών υποστηρικτών του Κόμματος των Φινλανδών υπήρξε κάποιου είδους ριζοσπαστικοποίηση την τελευταία δεκαετία.

-Σε αντίθεση με τις προσδοκίες του κόμματος, οι δημοτικές εκλογές του περασμένου καλοκαιριού δεν κατέληξαν σε εκλογική επιτυχία. Ποιοι ήταν οι λόγοι αυτής της ανατροπής; Πιστεύετε ότι είναι προσωρινή;

Εξαρτάται από το πώς μετράτε την επιτυχία, αλλά συμφωνώ ότι η γενική αντίληψη μετά τις δημοτικές εκλογές ήταν ότι το Κόμμα των Φινλανδών είχε χαμηλή απόδοση. Ωστόσο, αν δούμε το πραγματικό αποτέλεσμα, ήταν το καλύτερο αποτέλεσμα που είχαν σε δημοτικές εκλογές. Ως εκ τούτου, δεν θα έλεγα ότι υπήρξε κάποιου είδους ανατροπή στην εκλογική τους τύχη, καθώς το κόμμα τείνει πάντα να έχει δυσκολίες να μετατρέψει το επίπεδο υποστήριξής του στις δημοσκοπήσεις σε πραγματικές ψήφους κατά τη διάρκεια των εκλογών. Όταν η συμμετοχή είναι χαμηλή, επηρεάζει δυσανάλογα το Κόμμα των Φινλανδών, καθώς οι υποστηρικτές τους είναι πιο δύσκολο να κινητοποιηθούν, και αυτό είναι ιδιαίτερα ένα πρόβλημα για το κόμμα στις πιο χαμηλών τόνων εκλογές. Το ίδιο φαινόμενο είδαμε να συμβαίνει κατά τις ευρωεκλογές του 2019, όταν έχασαν περίπου τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών που διεξήχθησαν έξι εβδομάδες πριν.

-Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη το 2020, το κόμμα των Φινλανδών απολαμβάνει σημαντική υποστήριξη μεταξύ του νεαρού πληθυσμού. Γιατί έχει καλύτερη διείσδυση από τα άλλα πολιτικά κόμματα στη νεολαία; Είναι τα social media το κύριο όχημα σε αυτό, όπως συμβαίνει με άλλα ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη;

Λοιπόν, δεν είναι μυστικό ότι τα πολιτικά κόμματα με σαφείς πολιτικές θέσεις φαίνεται να προσελκύουν τους νέους ψηφοφόρους. Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι έρευνες δείχνουν επανειλημμένα ότι η Πράσινη Λίγκα και το Κόμμα των Φινλανδών είναι τα δύο πιο δημοφιλή κόμματα μεταξύ του νεότερου εκλογικού σώματος στη Φινλανδία. Σε σύγκριση με τα πιο παραδοσιακά κεντροδεξιά και κεντροαριστερά κόμματα στη Φινλανδία, οι νέοι πιστεύουν ότι ξέρουν τι θα πάρουν με την Πράσινη Λίγκα και το Κόμμα των Φινλανδών. Είναι επίσης αλήθεια ότι και τα δύο αυτά κόμματα έχουν σημαντική παρουσία στις πιο δημοφιλείς πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης και συνδυάζοντας αυτό με ένα σαφές μήνυμα για τα αντίστοιχα βασικά τους ζητήματα, έχετε μια συνταγή δημοτικότητας στη φινλανδική νεολαία.

Έχουμε δει μια εξέλιξη κατά την τελευταία δεκαετία όπου πολίτες που έχουν, για παράδειγμα, ευρωσκεπτικιστικές, εθνικιστικές, ξενοφοβικές ή σκεπτικιστικές απόψεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη άρχισαν να συγκεντρώνουν τις ψήφους τους και έτσι βοήθησαν το Κόμμα των Φινλανδών να γίνει ένας παράγοντας με επιρροή στη φινλανδική πολιτική.

