Οι νομοθέτες καταγγέλλουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για υπονόμευση της Πράσινης Συμφωνίας με την έγκριση έργων φυσικού αερίου

«Κάθε νέο έργο φυσικού αερίου θα πρέπει να είναι ανθεκτικό στο μέλλον και έτοιμο να αντικατασταθεί από υδρογόνο...». [Philippe Stirnweiss / EP]

Ενεργειακά έργα που είναι ασύμβατα με τους κλιματικούς στόχους της Ευρώπης πρόκειται να εισέλθουν στις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προειδοποίησαν την Πέμπτη (11 Νοεμβρίου) νομοθέτες της ΕΕ.

Η ανησυχία προέκυψε με αφορμή το σχέδιο καταλόγου της ΕΕ για τις διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές – γνωστά ως Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest -PCI) – το οποίο αναμένεται να παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την επόμενη εβδομάδα.

Τα έργα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο – ο πέμπτος κατά σειρά που εγκρίθηκε από την Επιτροπή – μπορούν να λάβουν ταχεία αδειοδότηση και χρηματοδότηση από την ΕΕ. Και αυτό, ενώ η πλειοψηφία επικεντρώνεται πλέον στις διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας και την ΕΕ να επιθυμεί να στραφεί προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

74 έργα φυσικού αερίου υπέβαλαν αίτηση να μπουν στον κατάλογο και 30 από αυτά προεπιλέχθηκαν τελικά για συνολική χρηματοδότηση ύψους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ. σύμφωνα με τους ακτιβιστές που κατηγόρησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την υποστήριξη των τέτοιων έργων εν μέσω της διάσκεψης COP26 στη Γλασκόβη.

Ο Μάρτιν Χόισικ, Σλοβάκος ευρωβουλευτής της κεντρώας πολιτικής ομάδας Renew Europe του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δήλωσε τα εξής: «Κυρία πρόεδρε, επιτρέψτε μου να σας δώσω τα καλά, τα κακά και τα άσχημα»

«Το καλό – δεν υπάρχει πετρέλαιο. Το κακό – επαινείτε τα έξυπνα δίκτυα, αλλά αντί για τον τέταρτο κατάλογο του PCI όπου υπήρχαν έξι έργα, τώρα υπάρχουν μόνο πέντε. Και το άσχημο – προφανώς το φυσικό αέριο», συνέχισε απευθυνόμενος σε εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος παρουσίαζε το σχέδιο του καταλόγου PCI στην επιτροπή βιομηχανίας, έρευνας και ενέργειας του Κοινοβουλίου.

Σε απάντηση, ο αξιωματούχος της ΕΕ αναγνώρισε πως ο κατάλογος υπολείπεται ένα σχέδιο έξυπνων δικτύων. Παρόλα αυτά, η προσοχή της ΕΕ στρέφεται προς τις διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ τα υπόλοιπα έργα φυσικού αερίου αποσκοπούν στο να βοηθήσουν στη μετάβαση από τον άνθρακα, απάντησε ο αξιωματούχος.

Όμως, ο ορυμαγδός της κριτικής συνεχίστηκε από τους νομοθέτες, οι οποίοι τόνισαν πως το σχέδιο δεν συνάδει με τους στόχους της Ευρώπης για ταχεία απεξάρτηση από τον άνθρακα και στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

«Φαίνεται μάλλον να είναι ένα εργαλείο παλαιού τύπου ενεργειακής πολιτικής», δήλωσε η Κλαούντια Γκάμον, Αυστριακή νομοθέτης της κεντρώας ομάδας Renew.

Επιπλέον, λείπει ο σύνδεσμος μεταξύ του σχεδίου του καταλόγου PCI και της φιλοδοξίας της Ευρώπης για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της επερχόμενης οδηγίας της ΕΕ για το φυσικό αέριο, πρόσθεσε ο Κρίστιαν Έλερ από το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ).

Αρκετοί ευρωβουλευτές ζήτησαν να προσαρμοστεί ή να καταργηθεί ο κατάλογος, ο οποίος έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλαπλών διαπραγματύσεων με τις χώρες της ΕΕ.

«Αγαπητοί συνάδελφοι, σας καλώ να απορρίψετε αυτόν τον κατάλογο. Και κυρία Διευθύντρια, γνωρίζω ότι υπάρχουν πολλές πιέσεις από διάφορες πλευρές και ότι δέχεστε πιέσεις ακόμη και από κράτη [μέλη] που πρέπει να επιτύχουν τους κλιματικούς τους στόχους. Υπάρχουν όμως εναλλακτικές λύσεις που είναι 100% ανανεώσιμες. Ας ανταποκριθούμε λοιπόν στην πρόκληση και ας προτείνουμε έναν νέο κατάλογο», δήλωσε η Μαρί Τουσάντ, ευρωβουλευτής των Πρασίνων.

Η συνεδρίαση του Κοινοβουλίου πραγματοποιείται την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιέζουν για πιο φιλόδοξες δεσμεύσεις στη σύνοδο κορυφής για το κλίμα COP26 στη Γλασκόβη.

Η συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση, η οποία είδε τις τιμές λιανικής πώλησης ενέργειας να τετραπλασιάζονται σε ορισμένα μέρη, απαιτεί από την Ευρώπη να επιταχύνει την έξοδό της από τα ορυκτά καύσιμα, σύμφωνα με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιο για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, Φρανς Τίμερμανς και την επίτροπο ενέργειας Κάντρι Σίμσον.

