Ο δύσκολος δρόμος της ΕΕ – Συμπεράσματα από το Φόρουμ Συνοχής

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Η Επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης Κορίνα Κρέτσου ανοίγει το 7ο Φόρουμ για την Πολιτική Συνοχής.

*Ο Νίκος Λαμπρόπουλος είναι ο Διευθυντής της EurActiv.gr.

Μάλλον προβληματισμένοι έφυγαν όσοι παρακολούθησαν –είτε από κοντά, είτε μέσω web streaming- τις εργασίες του Φόρουμ για τη Συνοχή* που πραγματοποιήθηκε στις 26 και 27 Ιουνίου στις Βρυξέλλες.

Πίσω από τις ωραίες λέξεις, την Αλληλεγγύη -που τόνισαν όλοι οι ομιλητές, τη σημασία της Πολιτικής Συνοχής για την καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών, τα χιλιάδες έργα που έχουν αλλάξει τη ζωή στην ΕΕ κρύβονταν μια μεγάλη αμηχανία.

Αμηχανία για όσα συμβαίνουν στον κόσμο και μας επηρεάζουν άμεσα. Η παγκοσμιοποίηση και η μετανάστευση είχαν την τιμητική τους. Η ψηφιακή επανάσταση (αν μπορεί να μεταφραστεί σωστά το digitalization). Ο πρόεδρος Γιούνκερ, έβαλε έναν νέο όρο στην ατζέντα, που θα υιοθετηθεί σύντομα: glocal, η εποχή όπου τα σύνορα μεταξύ διεθνούς, εθνικού και τοπικού είναι απροσδιόριστα.

Και από κοντά οι μεγάλες ευρωπαϊκές προκλήσεις. Η Κοινή Άμυνα. Η εσωτερική ασφάλεια. Το Brexit. Η Ευρώπη αλλάζει γιατί αλλάζει ο κόσμος γύρω της.

Ακούγοντας τους Ευρωπαίους Επιτρόπους ένιωθες την αγωνία: «Η πολιτική συνοχής […] επιτρέπει στα κράτη –μέλη και τις περιφέρειες να προετοιμαστούν και να προσαρμοστούν στις αλλαγές που φέρνουν η παγκοσμιοποίηση και η τεχνολογική πρόοδος, να γίνουν περισσότερο ανθεκτικές με στρατηγικές επενδύσεις στην οικονομία του μέλλοντος» άρχισε την ομιλία του ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Γίκρι Κατάινεν. «Είναι (η πολιτική συνοχής) μια σαφής και ορατή έκφραση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, καμία περιφέρεια, καμία πόλη, κανένας άνθρωπός δεν πρέπει να μείνει πίσω».

«Αν δεν υπήρχε η πολιτική συνοχής θα έπρεπε να την είχαμε εφεύρει», σχολίαζε ο Γερμανός Επίτροπος, Γκίντερ Έτιγκερ, αρμόδιος για θέματα προϋπολογισμού.

Όμως την ίδια στιγμή τόνιζε: «ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός μετά το 2020 πρέπει να αντιμετωπίσει ένα κενό 20 δις ευρώ ετησίως». Και για να μην υπάρχουν αμφιβολίες, ζητά από τα κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς θα χρηματοδοτήσουν το κενό αυτό: Είτε θα περικόψουν δράσεις, είτε θα πρέπει να συνεισφέρουν ώστε να καλυφθεί. Και για να μην υπάρχουν αμφιβολίες προσθέτει: «Ο Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός είναι και θα παραμείνει ισοσκελισμένος. Τα κράτη, ακόμα και οι δήμοι μπορεί να δημιουργούν χρέη, η ΕΕ όμως όχι».

Στην ίδια γραμμή και ο Γάλλος Επίτροπος, αρμόδιος για τα δημοσιονομικά, Πιερ Μοσκοβισί ο οποίος υπογράμμισε ότι η ΕΕ πρέπει να αποδώσει ακόμα καλύτερα για όλους τους πολίτες σε ένα πλαίσιο όπου οι ανισότητες μεγαλώνουν και η ανάπτυξη δεν επιτυγχάνεται στον ίδιο βαθμό για όλους. «Οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες αποτελούν απειλή για τη σταθερότητα της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.»

Η ΕΕ προσπαθεί να αλλάξει ταχύτητα και προσπαθεί να πάρει αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της. Με τον κλασσικό κοινοτικό τρόπο όμως. Που είναι ίσως πιο δημοκρατικός, αλλά είναι αργός και διστακτικός.

