Γιατί ο κανονισμός για το διαδικτύο και η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης πρέπει να συμβαδίζουν

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

«Οι εκδότες του ευρωπαϊκού Τύπου υποστηρίζουμε ολοκληρωτικά τους νέους κανόνες του διαδικτύου για ένα ασφαλέστερο, δικαιότερο και πιο διαφανές διαδικτυακό περιβάλλον». [Shutterstock / Rawpixel.com]

Ο ευρωπαϊκός Τύπος εκφράζει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις για την Πράξη Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA) στο Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο καθώς αυτές κινδυνεύουν να υπονομεύσουν τον ελεύθερο και ανεξάρτητο Τύπο της Ευρώπης.

Η Victoria Svanberg είναι αντιπρόεδρος και αναπληρώτρια πρόεδρος της NWT Gruppen AB και πρόεδρος του News Media Europe.

Οι εκδότες του ευρωπαϊκού Τύπου υποστηρίζουμε ολοκληρωτικά τους νέους κανόνες του διαδικτύου για ένα ασφαλέστερο, δικαιότερο και πιο διαφανές διαδικτυακό περιβάλλον. Όχι μόνο τους υποστηρίζουμε δηλαδή, αλλά και τους ζητάμε. Θέλουμε, άλλωστε, το περιεχόμενό μας να διοχετεύεται σε υπεύθυνους διαύλους διανομής.

Με βάση τη θέση που υιοθέτησε πρόσφατα το Συμβούλιο, φαίνεται ότι οι κυβερνήσεις δεν έχουν αντιληφθεί την κλίμακα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα μέσα ενημέρωσης απέναντι στις εταιρείες τεχνολογίας. Στους συννομοθέτες που σύντομα θα εισέλθουν σε τριμερή διάλογο, θα θέλαμε να εξηγήσουμε γιατί απαιτούνται συγκεκριμένες εγγυήσεις για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στην Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Ενίσχυση της αλήθειας

Η «ενίσχυση της αλήθειας» μαζί με την «προστασία και προώθηση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης» αποτελούν τις κατευθυντήριες αρχές της ένωσής μας. Οι αρχές αυτές, τις οποίες θεωρούμε αλληλένδετες, είναι τώρα πιο σημαντικές από ποτέ μέσα σε ένα πλαίσιο οικονομικών δυσκολιών για τα μέσα ενημέρωσης, κρίσης παραπληροφόρησης και πόλωσης των κοινωνιών.

Στην πραγματικότητα, η πίεση έχει αυξηθεί παντού στην Ευρώπη σχετικά με τη διάδοση της παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ανάγκη πρόσβασης σε αξιόπιστες πληροφορίες. Πιστεύουμε ότι τα ελεύθερα και ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, αποκαθιστώντας παράλληλα την εμπιστοσύνη στο διαδίκτυο. Αυτό σημαίνει ότι ο Τύπος θα πρέπει να θέτει στη διάθεση των πολιτών επαρκή και ποικίλα ρεπορτάζ υψηλής ποιότητας, με επαληθευμένες πηγές, ρεπορτάζ που ελέγχονται ως προς τα γεγονότα, κριτική ανάλυση και διαφορετικές απόψεις.

Δεν θα θέλαμε η DSA να εκχωρήσει ρυθμιστικές εξουσίες σε πολύ μεγάλες πλατφόρμες. Οι αρχισυντάκτες μας έχουν άμεση ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύουν. Με τον τρόπο αυτό, τηρούν τους ισχύοντες νόμους για τα μέσα ενημέρωσης, τους αστικούς και ποινικούς κώδικες, τα τοπικά συντακτικά πρότυπα, τη δημοσιογραφική δεοντολογία και τις αποφάσεις του Συμβουλίου Τύπου, ενώ παράλληλα διατηρούν την αξιοπιστία της αίθουσας σύνταξης. Αυτό επιτρέπει την ανεξάρτητη ενημέρωση, χωρίς παρεμβάσεις από πολιτικά ή εμπορικά συμφέροντα. Ως έχει, κινδυνεύουμε να προσθέσουμε ένα πρόσθετο επίπεδο ελέγχου από μεσάζοντες και να υπονομεύσουμε την εν λόγω ανεξαρτησία. Επειδή η επαγγελματική δημοσίευση αναλαμβάνει τόσα πολλά επίπεδα ευθυνών και υποχρεώσεων, αναμένουμε από τους επιχειρηματικούς μας εταίρους να σέβονται τις αποφάσεις των συντακτών.

Ως εκ τούτου, καταγγέλλουμε τις υπεραπλουστευτικές προσεγγίσεις προς καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, καθώς η αλλοίωση ή η λογοκρισία του περιεχομένου του Τύπου δεν είναι συμβατή με την ελευθερία του Τύπου, ούτε με υγιείς δημοκρατικές διαδικασίες. Επαγγελματικές και αξιοσέβαστες εκδόσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση βιώνουν πολύ συχνά την αφαίρεση περιεχομένου και το κλείσιμο των επαγγελματικών λογαριασμών από τα κοινωνικά δίκτυα, χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση ή αιτιολόγηση. Ενώ τα προληπτικά μέτρα κατά του παράνομου περιεχομένου είναι κατανοητά, η περιφρόνηση των ευρωπαϊκών νόμων και αξιών είναι απαράδεκτη.

Συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες σχετικά με τις ξένες παρεμβάσεις και τη χειραγώγηση των μέσων ενημέρωσης μέσω, για παράδειγμα, του «Russia Today» ή του «France Soir», αλλά δεν θα πρέπει να επιβάλλουμε οριζόντια μέτρα στη συντριπτική πλειονότητα των σοβαρών και ανεξάρτητων ειδησεογραφικών πρακτορείων μόνο και μόνο για να καλύψουμε μια χούφτα κακόβουλων παικτών. Αυτό θα ήταν απλώς δυσανάλογο.

Για να προστατεύσουμε την πνευματική μας ιδιοκτησία και να προωθήσουμε την ελευθερία του Τύπου, χρειαζόμαστε πρόσβαση χωρίς διακρίσεις για τις εκδοτικές δημοσιεύσεις, προστασία της ακεραιότητας του περιεχομένου του Τύπου στο διαδίκτυο, μεγαλύτερη διαφάνεια στις αλγοριθμικές αποφάσεις των πλατφορμών και διαδικαστικές εγγυήσεις που θα επιτρέπουν καλύτερο διάλογο μεταξύ των πλατφορμών και των εκδοτών Τύπου σχετικά με την εφαρμογή του νομικού πλαισίου και των όρων και προϋποθέσεων.

Διατήρηση της λογοδοσίας του Τύπου έναντι των πολιτών και μόνο

Ως τέταρτος πυλώνας των σύγχρονων δημοκρατιών, ο ελεύθερος Τύπος μπορεί να εκτελέσει τη δημοκρατική του αποστολή μόνο με ανεξαρτησία και λογοδοσία στους πολίτες, και μόνο στους πολίτες.

Οι εκδότες του Τύπου συμβάλλουν με υπερηφάνεια σε αυτό που καθιστά την Ευρώπη μια μοναδικά πλούσια πολιτιστική αγορά και ένα εξαιρετικά εξελιγμένο δημοκρατικό φόρουμ. Πολύ συχνά η ελευθερία του Τύπου θεωρείται δεδομένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου αναμένουμε υπηρεσίες, ιδέες και περιεχόμενο να κυκλοφορούν ελεύθερα. Ενώ οι αίθουσες σύνταξης σε ολόκληρη την Ένωση αντιμετωπίζουν καθημερινά πολιτικές και οικονομικές πιέσεις, ακόμη και σε κράτη μέλη με δημοκρατικούς θεσμούς που λειτουργούν καλύτερα από άλλους, θα πρέπει να αγωνιζόμαστε για το υψηλότερο επίπεδο ελευθερίας του Τύπου προς το συμφέρον των πολιτών και του δημοκρατικού διαλόγου. Αυτό περιλαμβάνει τη δυνατότητα των συντακτών και των δημοσιογράφων να αναφέρουν και να δημιουργούν περιεχόμενο χωρίς αδικαιολόγητο έλεγχο και υποχρεώσεις, είτε αυτές προέρχονται από πολιτικούς, είτε από εμπορικούς φορείς, είτε από τεχνολογικούς γίγαντες.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο κανονισμός για το διαδίκτυο και η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης πρέπει να πηγαίνουν μαζί. Οι ευρωπαϊκές αξίες και ελευθερίες διακυβεύονται αν αφήσουμε την εξέταση του περιεχομένου του ευρωπαϊκού Τύπου στην κρίση των μεγάλων τεχνολογιών.

Τι κάνουμε από εδώ και πέρα;

Από τη μία πλευρά, οι οργανισμοί μέσων ενημέρωσης προσπαθούν να διατηρήσουν την ανεξάρτητη δημοσιογραφία ως δημόσιο αγαθό, ενώ από την άλλη πρέπει να αντισταθμίσουν τις οικονομικές επενδύσεις που γίνονται για την παραγωγή περιεχομένου υψηλής ποιότητας. Τα καλά νέα είναι ότι οι απαιτήσεις αυτές δεν αλληλοαποκλείονται. Πρέπει όμως να εγγυηθούμε τις κατάλληλες συνθήκες ώστε το διαδικτυακό δημοσιογραφικό περιεχόμενο να παραμείνει ανεξάρτητο και να ευδοκιμήσει.

Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο με το σωστό επίπεδο φιλοδοξίας στην αντιμετώπιση των σχέσεων με τους διαδικτυακούς μεσάζοντες, τις οποίες θεωρούμε ότι βασίζονται στη διαφανή επικοινωνία και την πραγματική συνεργασία, καθώς και στην εμπιστοσύνη ότι η ακεραιότητα του περιεχομένου του Τύπου είναι εγγυημένη. Το μέλλον των ειδήσεων θα βασίζεται, άλλωστε, όλο και περισσότερο σε υγιείς και αξιόπιστες συνεργασίες μεταξύ των παραγωγών ειδήσεων και των πλατφορμών. Η DSA είναι μια μοναδική ευκαιρία να δημιουργηθεί η βάση για υγιείς και βιώσιμες σχέσεις, προστατεύοντας παράλληλα την ελευθερία του Τύπου και την ακεραιότητα του περιεχομένου που παράγει.

Καλούμε, λοιπόν, τους συννομοθέτες να λάβουν σοβαρά υπόψη τους αυτές τις εκτιμήσεις κατά τις διαπραγματεύσεις της δέσμης μέτρων DSA, ως ζήτημα δημοκρατικής και πολιτιστικής κυριαρχίας.