Που και πόσο θα «πονέσει» η Ευρώπη από το Brexit

Με την τελική ημερομηνία αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ να πλησιάζει, η EURACTIV.com εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο το Brexit θα επηρεάσει την υπόλοιπη Ευρώπη. Η Ιρλανδία, η Γαλλία και η Γερμανία είναι αυτές που κατά πάσα πιθανότητα θα πληγούν περισσότερο.

Εάν το Ηνωμένο Βασίλειο αποχωρήσει από την ΕΕ χωρίς τελική συμφωνία, η χώρα ενδέχεται να χάσει μέχρι και 9,3% του ΑΕΠ της. Εντούτοις, οι οικονομικές συνέπειες για τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν να είναι επίσης δυσάρεστες, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.

Δεδομένων των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών δεσμών μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ, το Brexit θα είναι επώδυνο για ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά ορισμένες περιοχές της ΕΕ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ιδιαίτερα σημαντικές διαταραχές στο εμπόριο, υψηλότερους δασμούς και διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού τους.

Πρόσφατη μελέτη που ζητήθηκε από την Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ), έδειξε ότι η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο και οι Κάτω Χώρες θα είναι τα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο, μαζί φυσικά με την Ιρλανδία.

Η Δημοκρατία της Ιρλανδίας είναι πιθανό να είναι το κύριο παράπλευρο θύμα του Brexit, καθώς το 14% των ιρλανδικών εξαγωγών πηγαίνει στη Βρετανία, πράγμα που σημαίνει ότι το οικονομικό αντίκτυπο του Brexit θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα άσχημο και για τις δύο χώρες.

Ωστόσο, για το Δουβλίνο υπάρχουν πρόσθετες κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες, καθώς διακυβεύεται επίσης η ειρήνη στη Βόρεια Ιρλανδία.

Γαλλία

Στη Γαλλία, οι περιοχές του Hauts-de-France και της Βρετάνης είναι οι κύριες ευρωπαϊκές πύλες προς το Ηνωμένο Βασίλειο, τόσο μέσω της σήραγγας της Μάγχης όσο και μέσω των θαλάσσιων συνδέσεων. Είναι οι δύο περιοχές με τους ισχυρότερους κοινωνικο-οικονομικούς δεσμούς με τη Βρετανία.

Ο αντίκτυπος του Brexit στις περιοχές αυτές αγγίζει αρκετούς τομείς, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένας από τους κύριους ξένους επενδυτές για τις εταιρείες της περιοχής και ένας σημαντικός πελάτης για παρόχους αγαθών και υπηρεσιών.

Ο François Decoster είναι αντιπρόεδρος του περιφερειακού συμβουλίου του Nord-Pas-de-Calais-Picardie και πρόεδρος της διαπεριφερειακής ομάδας για το Brexit της Επιτροπής των Περιφερειών.

«Στις περιφέρειες που βρίσκονται πιο κοντά στο Ηνωμένο Βασίλειο, ανησυχούμε ιδιαίτερα για την αβεβαιότητα που θα μπορούσε να προκύψει από τις 29 Μαρτίου και έπειτα», δήλωσε στη EURACTIV.

Ο Decanter διαμαρτυρήθηκε επίσης για την «σχιζοφρενική» κατάσταση στην οποία βρίσκονται τώρα οι περιφέρειες. Πράγματι, οι περιφέρειες πρέπει να προετοιμαστούν για ένα σενάριο χωρίς συμφωνία, προετοιμάζονας παράλληλα ένα σχέδιο για μια ενδεχόμενη απόφαση της Βουλής των Κοινοτήτων, η οποία θα επιτρέπει την ομαλή απόσυρση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η διετής διαπραγματευτική περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 50 της Συνθήκης ΕΕ αποδείχθηκε πολύ μικρή, αν και φαινόταν μεγάλη όταν ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά.

Η γαλλική οικονομία θα επηρεαστεί επίσης σε τομείς όπως η γεωργία και τα τρόφιμα, τα πλαστικά – η περιοχή της Auvergne φιλοξενεί τον κατασκευαστή ελαστικών Michelin – και τη βιομηχανία οχημάτων μεταφοράς.

Ωστόσο, η Γαλλία έχει επίσης τη δυνατότητα να προσελκύσει εταιρείες που ενδέχεται να εγκαταλείψουν το Ηνωμένο Βασίλειο εξαιτίας του Brexit.

Βέλγιο

Μια άλλη πύλη προς την Ευρώπη βρίσκεται στη Φλάνδρα του Βελγίου, η οποία έχει στενούς θαλάσσιους και εμπορικούς δεσμούς με το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ένα μεγάλο μέρος του ΑΕΠ του Βελγίου προέρχεται από εξαγωγές και εμπόριο αγαθών που διέρχονται από φλαμανδικούς λιμένες. Και πολλές από αυτές τις εξαγωγές πηγαίνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, αυτό λειτουργεί και αντίστροφα: το 78% όλων των βρετανικών εξαγωγών στην Ευρώπη φθάνουν στο λιμάνι του Zeebrugge στο Βέλγιο.

