Αντιπεριφερειάρχης Δ. Ελλάδας: Δεν κάνουμε έργα απλά για να απορροφήσουμε τους ευρωπαϊκούς πόρους

Ο Αντιπεριφερειάρχης Οικονομικών Παναγιώτης Μπράμος

Αυτό το άρθρο είναι μέρος των ειδικών εκθέσεων μας Επενδύσεις της Συνοχής στις ελληνικές περιφέρειες.

Η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο με στόχο την οικονομική ανάπτυξη αποτελεί δομικό στοιχείο της Πολιτικής Συνοχής στην Ελλάδα σήμερα. Ποια είναι όμως η πραγματική σχέση αυτής της πολιτικής με τις ελληνικές περιφέρειες όπως η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας; Που τοποθετούμε τη Συνοχή στο εσωτερικό της ευρύτερης περιοχής σήμερα και πως θα ενσωματωθεί το καινούριο πλαίσιο στο εσωτερικό της;

Η Euractiv.gr μίλησε με τον Αντιπεριφερειάρχη Οικονομικών Δυτικής Ελλάδας, Παναγιώτη Μπράμο, για την νέα πρόταση της Κομισιόν για την Συνοχή, τις επιδράσεις της πολιτικής στο παρόν και το μέλλον της Περιφέρειας, καθώς επίσης το πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης στην Ελλάδα μετά το 2020.

Ο Παναγιώτης Μπράμος μίλησε στη δημοσιογράφο Σοφία Ελανίδου.

Ποια είναι το οφέλη της Πολιτικής Συνοχής στην περίοδο της κρίσης στην Ελλάδα και στην περιφέρεια σας;

Ιδιαίτερα στην περίοδο της κρίσης, η Πολιτική Συνοχής ήταν το οξυγόνο για την οικονομία και την κοινωνία της Δυτικής Ελλάδας.

Οι Περιφέρειες και οι Δήμοι πλήρωσαν και πληρώνουν σε μεγάλο βαθμό τα μνημόνια των κεντρικών κυβερνήσεων, έχοντας υποστεί όλα αυτά τα χρόνια περικοπές που υπερβαίνουν το 60% των πόρων της. Το Κράτος έχοντας σταθερά ως δικαιολογία την οικονομική κρίση και τα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής που είναι απαραίτητα, δεν αποδίδει στις Περιφέρειες τις θεσμοθετημένες χρηματοδοτήσεις, ενώ συχνά τις «φορτώνει» με μεταβιβαστικές ή ουσιαστικές αρμοδιότητες χωρίς τους απαιτούμενους χρηματοδοτικούς πόρους.

Με τους Επενδυτικούς Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) ουσιαστικά καταργημένους και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) πετσοκομμένο, ουσιαστικά για εμάς τις Περιφέρειες υπάρχει μόνο το ΕΣΠΑ.

Αν στέκεται όρθια η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας σήμερα, στέκεται γιατί διαχειρίζεται τους ευρωπαϊκούς πόρους. Και τους διαχειριζόμαστε σωστά και αποτελεσματικά. Για αυτό και μέσα σε αυτή την τραγικά πρωτοφανή αρνητική συγκυρία για τη χώρα μας, εμείς υλοποιήσαμε και συνεχίζουμε να υλοποιούμε πολλά και σημαντικά έργα. Έργα που έχουν ανάγκη οι τοπικές κοινωνίες και που συμβάλλουν όχι μόνο στους αναπτυξιακούς στόχους του στρατηγικού σχεδιασμού μας, αλλά και στην εθνική προσπάθεια για ανάκαμψη.

Ποια είναι τα συν και τα κατά για την Ελλάδα στη νέα πρόταση της Επιτροπής;

Ανησυχούμε σοβαρά για τις προτεινόμενες σημαντικές περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και την Αγροτική Ανάπτυξη (σε ποσοστό σχεδόν 10% και 28% αντίστοιχα). Η ανεπαρκής χρηματοδότηση θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των ανισοτήτων σε ολόκληρη την Ευρώπη, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τις Περιφέρειες που αντιμετωπίζουν δημογραφικές προκλήσεις. Το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) είναι αυτά που θα πληγούν περισσότερο.

