Οι πολιτικές λιτότητας πλήττουν τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ΕΕ

athens_demonstration_creditgeorge_laoutaris_flickr - Αντίγραφο

Οι πολιτικές λιτότητας στην ΕΕ  εμποδίζουν την πρόσβαση των φτωχότερων πολιτών στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη. Σύμφωνα με μια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η κατάσταση είναι πιο δραματική στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες. 

Η οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που υιοθέτησαν πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ, με την μείωση των δημοσίων δαπανών,  είχαν ολέθριες συνέπειες στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει την επιδείνωση ορισμένων δικαιωμάτων σε επτά χώρες: Ελλάδα, Κύπρος, Βέλγιο, Ιρλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία.

Πλήττεται η εκπαίδευση

Και στις επτά χώρες που μελετήθηκαν, παρατηρήθηκε μείωση του αριθμού των εκπαιδευτικών στα σχολεία και αύξηση του αριθμού των μαθητών. Άλλες υπηρεσίες επλήγησαν επίσης: Ορισμένα σχολεία στην Ελλάδα δεν είχαν θέρμανση και άλλα έχουν κλείσει ή συγχωνευθεί, καθιστώντας την πρόσβαση στην εκπαίδευση πιο δύσκολη για ορισμένες ομάδες πληθυσμού, ιδιαίτερα τους Ρομά. Στην Ιταλία,  δεν τηρούνται τα πρότυπα υγιεινής και στην Ισπανία, οι περικοπές στην εκπαίδευση έχουν οδηγήσει στην έλλειψη βιβλίων και άλλου εξοπλισμού, την αύξηση των ανισοτήτων και σε μεγάλο βαθμό επηρεάζουν την ικανότητα των μαθητών να σπουδάσουν.

Επιπτώσεις στην υγεία

Η έκθεση αναφέρει ότι στην Ελλάδα, η συμφωνία με τους δανειστές μετατόπισε  το βάρος της υγειονομικής περίθαλψης από το κράτος στον ασθενή, με την αύξηση της συνδρομής των ασθενών και  της συμμετοχής τους στην πληρωμή ορισμένων φαρμάκων. Επίσης, σημειώθηκε αύξηση 45% των αυτοκτονιών μεταξύ των ετών 2007 και 2011, κάποιες εκ των οποίων  θεωρούνται ως έμμεση συνέπεια των περικοπών στην υγεία. Αλλά και η υγεία των παιδιών έχει επίσης επηρεαστεί δραστικά. Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία, ο αριθμός των μωρών που γεννιούνται λιποβαρή αυξήθηκε κατά 19%  μεταξύ των ετών 2008-2010, ενώ ο αριθμός των παιδιών που πεθαίνουν κατά τον τοκετό αυξήθηκε κατά 21%. Η πτωτική τάση της βρεφικής θνησιμότητας αντιστράφηκε μεταξύ του 2008 και του 2010, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 43%.

Μεταξύ των προβλημάτων της μειωμένης πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη είναι και η άνοδος του χρόνου αναμονής. Το 2012, 570.000 ασθενείς ήταν στην λίστα αναμονής για χειρουργείο στην Ισπανία, και 480.000 στην Ιρλανδία. Στην δε Κύπρο, ασθενείς ήταν ακόμα και επτά μήνες στην λίστα αναμονής για ένα ραντεβού στο νοσοκομείο.

Οι συγγραφείς ενός άρθρου στο περιοδικό «The Lancet» επισημαίνουν ότι η επικρατούσα απάντηση από την ελληνική κυβέρνηση είναι η άρνηση ότι υπάρχει οποιαδήποτε σοβαρή δυσκολία, αν και αυτή η απάντηση δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Η ισπανική κυβέρνηση είναι εξίσου απρόθυμη να παραδεχθεί τη ζημία που προκαλείται από τις πολιτικές της. Το άρθρο αυτό παρουσιάζει το διαφορετικό παράδειγμα της Ισλανδίας, η οποία αποφάσισε να διατηρήσει τις υπάρχουσες πολιτικές για την υγεία, ακόμη και όταν ήρθε αντιμέτωπη με το ΔΝΤ μετά την οικονομική κρίση του 2008. Σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο, η Caritas διαπίστωσε την αυξανόμενη ανισότητα στην Ευρώπη και επιβεβαίωσε ότι οι φτωχοί επλήγησαν περισσότερο από τις μειώσεις των υπηρεσιών υγείας.

Συρρίκνωση συντάξεων

Η οικονομική κρίση κοστίζει στην ΕΕ περίπου 50 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, ενώ η αύξηση του αριθμού των ατόμων που αναζητούν εργασία έφτασε τους 80 εκατομμύρια πολίτες, με αποτέλεσμα να παρατηρείται  μαζική ανεργία σε πολλά κράτη μέλη. Επίπτωση υπάρχει και στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία αύξησαν την ηλικία συνταξιοδότησης και οι περισσότερες χώρες έχουν περικόψει  τις συντάξεις. Στην Ελλάδα, οι κρατικές συντάξεις έχουν περικοπεί κατά 20-40% ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση του συνταξιούχου.

Οι περικοπές των δαπανών έχουν επίσης επηρεάσει την πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες της δικαιοσύνης. Η αναζήτηση νομικής βοήθειας έχει περιοριστεί αισθητά. Το Βέλγιο και η Ελλάδα έβαλαν ΦΠΑ στις αμοιβές των δικηγόρων. Η έκθεση εξετάζει επίσης την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα διαμαρτυρίας, ιδιαίτερα κατά των μέτρων λιτότητας. Η Διεθνής Αμνηστία καταδίκασε τη χρήση υπερβολικής βίας εναντίον διαδηλωτών στην Ελλάδα, όπου πολλές διαδηλώσεις απαγορεύθηκαν, ειδικά όταν είχαν προγραμματιστεί να συμπέσουν με τις επισκέψεις ξένων αξιωματούχων.

Η έκθεση τελειώνει με σειρά συστάσεων για το μέλλον. «Είναι σπάνιο οι περικοπές δαπανών που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης να έχουν ως κύριο στόχο την σπατάλη χρήσης των δημόσιων πόρων. Μάλλον, φαίνεται ότι πολλά από τα μέτρα που επιβλήθηκαν ήταν οριζόντια, με αδιάκριτες περικοπές σε όλους τους τομείς πολιτικής, προκειμένου να ανταποκριθούν στις οικονομικούς στόχους που είχαν καθοριστεί εκ των προτέρων»,  επισημαίνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του Κοινοβουλίου. Η κατάργηση της ελληνικής δημόσιας τηλεόρασης είναι ένα τέτοιο οριζόντιο μέτρο, το οποίο θεωρείται σήμερα αναποτελεσματικό και δυνητικά επικίνδυνο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε μεγαλύτερη επιτήρηση των πολιτικών λιτότητας από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

EurΑctiv Γαλλίας

* φωτό από George Laoutaris/Flickr

X