Πολύπλοκη η σχέση των Ελλήνων με την Πολιτική Συνοχής

Ασαφή εικόνα φαίνεται πως έχουν οι Έλληνες για την Πολιτική Συνοχής και τα αποτελέσματά της, σύμφωνα με την έρευνα που του προγράμματος “COHESIFY”. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, τα ΜΜΕ ενώ τηρούν μια γενικότερα θετική στάση, εστιάζουν περισσότερο στην εθνική διάσταση του θέματος και αποτυγχάνουν να δώσουν τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα της πολιτικής.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε βάθος διετίας σε 12 κράτη-μέλη της ΕΕ και σε 17 περιφέρειες από όλη την Ευρώπη, στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας «Ορίζοντας 2020». Σκοπός της ήταν η αξιολόγηση των επιπτώσεων της Πολιτικής Συνοχής στην αντίληψη των πολιτών και στη ταύτιση τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Στην Ελλάδα, η έρευνα έλαβε χώρα στη Κεντρική Μακεδονία με τη μορφή συνεντεύξεων με ομάδες-εστίασης (focus-groups) αποτελούμενες από εκπροσώπους τοπικών διαχειριστικών φορέων και με τη μορφή δημοσκόπησης σε ολόκληρη τη περιοχή.

Ενδιαφέρον συμπέρασμα που αναδείχτηκε μέσα από την έρευνα ήταν η διαφορά αντίληψης ανάμεσα στους φορείς που εμπλέκονται στην υλοποίηση και τους απλούς πολίτες σε ότι αφορά την αντίληψη της Πολιτικής Συνοχής γενικότερα και του αντίκτυπου της στην πράξη ειδικότερα.

Από τις πινακίδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Από πού όμως αντλούν την ενημέρωσή τους οι πολίτες για την πολιτική συνοχής;

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι ενημερωτικές πινακίδες που τοποθετούνται κατά τη διάρκεια και έπειτα την ολοκλήρωση των έργων αποτελούν τον καλύτερο τρόπο διάδοσης των αποτελεσμάτων της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει το διαδίκτυο και οι σχετικές ιστοσελίδες.

Ειδικά για μη ειδικούς, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρά την περιορισμένη χρήση τους από τους επικοινωνούντες τη Συνοχή στην Ελλάδα, αποτελούν βασικές πηγές ενημέρωσης, περισσότερο ακόμη και από την τηλεόραση ή τα έντυπα μέσα.

Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον εύρημα, καθώς από τα 18 επιχειρησιακά προγράμματα που υλοποιούνται στην Ελλάδα, μόλις 4 αξιοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συστηματικά.

Η υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων υστερεί

Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι ο κόσμος γνωρίζει εκτενώς σε τι βαθμό έχει επωφεληθεί από τα διαρθρωτικά ταμεία – εάν γνωρίζει και θεωρεί ότι έχει επωφεληθεί εν γένει. Αντίθετα, τα στοιχεία μαρτυρούν ένα ευρύτατο αίσθημα απογοήτευσης για την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής από τις τοπικές αρχές, ακόμη και αν αυτό συνδέεται με την έλλειψη σχετικής ενημέρωσης.

Το θετικό, ωστόσο, όσον αφορά τη Κεντρική Μακεδονία, είναι ότι παρά την ευρύτερη απογοήτευση σε σχέση με τα αποτελέσματα της χρηματοδότησης της ΕΕ σε ατομικό επίπεδο, μια σαφής πλειοψηφία θεωρεί ότι, σε αντίθετη περίπτωση, η περιοχή θα είχε αναπτυχθεί είτε «χειρότερα» είτε «κάπως χειρότερα».

Σύμφωνα με τα συνολικά στοιχεία της έρευνας του COHESIFY οι ερωτηθέντες επέρριψαν κατά βάση τις ευθύνες για τα τυχόν αρνητικά αποτελέσματα στον ανθρώπινο παράγοντα και στην κατανομή των πόρων σε λανθασμένα έργα, στη κακή διαχείριση και στην άκαιρη παράδοση, καθώς επίσης και στη διαφθορά.