Επίσης, η θεματική συγκέντρωση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) ―των επιχειρησιακών εργαλείων της Πολιτικής Συνοχής― θα είναι σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που αποτελεί σημαντική αλλαγή σε σχέση με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο. Κάποιος θα μπορούσε να θεωρήσει ότι αυτή η θεματική συγκέντρωση σε εθνικό επίπεδο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εργαλείο για την προσαρμογή της συγκέντρωσης των κεφαλαίων στις θεματικές προκλήσεις συγκεκριμένων περιοχών. Ωστόσο, αυτή η εθνική προσέγγιση μπορεί να αποτελέσει πηγή διαμάχης για περιοχές με συγκεκριμένα γεωγραφικά μειονεκτήματα (π.χ. απομακρυσμένες περιφέρειες, ορεινές περιφέρειες, κλπ.) ή με πολύ διαφορετικό κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ (όπως οι φτωχότερες περιφέρειες στα κράτη μέλη).

Είναι λοιπόν κρίσιμο η θεματική συγκέντρωση να λειτουργεί σε επίπεδο περιφερειών και όχι σε εθνικό επίπεδο.

Επιπλέον, η εφαρμογή των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) κινδυνεύει σοβαρά από την προτεινόμενη μείωση των προκαταβολών (προχρηματοδότηση), καθώς και από την αύξηση των αντιστοιχούντων κεφαλαίων που ζητούνται από τις εθνικές κυβερνήσεις και τις περιφέρειες (συγχρηματοδότηση). Αυτό συνεπάγεται διπλή μείωση στους πόρους της Πολιτικής Συνοχής και διπλό βάρος για τις Περιφέρειες που προσπαθούν για την επίτευξη κοινωνικής, οικονομικής και εδαφικής συνοχής, ιδίως για τις λιγότερο ανεπτυγμένες Περιφέρειες. Εξάλλου, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η κρίση δεν έχει ακόμη ξεπεραστεί σε πολλές Περιφέρειες.

Ευτυχώς την ύστατη στιγμή επανεισήχθησαν στην νέα πρόταση η αρχή της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και της εταιρικής σχέσης.

Οι «εκ των προτέρων αιρεσιμότητες» της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, στην νέα πρόταση αντικαθιστώνται από τις «προϋποθέσεις ενεργοποίησης», οι οποίες σε σύγκριση με την περίοδο 2014-2020, είναι λιγότερες και πιο εστιασμένες στους στόχους. Όμως, παρά τη μείωση και την εστίαση υπάρχει το ζήτημα που σχετίζεται με τις θεματικές προϋποθέσεις ενεργοποίησης του ΕΤΠΑ, του Ταμείου Συνοχής και του ΕΚΤ+, οι οποίες συχνά απαιτούν την ύπαρξη εθνικών στρατηγικών.

Επίσης, είμαστε εντελώς αντίθετοι με τη ιδέα των μακροοικονομικών αιρεσιμοτήτων, οι οποίες – ως αποτέλεσμα της σχέσης μεταξύ των ΕΔΕΤ και της οικονομικής διακυβέρνησης – φέρνουν τις Περιφέρειες και τους Δήμους σε καθεστώς ομηρίας , λόγω των ανεπαρκειών των εθνικών κυβερνήσεων. Η Πολιτική Συνοχής δεν θα πρέπει να υπόκειται σε όρους και προϋποθέσεις, που δεν μπορούν να επηρεαστούν από τις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές και άλλους δικαιούχους.

Συνοψίζοντας, η ανάγκη για συγκεντρωτισμό των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών της ΕΕ ή για προσαρμογή στις επιπτώσεις του Brexit και των διαφόρων προκλήσεων (εντός και εκτός ΕΕ, όπως το μεταναστευτικό και η ασφάλεια), δεν θα πρέπει να απαντηθεί εις βάρος της συνοχής.