Όμως, την ίδια στιγμή που ο Τίμερμανς διαπραγματεύεται τις κλιματικές φιλοδοξίες στην COP26, «η ίδια αυτή Επιτροπή προτείνει μια νέα λίστα PCI με έργα φυσικού αερίου που περιλαμβάνονται στον κατάλογο χωρίς κανέναν έλεγχο της βιωσιμότητάς τους», δήλωσε ο Βίλε Νινίστετο από τους Πράσινους.

Η βιομηχανία υδρογόνου επέκρινε επίσης τον κατάλογο, με την βιομηχανική ομάδα Hydrogen Europe να δηλώνει ότι «υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ των φιλοδοξιών της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ και του τρέχοντος καταλόγου έργων».

«Κάθε νέο έργο φυσικού αερίου θα πρέπει να είναι ανθεκτικό στο μέλλον και έτοιμο να αντικατασταθεί από υδρογόνο. Χρειάζεται σαφής εστίαση στην οικοδόμηση μιας ραχοκοκαλιάς υδρογόνου για την απεξάρτηση της οικονομίας της ΕΕ από τον άνθρακα και τη διασφάλιση της ασφάλειας εφοδιασμού με καθαρή ενέργεια», δήλωσε στη EURACTIV ο διευθύνων σύμβουλος της Hydrogen Europe, Γεώργιος Χατζημαρκάκης.

Τα έργα φυσικού αερίου θα εκπέμπουν περισσότερες εκπομπές από ό,τι η Αυστρία και η Δανία μαζί.

Η Ευρώπη πρέπει να μειώσει ταχέως τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου προκειμένου να επιτύχει τους κλιματικούς της στόχους. Το εν λόγω προσχέδιο του καταλόγου σημαίνει εκ νέου υποστήριξη για τα περιττά και επιβλαβή ορυκτά καύσιμα, προειδοποίησαν οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ.

Οι αγωγοί ορυκτού φυσικού αερίου, οι τερματικοί σταθμοί υγροποιημένου φυσικού αερίου και οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης που περιλαμβάνονται στον κατάλογο θα παράγουν περισσότερες εκπομπές από ό,τι η Αυστρία και η Δανία μαζί, σύμφωνα με ανάλυση της Global Witness, μιας διεθνούς ΜΚΟ.

«Βρισκόμαστε σε τροχιά προς ένα καταστροφικό επίπεδο παγκόσμιας θέρμανσης που θα καταστήσει τον πλανήτη μη κατοικήσιμο για δισεκατομμύρια ανθρώπους – ο τερματισμός της δημόσιας υποστήριξης για έργα ορυκτών καυσίμων θα πρέπει να είναι το απόλυτο ελάχιστο για την κλιματική πολιτική», δήλωσε η Τάρα Κόνολι, ανώτερη υπεύθυνη εκστρατείας για το φυσικό αέριο στη ΜΚΟ.

5 δισεκατομμύρια ευρώ έχουν ήδη διατεθεί για την επέκταση του ευρωπαϊκού δικτύου αγωγών φυσικού αερίου και τερματικών σταθμών εισαγωγής από το 2013, σύμφωνα με την Global Witness. Η ίδια ΜΚΟ αναφέρει επίσης ότι το 40% της χρηματοδότησης της ΕΕ που ήταν διαθέσιμη για έργα του καταλόγου έχει διατεθεί για το ορυκτό αέριο.

Υπάρχουν ανησυχίες ότι τα χρήματα αυτά θα αποτελέσουν περιττή σπατάλη για τον προϋπολογισμό καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να στραφεί από το φυσικό αέριο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας -γεγονός που καθιστά μεγάλο μέρος της υποδομής περιττό.

Απαραίτητες επενδύσεις για τη ενεργειακή μετάβαση

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέκρουσε τις επικρίσεις. Δήλωσε ότι η συμπερίληψη των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των έξυπνων δικτύων στον κατάλογο θα είναι το κλειδί για την υποβοήθηση της ενεργειακής μετάβασης καθώς η Ευρώπη θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια.

Η Mechthild Wörsdörfer, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια στο τμήμα ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε στους ευρωβουλευτές ότι δεν υπάρχουν έργα πετρελαίου και νέα έργα φυσικού αερίου, παρά μόνο έργα που μεταφέρθηκαν από προηγούμενους καταλόγους.

«Μειώσαμε τον αριθμό των έργων φυσικού αερίου. Αλλά στο τρέχον πλαίσιο, βλέπουμε ότι ορισμένα εξακολουθούν να είναι απαραίτητα», δήλωσε.

«Μερικά από τα εναπομείναντα είναι η μετατροπή του άνθρακα σε αέριο. Για ορισμένες χώρες ή περιοχές όπου υπάρχει ακόμη πολύς άνθρακας, επιλέξαμε τώρα να συμπεριλάβουμε το φυσικό αέριο ως προσωρινή μεταβατική λύση. Προφανώς, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα όλοι συμφωνούμε ότι αυτό πρέπει να μειωθεί περαιτέρω», πρόσθεσε η Wörsdörfer.

Η βιομηχανία φυσικού αερίου υποστηρίζει επίσης αυτή τη θέση. Η Μπρόνα Χέιγκαν από τον οργανισμό της βιομηχανίας φυσικού αερίου Eurogas δήλωσε στη EURACTIV: «Όσον αφορά το φυσικό αέριο, ο κατάλογος PCI, όπως και η αναθεώρηση των ΔΕΔ-Ε, θα πρέπει να επικεντρωθεί στη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα και στην ασφάλεια του εφοδιασμού, όπου αυτό είναι σχετικό».

«Με τη συνεχιζόμενη αναθεώρηση, έχουμε δει κατανόηση από όλα τα θεσμικά όργανα ότι ορισμένα κράτη μέλη θα συνεχίσουν να χρειάζονται υποστήριξη σε αυτά τα σημεία», πρόσθεσε.