H Ε.Ε. επανεξετάζει τους δημοσιονομικούς κανόνες της, στοχεύοντας στην ενίσχυση πράσινων επενδύσεων

Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, αρμόδιος για την οικονομία, Βάλντις Ντομπρόβσκις και ο επίτροπος οικονομικών υποθέσεων της ΕΕ, Πάολο Τζεντιλόνι, παρουσίασαν έκθεση σχετικά με την επανεξέταση της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ στις Βρυξέλλες την Τρίτη (19 Οκτωβρίου). [EC - Audiovisual Service: Elyxandro Cegarra]

Ένα ακόμη βήμα προς την μεταρρύθμιση των δημοσιονομικών κανόνων – συμπεριλαμβανομένων των αυστηρών ορίων χρέους και ελλείμματος που προβλέπονται από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης – έκανε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Τρίτη (19 Οκτωβρίου).

Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, αρμόδιος για την οικονομία, Βάλντις Ντομπρόβσκις και ο επίτροπος οικονομικών υποθέσεων της ΕΕ, Πάολο Τζεντιλόνι, παρουσίασαν έκθεση σχετικά με την επανεξέταση της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ στις Βρυξέλλες την Τρίτη (19 Οκτωβρίου).

Με μια σειρά νέων ερωτήσεων, η Επιτροπή επιδιώκει να αποκτήσει μια αίσθηση γύρω από το ποιες μεταρρυθμιστικές προτάσεις θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από τις κυβερνήσεις της ΕΕ και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.

Η επανεξέταση θεωρείται ζωτικής σημασίας, διότι η οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ καθορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών μελών της κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις δαπάνες.

Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, το δημόσιο χρέος δεν μπορεί να υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ μιας χώρας και τα ετήσια ελλείμματα δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 3%. Επιπλέον, υπάρχουν όρια για τα διαρθρωτικά ελλείμματα και τα κράτη μέλη πρέπει να ακολουθούν πιστά μια πορεία μείωσης του χρέους, εάν τα επίπεδα χρέους τους υπερβαίνουν το όριο της ΕΕ.

Μαθήματα από την πανδημία

Η Επιτροπή ξεκίνησε αρχικά τις διαδικασίες επανεξέτασης στις αρχές του 2020, αλλά σύντομα ανέστειλε τη διαδικασία λόγω της πανδημίας. Ενεργοποιήθηκε μια γενική ρήτρα διαφυγής και οι κανόνες ανεστάλησαν μέχρι το 2022, δίνοντας στις κυβερνήσεις της ΕΕ πλήρη διακριτική ευχέρεια προκειμένου να στηρίξουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Όμως τώρα έχει έρθει η ώρα για την επαναφορά των κανόνων.

«Βρισκόμαστε τώρα σε μια πολύ διαφορετική θέση από ό,τι πριν από την πανδημία», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις. «Η κρίση έκανε επίσης ορισμένες προκλήσεις πιο ορατές: υψηλότερα ελλείμματα και χρέος, μεγαλύτερες αποκλίσεις και ανισότητες και ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις. Χρειαζόμαστε κανόνες οικονομικής διακυβέρνησης που να μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις κατά μέτωπο», πρόσθεσε.

Καθώς η πανδημία υποχωρεί, η δημοσιονομική επανεξέταση της ΕΕ αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την πανδημία. Για παράδειγμα, ένα από τα ερωτήματα στη διαβούλευση της Επιτροπής αφορά τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το ταμείο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της ΕΕ.

Ορισμένες χώρες, όπως η Ολλανδία και η Γερμανία, έχουν καταστήσει σαφές ότι το ταμείο θα πρέπει να θεωρηθεί ένα έκτακτο εφάπαξ γεγονός, ενώ άλλες, όπως η Γαλλία και η Ισπανία, θα ήθελαν να καταστήσουν το κοινό χρέος μόνιμο στοιχείο του οικονομικού οπλοστασίου της ΕΕ.

Το πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης δέχεται κριτική εδώ και καιρό όσον αφορά την επιβολή λιτότητας σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, καταπνίγοντας έτσι την οικονομική ανάπτυξη. Πρόσφατα, μέχρι και ένας από τους αρχιτέκτονες των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ χαρακτήρισε ορισμένους από τους κανόνες «οικονομικά ανούσιους» στο σημερινό περιβάλλον.