Θέλουμε μια ισχυρή Πολιτική Συνοχής για όλες τις Περιφέρειες, που όχι μόνο θα αντιμετωπίζει με βιώσιμο και στοχοθετημένο τρόπο τα προβλήματα της κάθε Περιφέρειας, αλλά και θα αξιοποιεί στο έπακρο τις δυνατότητές της και τις ιδιαιτερότητές της.

Σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, πώς κρίνετε τη συμμετοχή των ελληνικών περιφερειών στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων γενικότερα και στη χάραξη πολιτικής ειδικότερα;

Οι Ελληνικές Περιφέρειες δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τις αντίστοιχες Ευρωπαϊκές στον τομέα αυτό. Παρότι η αιρετή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση είναι ένας πολύ νέος θεσμός στη χώρα μας, μόλις από το 2011, εμείς οι Περιφέρειες έχουμε αποδείξει και με το παραπάνω τις ικανότητές μας.

Το αποδείξαμε όταν στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο 2007-2013, όταν το 2011 αναλάβαμε ένα Πρόγραμμα του οποίου ο σχεδιασμός δεν είχε γίνει από εμάς. Ένα Πρόγραμμα το οποίο είχε καθυστερήσει σημαντικά (καθώς οι εκταμιεύσεις κατά τα έτη 2007, 2008 και 2009 ήταν μηδενικές). Ένα Πρόγραμμα με ένα «βαρύ» Σύστημα Διαχείρισης και το δαιδαλώδες καθεστώς των εκχωρήσεων. Ωστόσο, μέσα από μια τιτάνια προσπάθεια, όπου αντιμετωπίσαμε μεγάλες δυσκολίες, κάναμε τις αναγκαίες αλλαγές με ταχύτητα, στοχεύσαμε, και επιτύχαμε να το αναγεννήσουμε. Ειδικά σε ότι αφορά την Περιφέρειά μου, απορροφήσαμε πάνω από το 107% του ΠΕΠ Δυτικής Ελλάδας 2007-2013 και αποδόθηκαν στην τοπική κοινωνία και οικονομία 178 έργα.

Το αποδείξαμε και στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο, που μέσα από διαδικασίες ευρείας δημόσιας διαβούλευσης κατά την περίοδο του σχεδιασμού διαμορφώσαμε Προγράμματα που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και οράματα των Περιφερειών μας. Προγράμματα τα οποία υλοποιούμε αποτελεσματικά, ανταποκρινόμενοι στις ανάγκες και τις προκλήσεις της εποχής, και δημιουργώντας προϋποθέσεις και προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας.

Το αποδεικνύουμε κάθε φορά που συνεργαζόμαστε με άλλες Περιφέρειες της ΕΕ και της Γειτονίας, όπου ακόμα και αν είμαστε διαφορετικές μεταξύ μας, μας ενώνουν οι κοινές αγωνίες και οράματα για τις περιοχές μας και τους πολίτες μας.

Επίσης, σημαντική είναι και η ενεργοποίηση των Ελληνικών Περιφερειών στα διάφορα Ευρωπαϊκά όργανα και δίκτυα. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας είχε πρωταγωνιστικό ρόλο μαζί με την Περιφέρεια του Μαρκέ Ιταλίας στη διεκδίκηση της EUSAIR και μέχρι πρότινος είχε την Προεδρία της Διαπεριφερειακής Ομάδας «Αδριατική-Ιόνιο» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών. Χαρακτηριστικό είναι και το γεγονός ότι από τις 6 γεωγραφικές επιτροπές της CPMR, η Ελλάδα έχει την Προεδρία σε 2 από αυτές, με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας στη Διαμεσογειακή Επιτροπή και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στην Επιτροπή των Βαλκανίων και της Μαύρης Θάλασσας.

Στη καινούρια περίοδο, αυξάνεται ή μειώνεται ο ρόλος των περιφερειών και που βλέπετε τα κύρια προβλήματα;

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές έχουν την ευθύνη για περισσότερες από τις μισές δημόσιες επενδύσεις της ΕΕ. Επομένως, θα πρέπει οι αποφάσεις να λαμβάνονται όσο το δυνατό πλησιέστερα στους πολίτες, και τι καλύτερο για αυτό από τις Περιφέρεις και τους Δήμους. Στις προτάσεις για την νέα προγραμματική περίοδο φαίνεται να υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες για τη συμμετοχή των Περιφερειών.

