Η post-truth πολιτική του Τραμπ για την κλιματική αλλαγή

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

[Flickr]

του Δρ. Σταύρου Μαυρογένη, συνεργάτη της Euractiv.gr

Θύελλα αντιδράσεων έχει προκαλέσει τις τελευταίες ημέρες η απόφαση του Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από την Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Ακούστηκαν πολλές αναλήθειες και επιχειρήματα τα οποία δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η απόφαση του Προέδρου των ΗΠΑ κινείται στη σφαίρα της δικής του ιδεοληψίας και διαστρεβλωμένης εικόνας της πραγματικότητας. Από τα fake news πέρασε στην post-truth πολιτική και η Συμφωνία του Παρισιού ήταν ένας άλλος τρόπος να το πετύχει.

 

Μια προειλημμένη απόφαση

Ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατεία είχε χαρακτηρίσει την Συμφωνία του Παρισιού ως ένα σχέδιο της Κίνα να πλήξουν τη βιομηχανία των ΗΠΑ.

 

Επίσης, με κάθε τρόπο είχε υπερασπιστεί το λόμπι του άνθρακα και είχε δεχτεί χρηματοδότηση για την καμπάνια του. Ως εκ τούτου η τήρηση της «προεκλογικής του δέσμευσης» ήταν μια αναμενόμενη εξέλιξη. Το πρόσχημα είναι η διαφύλαξη των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ και η προστασία της οικονομίας από τυχόν μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να βλάψουν την ανάπτυξη. Χαρακτηριστικά δήλωσε:

«Φεύγουμε. Αλλά θα ξεκινήσουμε να διαπραγματευόμαστε και θα δούμε εάν μπορούμε να καταλήξουμε σε μία συμφωνία που θα είναι δίκαιη» τόνισε.

Για τον λόγο αυτό, ισχυρίστηκε ότι θα επιδιώξει να πετύχει «καλύτερη συμφωνία».

Φυσικά δεν υπάρχει η δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης μιας συμφωνίας, την οποία έχει υπογράψει και επικυρώσει το σύνολο της διεθνούς κοινότητας και προφανώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ήθελε να «χρυσώσει το χάπι» στην κοινή γνώμη των ΗΠΑ.

Ο ίδιος μάλιστα στην συνέχεια ισχυρίστηκε ότι  η χώρα του θα εξακολουθήσει να είναι «η πιο καθαρή και περιβαλλοντικά φιλική χώρα στον πλανήτη». Και πρόσθεσε: «Θα έχουμε τον πιο καθαρό αέρα, θα έχουμε το πιο καθαρό νερό».

Η δήλωση όμως την οποία θα θυμόμαστε για πάντα είναι η εξής:

«Με εξέλεξαν για να αντιπροσωπεύσω τους πολίτες του Πίτσμπουργκ, όχι του Παρισιού» ασχέτως αν μετά ο Δήμαρχος του Πίτσμπουργκ δήλωσε ότι η πόλη του θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού.

Η απόσυρση φέρνει τις ΗΠΑ στην ίδια θέση με τη Συρία και τη Νικαράγουα, τις μοναδικές χώρες που δεν συμμετέχουν στην Συμφωνία του Παρισιού.

 

Τι προβλέπει όμως η Συμφωνία του Παρισιού;

Τα κύρια στοιχεία της Συμφωνίας του Παρισιού είναι τα εξής:

  • Μακροπρόθεσμος στόχος: οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να συγκρατήσουν την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη αρκετά κάτω από τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα και να συνεχίσουν τις προσπάθειες να την περιορίσουν στον 1,5°C
  • Συνεισφορές: πριν και κατά τη διάσκεψη του Παρισιού, οι χώρες υπέβαλαν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια δράσης για το κλίμα με στόχο τη μείωση των εκπομπών τους.
  • Φιλοδοξία: οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να γνωστοποιούν ανά 5ετία τις συνεισφορές τους με σκοπό τον καθορισμό πιο φιλόδοξων στόχων.
  • Διαφάνεια: δέχθηκαν επίσης να γνωστοποιούν μεταξύ τους και στο κοινό την πρόοδό τους προς την επίτευξη των στόχων τους, με σκοπό την εξασφάλιση διαφάνειας και εποπτείας.
  • Αλληλεγγύη: η Ε.Ε. και άλλες ανεπτυγμένες χώρες θα εξακολουθήσουν να παρέχουν χρηματοδότηση για το κλίμα, προκειμένου να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες τόσο να μειώσουν τις εκπομπές όσο και να θωρακιστούν έναντι των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

