Β. Μόλτερερ: Ο επόμενος προϋπολογισμός της ΕΕ θα είναι διαφορετικός

Ο Βίλχελμ Μολτερερ [European Commission]

Η χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) σε συνδυασμό με τη χρήση άλλων χρηματοδοτικών μέσων για την επίτευξη του μέγιστου οικονομικού αντικτύπου, είναι πλέον ένα εγχείρημα αδιαμφισβήτητο, όπως δήλωσε σε συνέντευξή του στη Euractiv Σλοβακίας, ο Βίλχεμ Μόλτερερ, Εκτελεστικός Διευθυντής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Το ΕΤΣΕ, το οποίο ονομάζεται επίσης και «Σχέδιο Juncker», έχει λειτουργήσει για περισσότερο από ένα χρόνο. Ποια είναι τα κύρια επιτεύγματα της πρωτοβουλίας και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει;

Δεδομένου ότι ο κανονισμός για τη λειτουργία του ΕΤΣΕ τέθηκε σε ισχύ τον Ιούλιο του 2015, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) έχει ήδη εγκρίνει τα σχέδια που αναμένεται να στηρίξουν το 44% του συνολικού στόχου των επενδύσεων. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, δηλαδή στα μέσα της περιόδου λειτουργίας του σχεδίου, θα επιτύχουμε το ήμισυ του στόχου των 315 δις. Είμαστε σε καλό δρόμο.

Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια για βελτίωση. Αυτό ισχύει και για την αναπτυξιακή επάρκεια και τις συμβουλευτικές υπηρεσίες, καθώς και για την ποιότητα και την ταχύτητα της προετοιμασίας των έργων, ιδίως στον τομέα των υποδομών.

Το δεύτερο σημείο που μπορεί να βελτιωθεί είναι η συγκέντρωση των ιδιωτικών κεφαλαίων. Πρέπει να κινηθούμε προς την κατεύθυνση των Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για την επίτευξη περισσότερων επενδύσεων υποδομής χωρίς την αύξηση του δημοσίου χρέους.

Τέλος, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα για να συνδυάστούν τα χρηματοοικονομικά μέσα του ΕΤΣΕ με τη χρηματοδότηση από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ). Οι δυνατότητες είναι τεράστιες, κυρίως για την επίτευξη του στόχου της συνοχής. Η πρόκληση είναι να επιλύσουμε το διαφορετικό νομικό καθεστώς που ισχύει για το ΕΤΣΕ και τα ΕΔΕΤ.

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κάποιο διασυνοριακό έργου που να λειτουργεί στα πλαίσια του ΕΤΣΕ. Γιατί συμβαίνει αυτό και πώς μπορεί να αλλάξει;

Τα διασυνοριακά έργα είναι δύσκολα, κυρίως λόγω των διαφορετικών ρυθμιστικών και νομικών πλαισίων μεταξύ των κρατών.

Ωστόσο υπάρχουν κάποια ενδιαφέροντα μακρο-περιφερειακά εγχειρήματα από την ΕΕ, π.χ. η «στρατηγική του ποταμού Δούναβη». Σε αυτή την περίπτωση, οι χώρες που διασχίζονται από το ποτάμι θα εργάζονται σε ζητήματα κοινής επένδυσης.

Πιστεύω επίσης ότι θα έπρεπε να διατηρήσουμε ένα μέρος των διαρθρωτικών ταμείων μας καθαρά για διασυνοριακές επενδύσεις, αντί να εξαντλούνται στις περιφέρειες και τις χώρες.

Η Επιτροπή πρότεινε την παράταση του σχεδίου Γιούνκερ μέχρι το 2020. Η πρωτοβουλία αυτή, ωστόσο επικρίνεται συχνά για τη μη παροχή πρόσθετης χρηματοδότησης. Επίσης, τονίστηκε ότι η οικονομική στήριξη δεν είναι ισότιμα κατανεμημένη μεταξύ των κρατών μελών. Πώς αυτά τα ζητήματα θα αντιμετωπιστούν;

Νομίζω ότι είναι θετικό το γεγονός ότι μιλάμε για παράταση του σχεδίου για δύο ακόμη χρόνια, και είμαι αρκετά σίγουρος ότι θα γίνει την επέκταση. Η λογική είναι ότι θα θέλαμε να εφαρμοστεί το σχέδιο Γιούνκερ, όχι μόνο για ένα χρονικό διάστημα, αλλά για το σύνολο του τρέχοντος επιχειρησιακού προγράμματος.

