Ελευθερία του Τύπου: Γιατί πρέπει να αντισταθούμε στη λογοκρισία των ψηφιακών πλατφορμών

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Ο Pierre Louette είναι πρόεδρος της «Alliance de la Presse d'Information Générale» με έδρα το Παρίσι, η οποία εκπροσωπεί 300 εκδότες γαλλικών εφημερίδων. [Alliance de la Presse d’Information Générale]

Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες είναι μια σημαντική νομοθεσία που θα έπρεπε να οδηγεί σε έναν ασφαλέστερο ψηφιακό χώρο. Ωστόσο, μια πρόσφατη ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέτυχε να υιοθετήσει μια τροπολογία , η οποία θα καθιστούσε την πληροφόρηση στην Ευρώπη ελεύθερη από τους ελέγχους των ψηφιακών ιδιωτικών κολοσσών εκτός ΕΕ, γράφει ο Pierre Louette.

Ο Pierre Louette είναι πρόεδρος της «Alliance de la Presse d’Information Générale» με έδρα το Παρίσι, η οποία εκπροσωπεί 300 εκδότες γαλλικών εφημερίδων. Είναι επίσης Διευθύνων Σύμβουλος της «Les Echos-Le Parisien». Έγραψε αυτό το δημοσίευμα αποκλειστικά για τη EURACTIV.com.

Η Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών (IMCO) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μόλις δημοσίευσε τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας της σχετικά με τον κανονισμό για την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών (γνωστή ως Digital Services Act ή DSA).

Για τον Pierre Louette, η εν λόγω Πράξη αποτελεί ένα νομοθετικό ορόσημο που θα έπρεπε να οδηγεί σε έναν ασφαλέστερο ψηφιακό χώρο και να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες για τη διαχείριση του περιεχομένου και τη διαφάνεια των συνιστώμενων αλγορίθμων.

Ωστόσο, η ψηφοφορία αυτή άφησε μια πικρία καθώς δεν υιοθετήθηκε εν τέλει η τροπολογία για την απαγόρευση των ψηφιακών πλατφορμών να παρεμβαίνουν στη διάδοση ενημερωτικού περιεχομένου. Έτσι, η ελευθερία της πληροφόρησης εντός της Ευρώπης εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο ελέγχου των εκτός ΕΕ ιδιωτικών ψηφιακών κολοσσών.

Ο Τύπος δεν θα πρέπει να λογοδοτεί στις πλατφόρμες

Την 1η Νοεμβρίου, ο λογαριασμός του δημοσιογράφου Samuel Etienne στο Twitch ανεστάλη για τρεις ημέρες επειδή δημοσίευσε ένα άρθρο από τη «Le Parisien» που περιείχε ένα στιγμιότυπο από μια ταινία του 1961 με τίτλο «L’exécution», στην οποία φαίνεται το γυμνό οπίσθιο μέρος μιας ηθοποιού.

Οι συντονιστές αυτής της αμερικανικής πλατφόρμας βιντεοπαιχνιδιών, της οποίας οι γενικοί όροι και προϋποθέσεις χρήσης απαγορεύουν το γυμνό, ανέστειλαν τον λογαριασμό χωρίς να λάβουν υπόψη τους τον ενημερωτικό χαρακτήρα της ανάρτησης.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό: τον Σεπτέμβριο, το Instagram απείλησε να διαγράψει τον λογαριασμό της φωτορεπόρτερ Véronique de Viguerie αφού «κατέβασε» περίπου 10 φωτογραφίες της επειδή παραβίαζε την πολιτική του για τη «βία ή επικίνδυνες οργανώσεις».

Οι φωτογραφίες, οι οποίες απεικόνιζαν μέλη των Ταλιμπάν, είχαν τραβηχτεί στο πλαίσιο του πολεμικού ρεπορτάζ της δημοσιογράφου στο Αφγανιστάν και είχαν δημοσιευτεί σε διάφορα περιοδικά. Μόνο μετά από μεγάλες αντιδράσεις από δημοσιογράφους και οπαδούς της, η αμερικανική πλατφόρμα αντέστρεψε την απόφασή της να τη λογοκρίνει.

Δυστυχώς, αντί να απαγορεύσει αυτού του είδους τη λογοκρισία, η DSA θα μπορούσε να την κατοχυρώσει με νόμο.

Στο πλαίσιο της αυξημένης ελευθερίας διαχείρισης περιεχομένου, , η τρέχουσα έκδοση της νομοθεσίας δίνει επίσης το ελεύθερο στις ψηφιακές πλατφόρμες να εφαρμόζουν τους δικούς τους κανόνες, που συχνά είναι πιο περιοριστικοί από τους εθνικούς νόμους. Τους επιτρέπει επιπρόσθετα να λαμβάνουν τις δικές τους αυθαίρετες αποφάσεις για όλο το περιεχόμενο που φιλοξενούν, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου των μέσων ενημέρωσης που δημοσιεύεται νόμιμα αλλού.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος τα μέσα να τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης. Ωστόσο, ξεχνούν ότι οι δημοσιογράφοι είναι επαγγελματίες της ενημέρωσης και οι ίδιοι, όπως και οι εταιρείες που τους έχουν προσλάβει, υπόκεινται ήδη σε αυστηρούς ελέγχους και υποχρεώσεις. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, ο διευθυντής ενός εντύπου που δημοσιεύει παράνομο περιεχόμενο κινδυνεύει με ποινή φυλάκισης.