 

Shall ή should;

Αυτό το οποίο όμως πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι η απόφαση του Τραμπ αποτελεί καθαρά μια προσωπική του ιδεοληψία και δεν έχει καμία σχέση με την διαφύλαξη της οικονομίας των ΗΠΑ από τυχόν δεσμευτικά μέτρα.

Πράγματι κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Παρίσι στο άρθρο 4.4 της Συμφωνίας υπήρχε η πρόβλεψη ότι οι ανεπτυγμένες χώρες θα πρέπει  να πάρουν μέτρα για τη μείωση των εκπομπών τους στις οικονομικές τους δραστηριότητες. Αν οι ΗΠΑ το δέχονταν αυτό θα σήμαινε ότι η κυβέρνηση Ομπάμα θα έπρεπε να φέρει την Συμφωνία στο Κογκρέσο προς έγκριση καθώς αυτή θα περιείχε δεσμευτικά μέτρα για ζητήματα εσωτερικής δικαιοδοσίας.

Ένα Κογκρέσο του οποίου η πλειοψηφία ήταν Ρεπουμπλικάνοι δεν θα την αποδεχόταν και η προσπάθεια του Ομπάμα θα κατέληγε σε μια αποτυχία όπως συνέβη στον Αλ Γκόρ πριν από περίπου δέκα χρόνια με το Πρωτόκολλο του Κιότο. Μετά από παρέμβαση των ΗΠΑ στο αγγλικό κείμενο αφαιρέθηκε το shall το οποίο υπονοεί δεσμευτικό χαρακτήρα και αντικαταστάθηκε με το should το οποίο δεν συνιστά ανάληψη υποχρέωσης.

Ως εκ τούτου το επιχείρημα του Τραμπ για την προστασία των θέσεων εργασίας δεν υφίσταται καθώς δεν προβλέπονται δεσμευτικά μέτρα για την οικονομία των ΗΠΑ.

 

Οι «εθελοντικές δεσμεύσεις»

Η Συμφωνία του Παρισιού αποτελεί ένα «υβριδικό» νομικά κείμενο, πολύ φιλόδοξο και κυρίως με εθελοντικού χαρακτήρα δεσμεύσεις. Επίσης, δεν έχει κάποιο μηχανισμό συμμόρφωσης και ως εκ τούτου δεν υπάρχουν κυρώσεις. Αυτός ήταν ο μοναδικός τρόπος να το υπογράψουν όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ άμεσα και χωρίς επιφυλάξεις.

Ως εκ τούτου η ίδια η Συμφωνία δεν υποχρεώνει κανένα κράτος να πάρει μέτρα τα οποία θα πλήξουν την οικονομία αλλά δίνει τη δυνατότητα να επιλέξει το δικό του τρόπο στην επίτευξη του γενικότερου στόχου μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Οι πολίτες του Πίτσμπουργκ δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα απολύτως από την Συμφωνία αλλά μόνο να μετρήσουν κέρδη από την επένδυση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τις ακθαρές τεχνολογίες, την καινοτομία και τη μετάβαση σε ένα μέλλον χωρίς άνθρακα.

Προφάσεις εν αμαρτίαις λοιπόν η απόφαση του Τραμπ. Κατάφερε να απομονώσει διεθνώς τη χώρα του, να εισπράξει τεράστιο πολιτικό κόστος και στο εσωτερικό του αμφιβάλλω αν αυτή του η κίνηση θα το βοηθήσει σε επίπεδο κοινής γνώμης.

Εναπόκειται πλέον στη διεθνή κοινότητα να αποδείξει ότι είναι έτοιμη να αναλάβει τις ευθύνες της και να αποδείξει ότι το μέλλον των επόμενων γενεών είναι στις άμεσες προτεραιότητές της. Ο πλανήτης έχει ανάγκη για δράση πριν να είναι πολύ αργά για την ανθρωπότητα.

X