Φυσικά, υπάρχει επείγουσα ανάγκη να συμμετάσχουν και οι 28 χώρες της ΕΕ, καθώς αυτή τη στιγμή μία χώρα βρίσκεται εκτός. Γι ‘αυτό, χρειαζόμαστε καλύτερη συμβουλευτική υπηρεσία, καλύτερο συνδυασμό του ΕΤΣΕ με τα διαρθρωτικά ταμεία, όπως και με τα μέσα της κεφαλαιαγοράς, όπως το ΕΣΚΕ. Πρέπει, επίσης, να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής σε τομείς που είναι επιλέξιμοι για το ΕΤΣΕ: Θεωρώ τους τομείς της αγροτικής ανάπτυξης, της γεωργίας, αλλά και της συνοχής.

Σχετικά με την προστιθέμενη αξία του ΕΤΣΕ, είναι αδιαμφισβήτητο ότι καλύπτεται σε αυτό που ο κανονισμός περιγράφει ως «προσθετικότητα»: Τρεις από τους τέσσερις πελάτες του ιδιωτικού τομέα που υποστηρίζεται από την πρωτοβουλία είναι νέοι. Ποτέ δεν είχαν έρθει σε επαφή με την ΕΤΕπ νωρίτερα, κάτι το οποίο αποδεικνύει ότι οι συναλλαγές που γίνονται με την ΕΤΣΕ είναι συμπληρωματικές.

Και το πιο σημαντικό, όλα τα έργα του ΕΤΣΕ μέχρι τώρα βρίσκονται στην κατηγορία των προφίλ κινδύνου που προβλέπονται από τον κανονισμό ΕΤΣΕ, κατηγορία την οποία αναφέρουμε ως «ειδική δραστηριότητα». Είναι αλήθεια ότι η ΕΤΕπ έχει πραγματοποιήσει ειδικές δραστηριότητες πριν τεθεί σε λειτουργία, αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό. Το Επενδυτικό Πρόγραμμα για την Ευρώπη μας επιτρέπει να εντείνουμε τις δραστηριότητες υψηλού ρίσκου σημαντικά. Ακόμα, υπάρχει χώρος για βελτίωση, χωρίς αμφιβολία.

Λέτε ότι το ΕΤΣΕ και τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να εργαστούν από κοινού. Μπορεί το ΕΤΣΕ να γίνει συμπληρωματικό, όταν υποστηρίζει ένα σχέδιο που επίσης λαμβάνει χρήματα από τα ΕΔΕΤ;

Μπορεί. Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα παράδειγμα: Υπάρχει ένα μεγάλο έργο κοινωνικής στέγασης στη Γαλλία, η οποία λαμβάνει χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ, από μία εθνική τράπεζα, από τον ιδιωτικό τομέα, αλλά και μια συμβολή μέσω επιχορηγήσεων από τα ΕΔΕΤ. Η συνεισφορά του ΕΤΣΕ είναι συγκριτικά μικρή, καθώς το έργο υποστηρίζεται και από άλλα μέσα. Αλλά αυτός είναι ο συνδυασμός που κατέστησε την επένδυση ισχυρή. Το έργο δεν θα είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την υποστήριξη από το ΕΤΣΕ.

Ο συνδυασμός των διαρθρωτικών ταμείων με το ΕΤΣΕ δεν αποτελεί διπλή χρηματοδότηση. Είναι απλούστατα η καλύτερη δυνατή χρήση των διαφορετικών εργαλείων που μπορούμε να πραγματοποιήσουμε.

Εάν το ΕΤΣΕ έχει σχεδιαστεί ως εργαλείο ζήτησης που οδηγείται από την αγορά, ποιο ρόλο παίζουν οι εθνικές συνεισφορές; Τα κράτη μέλη που συνέβαλαν δεν περιμένουν μια επιστροφή στις περιφέρειές τους;

Το ΕΤΣΕ δε λαμβάνει εθνικές συνεισφορές. Το ΕΤΣΕ δεν είναι ένα ταμείο, αλλά ένας μηχανισμός εγγυήσεων που υποστηρίζεται από τα αποθεματικά της ΕΤΕπ και του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, οι εθνικές συνεισφορές μπορούν να ανατεθούν απευθείας σε έργα του ΕΤΣΕ. Λόγου χάρη, ο περιφερειακός αυτοκινητόδρομος γύρω από τη Μπρατισλάβα ένα τέλειο παράδειγμα για το πώς οι διάφορετικές χρηματοδοτήσεις μπορούν να συνδυαστούν. Το συγκεκριμένο έργο είναι δομημένο μέσω της χρηματοδότησης της ΣΔΙΤ που υποστηρίζεται από τη συμβολή της ΕΤΕπ, της συγχρηματοδότησης της κυβέρνησης της Σλοβακίας και των ιδιωτικών κεφαλαίων.

Ακόμα, είναι υψίστης σημασίας το γεγονός ότι το ΕΤΣΕ έχει ισχυρή πολιτική βούληση στις χώρες της ΕΕ. Όπου υπάρχουν οι εθνικές προωθητικές τράπεζες ή άλλα κρατικά υποστηριζόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο. Αρκετές χώρες της ΕΕ σκέφτονται τη δημιουργία τέτοιου είδους ιδρυμάτων. Είναι χρήσιμο εργαλείο και δεν ανταγωνίζεται με τις εμπορικές τράπεζες. Αντ’ αυτού, είναι συμπληρωματικό.