Επομένως, δεν υπάρχει κανένας λόγος να ανατεθεί στις πλατφόρμες η αρμοδιότητα του διπλού ελέγχου της νομιμότητας του δημοσιογραφικού περιεχομένου – ούτε θα πρέπει να τους επιτραπεί να λογοκρίνουν δημοσιεύσεις του Τύπου με την αιτιολογία ότι δεν συμμορφώνονται με τους όρους και τις προϋποθέσεις χρήσης τους.

Οι πλατφόρμες δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν την εγκυρότητα αυτών των δημοσιεύσεων και, το σημαντικότερο, δεν έχουν καμία αρμοδιότητα- νομικά κατοχυρωμένη- να το πράξουν.

Αν και ορισμένες από αυτές αυτοσυστήνονται ως de facto δικαστικές αρχές και επινοούν τα δικά τους «ανώτατα δικαστήρια», δεν θα πρέπει να τους δίνουμε και τις «ευλογίες» του ευρωπαϊκού δικαίου.

Αξίζει να θυμόμαστε ότι σε μια δημοκρατία, ο Τύπος πρέπει να λογοδοτεί μόνο στους πολίτες της, μέσω του νόμου.

Επιπλέον, το «κατέβασμα» ή το μπλοκάρισμα πληροφοριών που δημοσιεύονται σύμφωνα με το νόμο οδηγεί σε άμεση απώλεια προβολής. Αυτό έχει επίσης επιπτώσεις στην οικονομική βιωσιμότητα του Τύπου, η οποία είναι ήδη εύθραυστη.

Ένας ισχυρότερος Τύπος κι όχι λογοκρισία είναι ο τρόπος για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης

Ορισμένοι προβάλλουν την ένσταση ότι η παραπληροφόρηση, ιδίως από το εξωτερικό, μπορεί να εξαπλωθεί όταν τα μέσα ενημέρωσης δεν υπόκεινται σε έλεγχο από τις πλατφόρμες – ιδίως δεδομένου ότι δεν υπάρχει ακριβής ορισμός του «μέσου» στο ευρωπαϊκό δίκαιο.

Ωστόσο, οι «δημοσιεύσεις στον Τύπο» έχουν οριστεί με σαφήνεια νομικά από την ευρωπαϊκή οδηγία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα. Επιπλέον, υπάρχουν ήδη νομικά εργαλεία για την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων (π.χ. ο γαλλικός νόμος κατά τη διάρκεια προεκλογικών περιόδων και ο κώδικας πρακτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την παραπληροφόρηση).

Τέλος, και το πιο σημαντικό, ο πιο αποτελεσματικός και μακροπρόθεσμος τρόπος για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης είναι η καλλιέργεια μιας κριτικής νοοτροπίας μεταξύ των πολιτών.

Αυτός είναι ο σκοπός της «Alliance Pour l’Éducation aux Médias» (APEM) που δημιουργήθηκε από την «Alliance de la Presse d’Information Générale» (APIG): να αυξήσει την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης πάνω στον ρόλο και τη δύναμη που έχουν οι πηγές πληροφόρησης στη ζωή των πολιτών και της Γαλλικής Δημοκρατίας, αλλά και να υπερασπιστεί την ελευθερία του Τύπου.

Αν και η Ευρώπη ισχυρίζεται ότι καταπολεμά την προπαγάνδα των αυταρχικών κρατών, στην πραγματικότητα ετοιμάζεται να θεσμοθετήσει την ιδιωτική, ξένη και εκτεταμένη λογοκρισία του Τύπου της. Όμως η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι, με αυτόν τον τρόπο, «παραδίνεται» εντελώς στα χέρια των αντιπάλων της, υπονομεύοντας παράλληλα την κορωνίδα του δημοκρατικού της μοντέλου -την ελευθερία της έκφρασης.

Υπάρχει ακόμη χρόνος για να διασφαλιστεί η ελευθερία της πληροφόρησης και να προχωρήσει η κρίσιμη -για το μέλλον της οικονομίας της πληροφορίας- νομοθεσία.

Ως εκ τούτου, καλώ το Ευρωπαϊκό νομοθετικό σώμα να αντισταθεί στις εκκλήσεις εκείνων που θέλουν να φιμώσουν τον Τύπο και να ιδιωτικοποιήσουν τον έλεγχο έναντι της ελευθερίας της έκφρασής μας, Πρέπει δηλαδή να προταθούν, στις μελλοντικές συζητήσεις, εγγυήσεις που θα εμποδίζουν τις πλατφόρμες να παρεμβαίνουν στις δημοσιεύσεις του Τύπου.