Έτσι, δίπλα στην πρόταση του Μοσκοβισί για Υπουργό Οικονομικών, χωριστό προϋπολογισμό και κοινοβούλιο για την ευρωζώνη (πρόταση που πριν μερικά χρόνια είχε διατυπώσει ο Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκαγκ Σόιμπε) η ίδια κουβέντα για την δημοσιότητα των ευρωπαϊκών πόρων και την ανάγκη να αναδειχθεί το έργο της Ένωσης – λες και η διακυβέρνηση είναι θέμα (μόνο) δημοσιότητας.

Και η πολιτική συνοχής, για την οποία έγινε το Φόρουμ; Ήταν εκεί, αλλά δεν ήταν. Όλοι μίλησαν με τα καλύτερα λόγια γι αυτή. Με παραδείγματα πολύ πειστικά: Ο πρωθυπουργός της Μάλτας για το πώς κατάφερε να αλλάξει τη χώρα του, η δήμαρχος Σόφιας για το πώς μετέτρεψαν τη Σόφια σε προορισμό επενδύσεων, οι εκπρόσωποι των Περιφερειών για τη συμβολή στην ανάπτυξη και ιδιαίτερα στη διασφάλιση θέσεων εργασίας. Για την καινοτομία και την έρευνα.

Αλλά έμοιαζε και λίγο με μνημόσυνο, με τιμητική αποστρατεία. Παρά το γεγονός ότι ο Αντιπρόεδρος Κατάινεν φάνηκε να τη στηρίζει περισσότερο από όσο θα περίμενε κανείς ή ότι η Επίτροπος για την Απασχόληση, Μαριάν Τίσεν μίλησε με θέρμη αναφερόμενη στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες που την ορίζουν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιλούσε για επενδύσεις. Οι συνεχείς αναφορές στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, το περίφημο Σχέδιο Γιούνκερ και η εστίαση στην ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών και μεγαλύτερης ευελιξίας μεταφέρουν τη συζήτηση από την ουσία στη διαδικασία. Καμία συζήτηση για τις νέες θεματικές προτεραιότητες, για τις ανάγκες υποδομών –ιδιαίτερα στην ευρωπαϊκή περιφέρεια, για τα μη κερδοφόρα αλλά απαραίτητα έργα που μένουν ξεκρέμαστα όσον αφορά τη χρηματοδότησή τους. Και καμία συζήτηση για το ρόλο των περιφερειών και των τοπικών αρχών στο σχεδιασμό κυρίως αλλά και στη διαχείριση των πόρων στη νέα περίοδο, ελάχιστες αναφορές στα διασυνοριακά και διαπεριφερειακά προγράμματα και τις συνέργειες.

Επιπλέον σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, καμία συζήτηση για τη νησιωτικότητα, καθώς δεν υπήρχε ούτε ένας επίσημος ομιλητής που να εκπροσωπεί το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, την κυβέρνηση ή τις περιφέρειες.

Οι εκπρόσωποι των περιφερειών, όσοι πήραν το λόγο, έθεσαν ένα ουσιαστικό θέμα: Οι έκτακτες ανάγκες –όπως οι φυσικές καταστροφές και το προσφυγικό- δε μπορεί να αντιμετωπίζονται από τους πόρους της Συνοχής. Δε φάνηκε ωστόσο όλοι να συμφωνούν σε αυτό. Αν όμως και αυτά συμπεριληφθούν στο πλαίσιο της Συνοχής, συν μια μείωση που ήδη προεξόφλησε ο Γερμανός Επίτροπος, τα διαθέσιμα ποσά μειώνονται σημαντικά.

Η συζήτηση για τη Συνοχή δίνει τη θέση της σήμερα στην ευρύτερη συζήτηση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, τη διαβούλευση του οποίου ανακοινώνει σήμερα η Επιτροπή. Μέσα από τη διαβούλευση περιμένουμε να μάθουμε τη διάρκειά του –αν θα είναι 5, 7 ή 5+5 χρόνια- το προτεινόμενο ύψος και φυσικά πότε θα παρουσιαστεί και ψηφιστεί. Ξέρουμε ήδη ότι δε θα είναι μέσα στο 2017. Ελπίζουμε για το 2018 και εντός της παρούσας θητείας της Επιτροπής και του Κοινοβουλίου. Διαφορετικά τα προβλήματα θα είναι πολύ μεγαλύτερα και η αμηχανία εύκολα θα μετατραπεί σε εκνευρισμό που δεν είναι ποτέ καλός σύμβουλος στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων.

 

*Το Φόρουμ για την Πολιτκή Συνοχής, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 26-27 Ιουνίου, αποτελεί πολιτικό συνέδριο υψηλού επιπέδου το οποίο διοργανώνεται στις Βρυξέλλες κάθε τρία χρόνια συγκεντρώνοντας περισσότερα απο 700 άτομα, μεταξύ των οποίων εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, της κεντρικής κυβέρνησης, των περιφερειακών και τοπικών αρχών,ΜΚΟ και ακαδημαϊκούς.

X