Τα Ταμεία Συνοχής μπορούν να εμποδίσουν μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Η διασυνοριακή και διαπεριφερειακή συνεργασία όσον αφορά τις δαπάνες για τη συνοχή, καθώς και την έρευνα και την ανάπτυξη εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Εντούτοις, είναι άκρως αναγκαία, για να αποφευχθεί μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, γράφει ο Lambert van Nistelrooij. Για την αξιοποίηση των ευκαιριών ανάπτυξης της Ευρώπης, ο Ολλανδός ευρωβουλευτής ζητά έξυπνη περιφερειακή εξειδίκευση και ένα Innovation Pact 2.0.

Ο Lambert van Nistelrooij είναι μέλος της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Ευρώπη αφιερώνει σημαντικά ποσά τόσο για τη συνοχή, όσο και για την έρευνα και την ανάπτυξη. Η γεωγραφική κατανομή των κονδυλίων είναι εξαιρετικά ασύμμετρη. Το 90% χρηματοδοτεί την έρευνα στα παλαιά κράτη μέλη, ενώ το 60% των ταμείων συνοχής πηγαίνει στα νέα κράτη μέλη.

Η περαιτέρω ανισορροπία στην Ευρώπη παραβιάζει τις ευρωπαϊκές συνθήκες, οι οποίες κατοχυρώνουν το στόχο της συνοχής σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Πράγματι, τα κέρδη της ΕΕ καθοδηγούνται από την έξυπνη χρήση της γνώσης, την ικανότητα παραγωγής προϊόντων και παροχής υπηρεσιών. Το «Invented in Europe» συνοδεύεται από περισσότερα «Made in Europe».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ολοκλήρωση της αλυσίδας: καινοτομία, παραγωγή και εξαγωγή, τόσο εντός, όσο και εκτός ΕΕ. Το γεγονός αυτό μάς επιτρέπει να επιτύχουμε τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Υπάρχει ανάγκη για μια περισσότερο στοχευμένη επενδυτική πολιτική κατά τα προσεχή έτη. Η 7η Έκθεση για τη Συνοχή απουσιάζει από αυτή την πρόοδο όσον αφορά τις συνέργειες μεταξύ έρευνας και περιφερειακής πολιτικής.

Χάσαμε μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση του αντίκτυπου των μέσων έρευνας και συνοχής της ΕΕ. Αυτό το βλέπουμε ελάχιστα στις δημοσιεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η 7η  Έκθεση για τη Συνοχή υποτιμά τις συνέργειες με το ερευνητικό πρόγραμμα «Horizon 2020».

Το ενδιαφέρον και η υιοθέτηση του προγράμματος «Horizon 2020» αυξήθηκαν έντονα τα τελευταία χρόνια. Πολλοί εξαιρετικοί ερευνητές απευθύνονται στην ΕΕ, αλλά λόγω της έλλειψης κονδυλίων, δεν λαμβάνουν επιδοτήσεις. Ταυτόχρονα, οι αξιολογήσεις καταδεικνύουν ότι παρεμποδίζεται η μετατροπή της επιστημονικής αριστείας σε παραγωγή, υπηρεσίες και θέσεις εργασίας. Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ έχει σημειώσει επιτυχία στο αποκαλούμενο «free floating intelligence», η μετάβαση στη σύγχρονη πραγματική οικονομία πρέπει να βελτιωθεί.

Από την άλλη πλευρά, οι δαπάνες των Ταμείων Συνοχής (Ταμεία ESI) υστερούν. Τα κράτη μέλη έχουν επεκτείνει τις χρονικές περιόδους (τρία έως έξι έτη) για την ολοκλήρωση των σχεδίων. Αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σε μια άνευ προηγουμένου χιονοστιβάδα έργων και πληρωμών στο τέλος της επταετούς περιόδου, μεταξύ 2019 και 2022.

Το γεγονός αυτό δεν ευνοεί τους τελικούς δικαιούχους, οι οποίοι θα πρέπει να περιμένουν τα χρήματα λόγω έλλειψης κονδυλίων της ΕΕ, αλλά ούτε και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ΕΕ.