Μετά το Brexit, τα βελγικά λιμάνια θα αποτελέσουν ένα εξωτερικό σύνορο της ΕΕ και οι εμπορικοί δεσμοί και στις δύο πλευρές της Μάγχης θα τεθούν σε κίνδυνο, καθώς αναμένονται έλεγχοι συνόρων και δασμοί. Το Brexit θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τη συνεργασία στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης.

Το Βέλγιο δεν θα χτυπηθεί μόνο στη Φλάνδρα. Η πόλη της Βαβρ, πρωτεύουσα στην Βελγική επαρχία της Βαλλωνικής Μπραμπάντ, κοντά στις Βρυξέλλες, φιλοξενεί την έδρα της Glaxo Smith Kline, μιας μεγάλης βρετανικής φαρμακευτικής εταιρείας. Το μέλλον της θα μπορούσε να τεθεί υπό αμφισβήτηση μετά το Brexit.

Γερμανία

Στη Γερμανία, το κράτος του Hessen θα υποστεί το σοβαρότερο πλήγμα. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η τρίτη αγορά του Hessen, αντιπροσωπεύοντας το 7,5% όλων των εξαγωγών του, αλλά και μία από τις κύριες πύλες εισαγωγών του.

Η διακοπή των εμπορικών σχέσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο σε μία από τις πλουσιότερες περιοχές της ΕΕ, ιδίως σε τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα χημικά και τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα ηλεκτροτεχνικά προϊόντα και τα μηχανήματα. Για να μην αναφέρουμε την ισχυρή οικονομική ανταλλαγή μεταξύ του Λονδίνου και της Φρανκφούρτης, της οικονομικής καρδιάς της Γερμανίας. Ωστόσο, η Φρανκφούρτη θα μπορούσε επίσης να ωφεληθεί από το Brexit και να αποτελέσει ένα ελκυστικότερο πάροχο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε σχέση με το Λονδίνο αλλά και ένα διεθνή κόμβο για πολυεθνικές εταιρείες.

Επιπλέον, στη Γερμανία, η πόλη της Στουτγάρδης φιλοξενεί παγκόσμιους παίκτες όπως οι Daimler, Porsche, Bosch, IBM και Hewlett-Packard, καθώς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που προσανατολίζονται ιδιαίτερα προς τις εξαγωγές. Το Niederbayern φιλοξενεί τη μεγαλύτερη παραγωγική μονάδα της BMW και το μεγαλύτερο μοναδικό χημικό εργοστάσιο στον κόσμο βρίσκεται στο Rheinhessen-Pfalz.

Η ενδεχόμενη διακοπή των εμπορικών σχέσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο θα επιβαρύνει τις εταιρείες αυτές.

Η Κάτω Σαξονία έχει επίσης ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με το Ηνωμένο Βασίλειο και εκεί κατοικούν πολλοί Βρετανοί πολίτες. Η κυβέρνηση τους ζήτησε να υποβάλουν αίτηση για υπηκοότητα, με τις αιτήσεις να έχουν τριπλασιαστεί τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με την υπουργό Ομοσπονδιακών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Birgit Honé.

Παρόλο που το Brexit θα επηρεάσει ένα ευρύ φάσμα τομέων στην Κάτω Σαξονία, η αλιεία είναι μία από τις κύριες ανησυχίες της κ. Honé. «Οι περιοχές στις οποίες μπορούν να αλιεύσουν οι ψαράδες από την Κάτω Σαξονία βρίσκονται στα σύνορα του Ηνωμένου Βασιλείου και αυτές δεν θα είναι πλέον προσπελάσιμες στης περίπτωση ενός σκληρού Brexit, συνεπώς η δουλειά τους διακυβεύεται πραγματικά», ανέφερε.

«Ένα Brexit χωρίς συμφωνία θα ήταν μια καταστροφικό», δήλωσε περαιτέρω στη EURACTIV.

Ιρλανδία

Στην Ιρλανδία, ο τομέας των μηχανημάτων, των ηλεκτρονικών ειδών, των φαρμακευτικών και ιδιαίτερα της γεωργίας και των τροφίμων είναι οι οικονομικές περιοχές που ενδέχεται να πληγούν περισσότερο από το Brexit.

«Το Brexit έχει ήδη σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο», δήλωσε ο Michael Murphy, σύμβουλος από την Κομητείτα του Tipperary και ηγέτης της ιρλανδικής αντιπροσωπείας στην Επιτροπή των Περιφερειών. Η μεταβλητότητα της λίρας έχει ήδη αντίκτυπο στις εταιρείες που εξάγουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε στη EURACTIV.

