HERMES: Ένα Διακρατικό Δίκτυο Προστασίας από την Παράκτια διάβρωση

rocky-coast-2903524_640 [Dimitris Vetsikas από το Pixabay]

Με την επιτάχυνση της αύξησης της στάθμης της θάλασσας λόγω της κλιματικής αλλαγής, την ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση ακραίων θυελλωδών κυμάτων και τον αποσπασματικό σχεδιασμό παράκτιων τεχνικών έργων η παράκτια διάβρωση αναμένεται να πλήξει σημαντικά περιοχές που εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τον τουρισμό.

Το έργο HERMES χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Βαλκανική Μεσόγειος 2014-2020 με εμπλεκόμενες χώρες την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αλβανία και τη Βουλγαρία.

Σκοπός του έργου είναι η σύνταξη εναρμονισμένων κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής και νομοθεσίας για την αξιολόγηση και την καταπολέμηση της διάβρωσης των ακτών και η εφαρμογή τους σε τέσσερις πιλοτικές τοποθεσίες – μία ανά χώρα. Η δράση αυτή υλοποιείται με την επιστημονική υποστήριξη του Εργαστηρίου Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (ΕΟΜΤ-ΔΠΘ) ενώ η επιλεγμένη περιοχή για την Ελλάδα είναι η παράκτια ζώνη του Δήμου Παγγαίου.

Ο Γιάννης Τσουκαλίδης, υπεύθυνος έργου για τον Δήμο Παγγαίου μιλά για τη σημασία του HERMES στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από την κλιματική αλλαγή, την ανάπτυξη των διακρατικών συνεργασιών και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα: «Από την Ελλάδα συμμετέχουν ο Δήμος Παγγαίου ως επικεφαλής εταίρος και συντονιστής του έργου. Από την Ελλάδα επίσης συμμετέχει το Πανεπιστήμιο Θράκης  το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το τμήμα Περιβαλλοντικής Μηχανικής. Οι φορείς αυτοί συνεργάζονται στο πλαίσιο του έργου από την προετοιμασία του σε ένα καίριο πρόβλημα παγκοσμίως, το πρόβλημα της διάβρωσης των ακτών. Ένα πρόβλημα που γίνεται όλο και εντονότερο και για λόγους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και για λόγους που σχετίζονται με τις διάφορες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις και δημιουργεί έντονα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα στις περιοχές που πλήττονται, που είναι ολοένα και περισσότερες και με εντονότερα φαινόμενα.

Το έργο HERMES στο οποίο επιστημονικά υπεύθυνο έχουμε το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης περιλαμβάνει μία σειρά από δράσεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη μεθοδολογίας για την συστηματική παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της εξέλιξης της διάβρωσης των ακτών αλλά και του εντοπισμού των αιτίων που οδηγούν σε αυτά τα προβλήματα, καθώς επίσης και στην ανάπτυξη τεχνολογιών και τεχνικών ήπιας μηχανικής όπως λέγονται, με παρεμβάσεις οι οποίες είναι φιλικές στο περιβάλλον και οι οποίες έρχονται να περιορίσουν τις συνέπειες του προβλήματος της διάβρωσης των ακτών, και σε περιπτώσεις να κάνουν και αποκατάσταση των ζημιών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το έντονο φαινόμενο διάβρωσης ακτών που έχουμε στην Κάριανη του Δήμου Παγγαίου όπου έχουμε έντονες μεταβολές της ακτογραμμής, ειδικά μετά την υλοποίηση του αλιευτικού καταφυγίου, προβλήματα τα οποία οδηγούν σε αρνητικές επιπτώσεις και στις υποδομές με αποτέλεσμα να πρέπει να γίνονται παρεμβάσεις οι οποίες είναι ιδιαίτερα κοστοβόρες.

Στο πλαίσιο του έργου αρκετά από τα παραδοτέα αναπτύσσονται από κοινού, όπως κοινές μεθοδολογίες, ενιαία συστήματα παρακολούθησης των φαινομένων στη θάλασσα. Χαρακτηριστικό είναι ότι έχουμε αναπτύξει τέσσερις ωκεανογραφικούς σταθμούς που διαμορφώνουν ένα ενιαίο δίκτυο σταθμών το οποίο πλέον δίνει δεδομένα σε όλες τις σύγχρονες online βάσεις δεδομένων της ευρωπαϊκής ένωσης για μια σειρά από παραμέτρους που περιλαμβάνουν από την θερμοκρασία σε διάφορα βάθη της θάλασσας, μέχρι την αλατότητα, ρεύματα, κύματα κτλ.

Όσο καλύτερη αξιοποίηση έχουμε των πραγματικών δεδομένων σε συνδυασμό με τα ιστορικά δεδομένα, τόσο καλύτερα μπορούμε να έχουμε εκτιμήσεις για την εξέλιξη των φαινομένων και να μπορούμε να συμβάλουμε στο να παίρνονται οι καλύτερες δυνατές αποφάσεις για τις παρεμβάσεις που πρέπει να γίνονται.

Τα προσδοκώμενα αποτελέσματα του έργου είναι ουσιαστικά ο περιορισμός του αρνητικού αυτού φαινομένου ούτος ώστε  να μην πλήττονται οι σημαντικοί πρωτοπαραγωγικοί πόροι  που είναι οι ακτές στις περιοχές παρέμβασης τα οποία θα είχανε ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες για την τοπική οικονομία, την απασχόληση και συνολικά το επίπεδο διαβίωσης στις περιοχές αυτές.»

Ο Παναγιώτης Μαρίτας, επιχειρηματίας που δραστηριοποιείται στην περιοχή μιλά για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι και οι επιχειρηματίες από την διάβρωση των εδαφών: «Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε και εγώ σαν επιχειρηματίας αλλά και άλλοι επιχειρηματίες της περιοχής είναι κυρίως η διάβρωση της παραλίας που έχει συντελεστεί τα τελευταία πέντε με  εφτά χρόνια. Οπωσδήποτε όποιοι έχουνε παραθαλάσσιες κατοικίες βλέπουν τις περιουσίες τους να αλλοιώνονται, να απομειώνεται η αξία τους, αλλά σίγουρα και εμείς που έχουμε τουριστικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουμε έντονο πρόβλημα, δυσαρέσκεια στον κλάδο μας θα έλεγε κανείς, διότι από τις όμορες χώρες των Βαλκανίων έρχονται άνθρωποι εδώ για να απολαύσουν την καθαρή μας θάλασσα στον κόλπο Ορφανού και βλέπουν χρόνο με τον χρόνο μια (ας πούμε) αλλοίωση. Ευελπιστούμε σε αυτό, βασιζόμαστε σε αυτό το πρόγραμμα γιατί πιστεύουμε ότι αυτό θα δώσει έτσι μια ανάπτυξη και στην περιοχή, αλλά θα μας καθησυχάσει και εμάς τους επιχειρηματίες ότι τα επόμενα χρόνια δε θα έχουμε προβλήματα ρευστότητας, πελατών κτλ.»

Το έργο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και από Εθνικούς Πόρους μέσω του Προγράμματος Συνεργασίας INTERREG VB «Βαλκανική-Μεσόγειος 2014-2020».