Λόγω της ολοένα αυξανόμενης μάχης για το ταλέντο, οι διαφορές στην ΕΕ διευρύνονται. Η συζήτηση για μια Ευρώπη με πολλές ταχύτητες δεν απομακρύνει αυτή την ένταση. Αντίθετα, η πολιτική συνοχής πρέπει να αποτρέψει την Ευρώπη από το να κινείται με διαφορετικές ταχύτητες.

Ευτυχώς, η εδαφική συνοχή συμπεριλήφθηκε στους στόχους της Συνθήκης της Λισαβόνας της ΕΕ (άρθρο 174).  Πρέπει πλέον να δοκιμάσουμε τη λειτουργία των ευρωπαϊκών κονδυλίων και εργαλείων στο πλαίσιο της λειτουργίας της Ευρώπης.

Οι αποκεντρωμένοι εταίροι, όπως οι περιφέρειες και οι πόλεις της Ευρώπης, διαδραματίζουν έναν αυξανόμενο ρόλο σε μια ισορροπημένη Ευρώπη. Αποτελούν αναντικατάστατη προσθήκη στην μακροοικονομική πολιτική και στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, το οποίο παρέχει συστάσεις για χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και διαρθρωτικές αλλαγές.

Χωρίς ισχυρή δέσμευση σε τοπικό επίπεδο, από κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πανεπιστήμια, δεν θα φτάσουμε εκεί. Η συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών εταίρων στην ΕΕ είναι πολύ σημαντική, για να προχωρήσουμε.

Τον Ιούνιο του 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την ανακοίνωση «Strengthening Innovation in Europe’s regions: Strategies for Resilient, Inclusive and Sustainable Growth» σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στην ικανότητα αποκεντρωμένης καινοτομίας.

Η ανακοίνωση αυτή παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό περιγραφική και δεν είχε άμεσες συνέπειες για τα Ταμεία ESI και το πρόγραμμα «Horizon 2020». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει την ευκαιρία να υποβάλει προτάσεις για το θέμα αυτό. Η στρατηγική ΕΕ 2020 αποτελεί την κατευθυντήρια αρχή για την ανάπτυξη των ταμείων τα τελευταία χρόνια.

Πριν από την καταβολή των πόρων του ESI, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να καθορίσουν τις επενδύσεις και τα αποτελέσματά τους. Αυτή η έξυπνη στρατηγική εξειδίκευσης αγκαλιάζεται από τα κράτη μέλη ως ένα χρήσιμο εργαλείο για την επίτευξη καλύτερου προγραμματισμού στη χώρα τους. Ωστόσο, τα κράτη μέλη εξέτασαν κυρίως τα δικά τους συμφέροντα, υπό το πρίσμα του: «Τι θα ήταν καλύτερο για μένα;»

Η διασυνοριακή συνεργασία της ΕΕ στα ταμεία συνοχής εξακολουθεί να αποτελεί ένα περιορισμένο μέρος των επενδύσεων. Τα βασικά σημεία από το πρόγραμμα «Horizon 2020» και το Connecting Europe Facility (CEF), με άμεσες παρεμβάσεις της ΕΕ, πρέπει να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη σαφήνεια. Σε μια εποχή έλλειψης πόρων, αγκαλιάζω την έξυπνη εξειδίκευση και το Innovation Pact 2.0. Στο σημείο αυτό, δίνουμε έμφαση στην τεράστια ανεκμετάλλευτη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία την επόμενη δεκαετία.

Απευθύνω έκκληση για ένα συνδυασμό των »καλύτερων» από διαφορετικούς κόσμους: η οικονομική διακυβέρνηση υποστηρίζεται από την έρευνα και την ανάπτυξη και τη νέα γενιά περιφερειακών σχεδίων. Σήμερα, η Ευρώπη είναι σαν μια Maserati που της λείπουν δύο τροχοί: μια μηχανή τελευταίας τεχνολογίας, η οποία χρειάζεται ταχεία επικαιροποίηση.

Ο Lambert van Nistelrooij είναι, επίσης, συμπρόεδρος και συνδιοργανωτής της 9ης Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Κορυφής για την Καινοτομία και του πρώτου EUTop50 Hemicycle Start-up Convention, που πραγματοποιήθηκε φέτος στο πλαίσιο της πρώτης Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Καινοτομίας (27 Νοεμβρίου έως 1 Δεκεμβρίου 2017). Η EURACTIV είναι media partner στις εκδηλώσεις αυτές.

X