-Υπάρχουν ενδείξεις ότι το κόμμα των Φινλανδών έχει υψηλότερο ποσοστό από άλλα κόμματα, οπαδών που έχουν ελάχιστη ή καθόλου εμπιστοσύνη στους θεσμούς και την επιστήμη και επηρεάζονται από θεωρίες συνωμοσίας που διαδίδονται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Εάν αυτό είναι αλήθεια, οφείλεται στο κοινωνικό επίπεδο της εκλογικής βάσης του κόμματος;

Είναι αλήθεια ότι οι υποστηρικτές του Κόμματος των Φινλανδών τείνουν να εκφράζουν χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης σε διάφορους πολιτικούς θεσμούς, κάτι που ισχύει γενικά για τους περισσότερους πολίτες που υποστηρίζουν τα αντι-συστημικά κόμματα. Όσον αφορά το κοινωνικό υπόβαθρο της εκλογικής τους βάσης, στην πραγματικότητα αυτό έχει διαφοροποιηθεί με την πάροδο του χρόνου. Έχοντας αυτό υπόψη, το κύριο μέρος των υποστηρικτών τους εξακολουθούν να είναι άνδρες και από διάφορα εργατικά στρώματα. Εάν αυτοί οι παράγοντες καθιστούν τους υποστηρικτές του Φινλανδικού Κόμματος πιο επιρρεπείς στην επιρροή από θεωρίες συνωμοσίας που διαδίδονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν ξέρω, αλλά θα περίμενα οι πολίτες με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο να είναι πιο επιρρεπείς στις θεωρίες συνωμοσίας γενικά.

-Tο κόμμα των Φινλανδών είναι ένα «ανδρικό» κόμμα, ακόμη κι αν, από το 2015, προσπαθεί να δώσει χώρο στις γυναίκες μέλη. Το κόμμα αποφεύγει να χρησιμοποιεί ορολογία φύλου και είναι αντιφεμινιστικό. Ωστόσο, το κόμμα εξέλεξε γυναίκα πρόεδρο τον περασμένο Αύγουστο. Σύμφωνα με δηλώσεις της, η νέα πρόεδρος, Riikka Purra, είναι το ίδιο σκληροπυρηνική με τον προηγούμενο ηγέτη Jussi Halla-aho. Πώς εξηγείτε αυτή την εκλογή; Είναι συμβατό αυτό με την παραδοσιακή εικόνα της γυναίκας που προωθεί το κόμμα; Ή μήπως πρέπει να περιμένουμε αλλαγές στη πολιτική φύλου του κόμματος;

Παρόλο που η Riikka Purra είναι πράγματι η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται αρχηγός κόμματος, αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που μια γυναίκα προωθείται από το κόμμα. Το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα είναι ίσως η Laura Huhtasaari, σημερινή βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία επιλέχθηκε ως υποψήφια του κόμματος για τις προεδρικές εκλογές του 2018. Η θέση της συνέχισε επίσης να αυξάνεται από τότε, και αν το ήθελε, εικάζω ότι θα είχε εκλεγεί αρχηγός του κόμματος αντί της Purra. Αν αυτή είναι μια σκόπιμη τακτική εντός του Φινλανδικού Κόμματος για να ωθήσουν περισσότερες γυναίκες σε ηγετικές θέσεις, δεν μπορώ να πω, αλλά εικάζω ότι σωστά έχουν εντοπίσει τις γυναίκες ως μια ομάδα ψηφοφόρων στην οποία υπάρχει μεγάλο δυναμικό ανάπτυξης για το κόμμα. Ωστόσο, δεν νομίζω ότι πρέπει να περιμένουμε σημαντικές αλλαγές στην πολιτική φύλου του κόμματος μόνο και μόνο επειδή μια γυναίκα εκλέγεται αρχηγός, και η Riikka Purra έχει επίσης σηματοδοτήσει ότι θέλει να συνεχίσει στον ίδιο δρόμο που χάραξε ο προκάτοχός της Jussi Halla- aho.