Ελεγκτικό Συνέδριο ΕΕ: να μην καταστεί αυτοσκοπός η απορρόφηση των κονδυλίων της Συνοχής

Οι καθυστερήσεις στην υιοθέτηση των νομικών πλαισίων και των σχεδίων δαπανών δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην αποτελεσματική αξιοποίηση της χρηματοδότησης στην πολιτική συνοχής, θέτοντας στο επίκεντρο την ταχεία αξιοποίηση των χρημάτων και όχι τις επιδόσεις και τα αποτελέσματα, υπογραμμίζει με νέα έκθεση του που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (13 Σεπτεμβρίου) το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Για τους ελεγκτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει μια πολύπλευρη προσέγγιση, παρακολουθώντας συνεχώς την απορρόφηση, προσδιορίζοντας τον αντίκτυπο των μέτρων που λαμβάνονται και εστιάζοντας στα πραγματικά αποτελέσματα. Το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ θα πρέπει επίσης να συνεργάζεται στενά με τις εθνικές αρχές για να διασφαλίσει την ομαλή υλοποίηση των έργων κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού.

«Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποφεύγεται να πρέπει να δαπανηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα μεγάλα χρηματικά ποσά στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού, επειδή υπό τέτοιες συνθήκες ενδέχεται η χρήση αυτών των πόρων να μην είναι η βέλτιστη. Η ανάλωση των πόρων καθίσταται αυτοσκοπός, και όχι μέσο για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής», δήλωσε ο Henri Grethen, Μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και αρμόδιος για την έκθεση.

Τα κονδύλια για τη Συνοχή κατανέμονται στα κράτη μέλη για μια επταετή περίοδο δαπανών σε ετήσιες πιστώσεις με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα δαπανών. Η έκθεση επικεντρώθηκε στη σύγκριση των προτύπων δαπανών από την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 στην Τσεχία, την Ουγγαρία, την Ιταλία και τη Ρουμανία αλλά και στις περιόδους 2000-2006 και 2014-2020.

Σύγχυση με πρόωρες αλλά και καθυστερημένες κατανομές κονδυλίων

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η καθυστερημένη υιοθέτηση του νομικού πλαισίου κατά τις περιόδους 2007-2013 και 2014-2020 οδήγησε σε καθυστερημένη έναρξη των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Οι περισσότεροι νόμοι που διέπουν την περίοδο 2007-2013 δεν εγκρίθηκαν παρά μόνο δώδεκα μήνες μετά την έναρξη της προγραμματικής περιόδου.

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που εντοπίστηκε είναι η επικάλυψη των περιόδων προγραμματισμού. Για τα κράτη-μέλη, αυτό οδήγησε στη δαπάνη χρημάτων από τον προηγούμενο προϋπολογισμό, ακόμη και μετά την έναρξη των επόμενων προγραμμάτων.

Οι ελεγκτές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει «ολοκληρωμένη γενική εικόνα όλων των μέτρων που χρησιμοποιήθηκαν ούτε του αντικτύπου κάθε μέτρου στην απορρόφηση», μια έλλειψη που χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από την έλλειψη πληροφοριών από τα κράτη μέλη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις «όπως τα αναδρομικά έργα και οι συμβατικές προκαταβολές», το νομοθετικό πλαίσιο δεν απαιτεί από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή.

Ανταποκρινόμενη στις επικρίσεις, η Επιτροπή δήλωσε ότι η έγκριση του νομοθετικού πλαισίου εξαρτάται από τους συννομοθέτες. Η Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει την πρότασή της για την περίοδο προϋπολογισμού 2021-2027.

Ωστόσο, στην απάντησή της, η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι «ενώ η έγκαιρη έγκριση είναι σημαντική για την έναρξη υλοποίησης του προγράμματος, υπάρχουν επίσης άλλοι παράγοντες όσον αφορά τις επιδόσεις και την απορρόφηση κατά την περίοδο, το καθεστώς n+2/3, το επίπεδο προχρηματοδότησης ή οι απαιτήσεις όσον αφορά τον ορισμό, που έχουν μεγαλύτερες επιπτώσεις».

Επιπλέον, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι «προγράμματα που έχουν εγκριθεί σχετικά αργά σε σύγκριση με τον μέσο όρο μπορούν ακόμα να καλύψουν εύκολα την καθυστέρηση, ανάλογα με τις περιστάσεις, και να επιτύχουν καλύτερα από τον μέσο όρο επίπεδα απορρόφησης έως το τέλος της περιόδου. Ο κανόνας n+2 επιβάλλει μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία και παρέχει κίνητρα για ταχύτερη εκτέλεση του προϋπολογισμού. Ο κατάλογος των έτοιμων προς υλοποίηση έργων αποτελεί επίσης σημαντική επιτυχία όσον αφορά τις επιδόσεις και την απορρόφηση των προγραμμάτων».

Η καθυστερημένη υιοθέτηση της Ειδικής Ομάδας

Μόλις στα τέλη του 2014 συγκροτήθηκε η πρωτοβουλία της «Ειδικής ομάδας για την καλύτερη υλοποίηση» (TFBI) προκειμένου να παράσχει βοήθεια στα κράτη μέλη.

Η συνεισφορά της, παράλληλα με τα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη, βοήθησε σημαντικά στις δαπάνες, με τις πληρωμές να φθάνουν το 97,2% των πιστώσεων του προϋπολογισμού στις αρχές του 2018. Ωστόσο, η έκθεση αναφέρει ότι κατά το τέλος του 2017, 4.4 δις ευρώ δεν είχαν αξιοποιηθεί. Η Επιτροπή βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ολοκλήρωσης της περιόδου 2007-2013 και η συνολική αξία των πληρωμών και της αναξιοποίητης χρηματοδότησης δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.

Ωστόσο, η Επιτροπή δήλωσε «ικανοποιημένη» με τα αποτελέσματα του TFBI, διευκρινίζοντας ότι «ενώ η απορρόφηση μπορεί πάντα να βελτιώνεται, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέσο ποσοστό του 97 % μπορεί να συγκριθεί με τις προηγούμενες περιόδους και είναι ικανοποιημένη με το αποτέλεσμα αυτό. Πιο συγκεκριμένα, το εν λόγω επίπεδο απορρόφησης υπερβαίνει το ποσοστό που έχει καταγραφεί για τα προγράμματα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ για την περίοδο 2000-2006 (96 %)».

X