Ενίσχυση των πράσινων επενδύσεων

Ένας από τους κύριους στόχους της Επιτροπής είναι η ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων στην πράσινη οικονομία.

«Η αναθεώρηση της οικονομικής μας διακυβέρνησης γίνεται με φόντο τις τεράστιες επενδυτικές ανάγκες, καθώς η επείγουσα κλιματική κατάσταση γίνεται όλο και πιο οξεία κάθε χρόνο που περνά», δήλωσε ο Τζεντιλόνι.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής θα απαιτήσει πρόσθετες επενδύσεις ύψους 650 δισ. ευρώ ετησίως, μέρος των οποίων θα πρέπει να προέλθει από τα δημόσια ταμεία.

Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι ένας «χρυσός κανόνας» για τις επενδύσεις ήταν μέρος της συζήτησης, ο οποίος θα επιτρέπει σε ορισμένες επενδύσεις να μην υπολογίζονται στο έλλειμμα.

Κατά την αναθεώρηση, δεν πρέπει να υπάρχουν «ταμπού», συμφώνησε ο Τζεντιλόνι. Από την άλλη, γενική παραδοχή όλων είναι ότι τα επίπεδα του δημόσιου χρέους πρέπει να μειωθούν.

Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, είναι σαφές ότι τα επίπεδα του δημόσιου χρέους πρέπει να μειωθούν, ακόμη και αν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους έχει μειωθεί λόγω των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων.

Ο αντιπρόεδρος Ντομπρόβσκις χαρακτήρισε την πρόκληση της αύξησης των επενδύσεων για το κλίμα με ταυτόχρονη μείωση των επιπέδων χρέους «τετραγωνισμό του κύκλου».

Η νομοθέτης της ΕΕ Μαργκαρίτα Μαρκές, συντάκτρια της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το μακροοικονομικό πλαίσιο της ΕΕ, επικρίνει αυτή την επιμονή στη μείωση του χρέους ως «ασυνάρτητη».

Σύμφωνα με την Mαρκές, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα είναι τουλάχιστον όσο σημαντική είναι η βιωσιμότητα του χρέους.

«Εάν μια πράσινη, κοινωνική και ψηφιακή Ευρώπη είναι πραγματικά οι προτεραιότητες της ΕΕ, πρέπει να δώσουμε στα κράτη μέλη την δυνατότητα να ακολουθήσουν αυτές τις προτεραιότητες», δήλωσε.

Η ανάπτυξη ως κοινός παρονομαστής

Ο Επίτροπος Τζεντιλόνι συμφώνησε ότι το δημόσιο χρέος πρέπει να μειωθεί, αλλά διαπίστωσε ότι «δεν πρέπει να βλέπουμε το φάντασμα της λιτότητας πίσω από αυτό».

Τόνισε τη σημασία της οικονομικής ανάπτυξης, απηχώντας το συναίσθημα του Ιταλού πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι, ο οποίος θέλει να «ξεφύγουμε από το δημόσιο χρέος» εστιάζοντας στις παραγωγικές επενδύσεις.

Η παροχή δυνατότητας για επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη είναι ένα θέμα στο οποίο θα μπορούσαν επίσης να συγκλίνουν οι υποστηρικτές της βιωσιμότητας και τα επιχειρηματικά συμφέροντα.

Σε δήλωσή της, η ομάδα Finance Watch τόνισε ότι η εστίαση πρέπει να είναι «στις επενδύσεις που οικοδομούν ανθεκτικότητα, βιωσιμότητα και πλήρη απασχόληση».

Ο γενικός διευθυντής της BusinessEurope, Μάρκους Μπάυρερ, δήλωσε ότι η εστίαση θα πρέπει να είναι στις παραγωγικές επενδύσεις και «στο ποσοστό των δαπανών των κρατών μελών στις δαπάνες που ενισχύουν την ανάπτυξη».

Η Επιτροπή θα συγκεντρώσει σχόλια από τη διαδικασία διαβούλευσης. Στις αρχές του 2022, σχεδιάζει να παράσχει καθοδήγηση για την επόμενη δημοσιονομική περίοδο και να ενημερώσει για τα επόμενα βήματα.

Το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ σχεδιάζει επίσης να κοινοποιήσει τυχόν σχέδια για την αλλαγή των κανόνων εγκαίρως για το 2023. Οποιαδήποτε πρόταση για την αλλαγή των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ θα συζητηθεί έντονα, καθώς οι θέσεις μεταξύ των κρατών μελών διαφέρουν σημαντικά.