GRaBS: Ο βελτιωμένος πολεοδομικός σχεδιασμός βοηθά στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

climate change [ΑΠΕ - ΜΠΕ]

Το έργο GRaBS επιτρέπει σε πολεοδόμους, αρχιτέκτονες και σχεδιαστές σε όλη την Ευρώπη να δημιουργήσουν ή εκσυγχρονίσουν εξωτερικούς χώρους και κτίρια, για να διασφαλιστεί η αντοχή τους στην κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Με τα σημερινά πολύ ψηλά επίπεδα αερίων του θερμοκηπίου, οι αστικές περιοχές είναι ιδιαίτερα ευπαθείς στις επιπτώσεις από την αύξηση της θερμοκρασίας και την ενίσχυση των πλημμυρών.

Το έργο GRaBS – Green and Blue Space Adaptation for Urban Areas and Eco-towns (προσαρμογή πράσινων και γαλάζιων χώρων για αστικές περιοχές και οικο-πόλεις) – αποσκοπεί στην παροχή των εργαλείων και της γνώσης που θα διασφαλίσουν ότι η αστική ανάπτυξη, υφιστάμενη και νέα, σε όλη την Ευρώπη θα προσαρμοστεί κατάλληλα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Βασικός του στόχος είναι να βελτιώσει την επάρκεια και τις δεξιότητες στη χρήση «πράσινων» και «γαλάζιων» υποδομών. Ο όρος «πράσινες υποδομές» αναφέρεται σε κήπους, πάρκα, τοπία, πράσινες οροφές κλπ., ενώ οι «γαλάζιες υποδομές» καλύπτουν υδάτινα σώματα όπως ποτάμια, ρεύματα, πεδιάδες πλημμυρών και βιώσιμα στραγγιστικά συστήματα. Και τα δύο μπορούν να παίξουν ρόλο ζωτικής σημασίας για την επίτευξη ανάπτυξης με αντοχή στο κλίμα.

Στρατηγικός χωροταξικός σχεδιασμός

Το GRaBS είναι ένα έργο INTERREG IVC που συνενώνει 14 εταίρους από τις αρχές εκπροσώπησης οκτώ Κρατών Μελών της ΕΕ που αντιμετωπίζουν ένα ευρύ φάσμα προκλήσεων σχετιζόμενων με την κλιματική αλλαγή.

Ο κατάλληλος στρατηγικός χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να προσφέρει λύσεις που μειώνουν την ευπάθεια στον αναμενόμενο αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής.

Στο πλαίσιο αυτού του έργου, έχουν αναπτυχθεί πολιτικές και εργαλεία για την προώθηση του ρόλου των πράσινων και γαλάζιων υποδομών για την κατάλληλη προσαρμογή πόλεων και κωμοπόλεων σε όλη την Ευρώπη. Μέσω της διαπεριφερειακής συνεργασίας, το έργο GRaBS έχει διευκολύνει στη μεταφορά καλών πρακτικών, γνώσης και εμπειρίας σχετικά με στρατηγικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή προς τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την Ευρώπη.

Βασικό προϊόν του έργου GRaBS είναι το εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου και ευπάθειας, το οποίο επιτρέπει στους σχεδιαστές να εισάγουν κλιματικά και κοινωνικοοικονομικά δεδομένα σε ένα σύστημα χαρτογράφησης GIS και να μετρήσουν την ευπάθεια επιμέρους περιοχών στα μοτίβα κλιματικής αλλαγής. Αυτό συμπληρώνεται από την ανάπτυξη μιας ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων διεθνών περιπτωσιολογικών μελετών, όπου συγκεντρώνονται πληροφορίες για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή σε αστικές περιοχές.

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος GRaBS, οι συνεργάτες συνεργάστηκαν με το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ για να αναπτύξουν ένα καινοτόμο, οικονομικά αποδοτικό και φιλικό προς το χρήστη εργαλείο εκτίμησης κινδύνων και ευπάθειας, για να βοηθήσουν τον στρατηγικό σχεδιασμό των απαντήσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

 

Το εργαλείο αξιολόγησης μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία των σχεδίων δράσης προσαρμογής, με ιδιαίτερη έμφαση στις πλημμύρες και τη θερμική πίεση. Το Εργαλείο αξιολογεί την ευπάθεια των αστικών περιοχών στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με μια πρόσθετη εκτίμηση των σχετικών προτύπων χωρικού κινδύνου όπου υπάρχουν κατάλληλα δεδομένα. Το Εργαλείο επιτρέπει στα δίκτυα ενδιαφερομένων μερών και στα μέλη των κοινοτήτων να οπτικοποιήσουν την ευπάθεια, την έκθεση και τους κινδύνους για το κλίμα σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία, αυξάνοντας έτσι την ευαισθητοποίηση, βοηθώντας στη λήψη αποφάσεων και διευκολύνοντας τη συμμετοχή της κοινότητας και των ενδιαφερομένων στη διαμόρφωση κατάλληλων απαντήσεων προσαρμογής.

Με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, οι συνεργάτες του GRaBS έχουν τροφοδοτήσει δεδομένα στο Εργαλείο, το οποίο λειτουργεί σε δύο χωρικές κλίμακες: σε επίπεδο εταίρου σε ευρωπαϊκό και GRaBS. Τελικά, το Εργαλείο έχει σχεδιαστεί ως πλατφόρμα για την εμφάνιση χωρικών δεδομένων και την παροχή πληροφοριών για να βοηθήσει τον προγραμματισμό και τη λήψη αποφάσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Παρόλο που αναπτύχθηκε κυρίως για να υποστηρίξει τους εταίρους του GRaBS στην ανάπτυξη κατάλληλων πολιτικών και κατευθυντήριων γραμμών για να συμπεριληφθούν στα Σχέδια Δράσης Προσαρμογής τους, το Εργαλείο είναι πλέον προσβάσιμο μέσω του ιστότοπου του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ για ευρωπαϊκούς τοπικούς και περιφερειακούς δήμους και άλλους ενδιαφερόμενους που συμμετέχουν στην προσαρμογή των πόλεων και των πόλεων στο κλίμα αλλαγή στη χρήση.

Ενσωμάτωση στην πολιτική και σχέδια δράσης

Το ερέθισμα που παρείχε το έργο GRaBS οδήγησε στην ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή σε διάφορα στρατηγικά επίπεδα της πολιτικής και στην παραγωγή σχεδίων δράσης για την προσαρμογή (AAP) και δηλώσεων πολιτικής υψηλού επιπέδου εκ μέρους των εταίρων. Μέχρι σήμερα, έχουν παραχθεί 11 AAP από 11 εταίρους σε επτά διαφορετικά Κράτη Μέλη.

Αυτά χρησιμοποιούνται ως ένα εργαλείο λήψης αποφάσεων όχι μόνο για σχεδιαστές, αλλά και με στόχο την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης για τις προκλήσεις λόγω ακραίων καιρικών συνθηκών σε αστικές γειτονιές σε πολιτικούς, παράγοντες και ομάδες τοπικών κοινοτήτων.

Συνολική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Το έργο «GRaBS: Green and Blue Space Adaptation for Urban Areas and Eco-towns» διαθέτει συνολικό επιλέξιμο προϋπολογισμό ίσο με 3.183.000 ευρώ με τη συμβολή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης της ΕΕ να ανέρχεται στα 2.430.000 ευρώ για την προγραμματική περίοδο από το 2007 έως το 2013.