Από τη ψυχρή στην στοχευμένη επικοινωνιακή στρατηγική

Στην αντίπερα όχθη, από τις συνεντεύξεις με τους εκπροσώπους των διαχειριστικών αρχών, προέκυψε το συμπέρασμα ότι εν γένει η επικοινωνιακή πολιτική γύρω από τη Συνοχή, τόσο για την περίοδο 2007-2013 όσο και για την περίοδο 2014-2020, ήταν ικανοποιητική.

Παρατηρήθηκε, μάλιστα, μια σαφή μετατόπιση του επικοινωνιακού κέντρου βάρους από τους δημόσιους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις στους πολίτες, κάτι που συνεπάγεται τη χρήση «περισσότερο κατανοητής» γλώσσας στα διαφημιστικά μηνύματα.

Ως σημαντικότερη, κρίθηκε η καμπάνια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Η Ευρώπη στην περιοχή μου», η οποία περιελάμβανε εκατοντάδες εκδηλώσεις επικεντρωμένες στα ευεργετικά αποτελέσματα της Συνοχής στην ΕΕ.

Ωστόσο, οι ερωτηθέντες κατέστησαν σαφές ότι η επικοινωνιακή στρατηγική, όσο ευεργετική κι αν είναι, δεν αποτελεί βασική προτεραιότητα για τους φορείς υλοποίησης. Ο φόρτος εργασίας που συνεπάγεται η εφαρμογή των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όπως η συμμόρφωση με τους κανόνες, η απορρόφηση και απόδοση των χρηματοδοτήσεων, η γραφειοκρατία και η έλλειψη πόρων και προσωπικού δεν επιτρέπει στους εμπλεκόμενους να επικεντρωθούν και σε άλλους τομείς εργασίας.

Σε κάθε περίπτωση, λοιπόν, βασικό εμπόδιο στην αποτελεσματική υλοποίηση των προγραμμάτων αποτελεί η γραφειοκρατία και η δυσκολία συντονισμού ανάμεσα στο ευρωπαϊκό και το ελληνικό νομικό και διαδικαστικό πλαίσιο.

Ο ρόλος των ΜΜΕ

Aναφορικά με τη στάση των ΜΜΕ απέναντι στη Πολιτική Συνοχής, η έρευνα έδειξε ότι εκτός από τα εξειδικευμένα προγράμματα ευρωπαϊκής ενημέρωσης στη δημόσια τηλεόραση, τα μέσα ενημέρωσης δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την προβολή της Πολιτικής Συνοχής.

Η ανάλυση εντόπισε ότι, ενώ τα εθνικά μέσα ενημέρωσης φαίνεται να ερμηνεύουν την πολιτική κυρίως από οικονομική άποψη, τα περιφερειακά μέσα τείνουν να επικεντρώνονται στις συνέπειες της πολιτικής συνοχής σε σχέση με τη ποιότητα ζωής.

Ωστόσο, ορισμένοι συμμετέχοντες στην έρευνα τόνισαν την ύπαρξη καιροσκοπισμού και λαϊκισμού στην αντιμετώπιση της «Ευρώπης» ως έννοιας από διάφορα μέσα ενημέρωσης, ενώ άλλοι δήλωσαν ότι οι υπεύθυνοι σχεδιασμού της πολιτικής συνοχής στις Βρυξέλλες θα πρέπει να λάβουν υπόψη το επικρατούμενο κλίμα δυσαρέσκειας σε σχέση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές.

Συνολικά πάντως, η έρευνα έδειξε ότι τα περιφερειακά και τοπικά ΜΜΕ τείνουν να παρουσιάζουν θετικά νέα συχνότερα από τα εθνικά ΜΜΕ, παρόλο που τα δεύτερα τείνουν να παρουσιάζουν περισσότερα νέα από ευρωπαϊκή προοπτική και να αναπαριστούν την ΕΕ ως ένα κοινό ευρωπαϊκό εγχείρημα συχνότερα σε σχέση με τα περιφερειακά ΜΜΕ.

X