Σύμφωνα με τη μελέτη της ΕτΠ, ενώ το ιρλανδικό εμπόριο, γενικά, εξαρτάται λιγότερο από το Ηνωμένο Βασίλειο από ό, τι στο παρελθόν, σε ορισμένους τομείς η εξάρτηση έχει αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου.

«Παρά τις ανησυχίες σχετικά με τις οικονομικές προκλήσεις», δήλωσε ο Murphy, «η μεγαλύτερη πρόκληση όλων είναι η εξασφάλιση της ειρήνης στο νησί της Ιρλανδίας».

Εκπρόσωποι και στις δύο πλευρές των συνόρων εξέφρασαν την ανησυχία τους για τις πιθανές επιπτώσεις του Brexit στην ειρηνευτική διαδικασία.

«Δεν θέλουμε να επιστρέψουμε στις σκοτεινές μέρες του παρελθόντος», τόνισε ο Murphy. Η ΕΕ έχει υπερασπιστεί την ασφάλεια για να διατηρήσει την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς και να αποφύγει τα σκληρά σύνορα στην Ιρλανδία, παρά τη συνεχιζόμενη απόπειρα του Λονδίνου να τη ξεφορωθεί.

«Η Ευρώπη δεν θα απογοητεύσει την Ιρλανδία, είμαι σίγουρος γι ‘αυτό», επέμεινε ο Murphy.

Δεν υπάρχουν νικητές στο Brexit

Από τον τουρισμό στην Ισπανία και τις χιλιάδες θέσεις εργασίας που διακυβεύονται στο Γιβραλτάρ, τους περισσότερους από ένα εκατομμύριο Πολωνούς πολίτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις επενδύσεις στη Μάλτα, τον τομέα των γεωργικών προϊόντων στην Ελλάδα, τη μόδα στην Ιταλία, την τεχνολογία στην Τσεχία, οι περιφέρειες και οι χώρες γύρω από την Ευρώπη θα υποφέρουν από τις συνέπειες της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

Τα αποτελέσματα της μελέτης της Επιτροπής των Περιφερειών αποκάλυψαν ότι «οι περισσότερες περιφέρειες θα χάσουν πιθανώς την τρέχουσα θέση τους σε ορισμένους τομείς όσον αφορά το εμπόριο, τις άμεσες επενδύσεις ή τις ευκαιρίες μετανάστευσης για εργαζόμενους, σπουδαστές ή ερευνητές» λόγω του Brexit.

Με άλλα λόγια, δεν θα υπάρξουν σαφείς «νικητές».

Ωστόσο, για ισχυρότερες περιφέρειες, το Brexit θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία για την προσέλκυση επιχειρήσεων που εγκαταλείπουν το Ηνωμένο Βασίλειο για να ανακτήσουν την πρόσβαση στην ενιαία αγορά της ΕΕ. Ενώ για περιφέρειες με λιγότερες δυναμικές και λιγότερο διαφοροποιημένες οικονομίες, το Brexit μπορεί να παρουσιάσει μια πολύ μεγαλύτερη πρόκληση.

Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και σε περίπτωση ομαλής απόσυρσης, εξακολουθεί να είναι ασαφές η δομή της σχέσης που θα έχει η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο στο μέλλον. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα καθορίσει πόσο ισχυρά θα χτυπήσει το Brexit τις ευρωπαϊκές περιφέρειες και πόλεις.

Επειδή το Brexit δεν θα επηρεάσει όλους τους τομείς με τον ίδιο τρόπο, η Επιτροπή των Περιφερειών ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει μέσα στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ τα απαραίτητα για την αντιμετώπιση αυτού του συγκεκριμένου θέματος εργαλεία.

«Πρέπει να λάβουμε υπόψη την κατάσταση που οι περιφέρειες που βρίσκονται κοντά στο Ηνωμένο Βασίλειο πρόκειται να αντιμετωπίσουν επίσης σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική πολιτική συνοχής», δήλωσε ο François Decoster.

Μια άλλη προοπτική είναι να αυξηθούν τα κονδύλια για τα κράτη μέλη που θα γίνουν ξαφνικά τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, όπως συνέβη με τις χώρες των οποίων τα σύνορα μετατράπηκαν σε εσωτερικά σύνορα της ΕΕ μετά τη διεύρυνση του μπλοκ σε νέα κράτη μέλη.

Ο Michel Barnier, ο πρώην Επίτροπος της ΕΕ για την περιφερειακή πολιτική, σήμερα είναι ο κύριος διαπραγματευτής της ΕΕ για το Brexit.

«Σε κάθε υπόθεση, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα», δήλωσε ο πρόεδρος της ΕυΠ, Karl-Heinz Lambertz, στη EURACTIV.

«Όταν φθάσει το Brexit, η ΕΕ θα πρέπει να αποδείξει την προστιθέμενη αξία της», δήλωσε ο Lambertz.

[Επιμέλεια: Frédéric Simon και Benjamin Fox]

X