Εμείς σε κάθε περίπτωση θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, την κατανόηση του μοναδικού ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν – τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα – οι Περιφέρειες και τη σημαντική συμβολή που μπορούν να έχουν τόσο σε επίπεδο πολιτικής (σχεδιασμός, λήψη αποφάσεων), όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο (υλοποίηση, συνεργασία).

Θέλουμε ένα πραγματικό μοντέλο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, όπου θεσμοί και όργανα της ΕΕ, κράτη-μέλη, Κυβερνήσεις και Περιφέρειες – σύμφωνα με τις αρμοδιότητές του ο καθένας – θα συζητούν, θα συναποφασίζουν και θα ενεργούν συμπληρωματικά ο ένας προς τον άλλο.

Ποιό έργο στο εσωτερικό της περιφέρειας σας θα επιλέγατε ως πιο χαρακτηριστικό ως προς την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και γιατί;

Κάθε έργο, από το πιο μικρό έως το πιο μεγάλο, είναι απάντηση σε κάποια ανάγκη, που για τον ωφελούμενο είναι σημαντική, ανεξάρτητα μεγέθους, προϋπολογισμού και πολυπλοκότητας.

Δεν κάνουμε έργα, απλά για να τα κάνουμε και να απορροφήσουμε τους πόρους της Ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης. Για εμάς, δεν είναι η απορροφητικότητα αυτοσκοπός, αλλά η αποτελεσματικότητα. Θέλουμε οι πολίτες να βιώνουν τα απτά αποτελέσματα και τη θετική επίδραση που έχει η Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση στην ζωή τους, στην επαγγελματική τους δραστηριότητα, στην καθημερινότητά τους, στο μέλλον τους.

Άρα είναι σαν να ρωτάτε έναν πατέρα πιο από τα παιδιά του αγαπάει περισσότερο.

Ωστόσο, για να μην θεωρηθεί ότι υπεκφεύγω, θα σας πω τι κάναμε μέσα από την πρωτοβουλία μας «Στους Δρόμους του ΕΣΠΑ με Πανσέληνο» ώστε οι πολίτες μας και στις 3 Περιφερειακές μας Ενότητες, να γνωρίσουν τα έργα που γίνονται για αυτούς με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, να τα παραλάβουν, να τα ζήσουν και να βελτιώσουν τη ζωή τους μέσα από αυτά.

Έτσι, επιλέξαμε τρία συγχρηματοδοτούμενα έργα, ένα σε κάθε Περιφερειακή μας Ενότητα, που ουσιαστικά εκφράζουν τη φιλοσοφία της Περιφέρειάς μας «Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε έργα χρήσιμα για τους πολίτες, αλλά και διεκδικούμε νέα έργα για την περιοχή μας».

Έτσι, τα τρία έργα ΕΣΠΑ που επιλέξαμε να περπατήσουμε με πανσέληνο τον περασμένο Σεπτέμβριο ήταν το Λιμάνι Κατακόλου στην Ηλεία, ένα έργο πού έχει τελειώσει και έχει παραδοθεί· η Μικρή Περιμετρική Πατρών στην Αχαΐα, ένα έργο που τότε ήταν υπό υλοποίηση και σήμερα έχει ολοκληρωθεί και παραδοθεί· και η ανάπλαση της Τουρλίδας στην Αιτωλοακαρνανία, ένα έργο που έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται εντός της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, στο πλαίσιο της ΟΧΕ Αιτωλικού-Μεσολογγίου.

Και πράγματι ο κόσμος ανταποκρίθηκε ζεστά στο κάλεσμα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας για να περπατήσει στα έργα του ΕΣΠΑ, και σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα συμμετείχαν εκατοντάδες πολιτών, Δημάρχων, εκπροσώπων φορέων και οργανώσεων.

X