Το ΕΤΣΕ θα λαμβάνει περισσότερα χρήματα από τον προϋπολογισμό της ΕΕ ή η προτεινόμενη επέκταση θα βασίζεται σε νέες εθνικές συνεισφορές;

Τα 16 δις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και τα 5 δις από τα αποθεματικά της ΕΤΕπ είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν. Αν θέλουμε να δοθούν κίνητρα για την επίτευξη του στόχου των 500 δις το 2020, σίγουρα χρειάζονται περισσότερα από 21 δις. Ωστόσο, ουδεμία πρόσθετη επένδυση αναμένεται από άλλες πηγές εκτός του προϋπολογισμού της ΕΕ ή της ΕΤΕπ.

Πόσο θα αυξηθεί το συγκεκριμένο ποσό;

Οι λεπτομέρειες είναι ακόμη υπό συζήτηση, αλλά ο στόχος είναι σαφής. Χρειαζόμαστε περισσότερα από 21 δισεκατομμύρια € για την παροχή κινήτρων πάνω από 315 δις €. Είναι τόσο απλό.

Εάν η παράταση εγκριθεί, το ΕΤΣΕ θα λειτουργεί μέχρι το 2020, με το τέλος του ισχύοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.

Τι ρόλο θα παίξει το ΕΤΣΕ στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ;

Πρώτα απ ‘όλα, το εγχείρημα της χρήσης του ΕΤΣΕ σε συνδυασμό με χρηματοδοτικά μέσα για την επίτευξη των επενδύσεων με το υψηλότερο οικονομικό αντίκτυπο είναι τώρα αδιαμφισβήτητο. Έχει δοκιμαστεί και είναι πολύ πειστικό.

Ως εκ τούτου, πιστεύω ότι ο επόμενος προϋπολογισμός της ΕΕ θα πρέπει να αλλάξει. Τα χρηματοπιστωτικά μέσα θα γίνουν ακόμη πιο σημαντικά και να ενισχύσουν τις επιδοτήσεις και τα διαρθρωτικά ταμεία.

Δεν είναι ακόμα σαφές το πώς θα λειτουργήσει αυτό: Σήμερα το ΕΤΣΕ χρησιμοποιεί μόνο κεντρική χρήματοδότηση, που τελεί υπό τη διοικητική ευθύνη της Επιτροπής. Τα διαρθρωτικά ταμεία λειτουργούν με αποκεντρωμένα χρήματα, υπό την ευθύνη των χωρών της ΕΕ και των διαχειριστικών αρχών. Ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι: Πώς θα κάνουμε αυτό το σχέδιο να εφαρμοστεί για τόν κεντρικό όσο και για τον αποκεντρωμένο προϋπολογισμό;

Το δεύτερο θέμα είναι αν η κεντρική και αποκεντρωμένη χρηματοδότηση απαιτεί διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια. Αυτό δεν μπορεί να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα. Οι επενδυτές απλά δεν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν δύο κανονισμούς ταυτόχρονα.

Είμαι βέβαιος ότι το ΕΤΣΕ θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο επόμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, και θα θα είναι σχετικό σε όλα τα επίπεδα.

Το προφανές ερώτημα είναι, αν πρόκειται να διαδραματίσει έναν πιο σημαντικό ρόλο, θα υπάρχουν λιγότερα χρήματα διαθέσιμα για τη χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής;

Πρόκειται για μια συνολική παρεξήγηση να πιστεύουμε ότι τα χρηματοδοτικά μέσα αντικαθιστούν τις επιχορηγήσεις. Χρειαζόμαστε επιχορηγήσεις σε διάφορους τομείς, όπως στον τομέα της έρευνας και των κοινωνικών υποδομών.

Το θέμα είναι το εξής: Αν θέλουμε να έχουμε το μεγαλύτερο οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο, χρειαζόμαστε χρηματοοικονομικά μέσα για να επιτευχθεί η μεγαλύτερη μόχλευση επενδύσεων.

Ο συνδυασμός των δύο εργαλείων αποτελεί την κύρια πρόκληση. Ξέρω ότι μερικοί άνθρωποι θεωρούν τα χρηματοπιστωτικά μέσα ανταγωνιστικά με τις επιδοτήσεις, αλλά αυτό δεν είναι δική μου άποψη. Είναι συμπληρωματικά μεταξύ τους.

Θα πάρει σίγουρα κάποιο χρόνο για να γίνει κοινώς κατανοητό. Τα διαρθρωτικά ταμεία υπάρχουν εδώ και δεκαετίες. Το ΕΤΣΕ είναι ένα καινούριο μέσο.

X