Ελεγκτικό Συνέδριο ΕΕ: ίσως υπερεκτιμούνται οι κινητοποιημένες επενδύσεις του ΕΤΣΕ στην πραγματική οικονομία

[Forgemind ArchiMedia/Flickr]

Τα ποσά των επενδύσεων που κινητοποιήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) στην πραγματική οικονομία ενδέχεται να έχουν υπερεκτιμηθεί τα τελευταία χρόνια, υπογραμμίζει νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ).

Παρόλο που παραμένει ένα πολύ αποτελεσματικό εργαλείο για τη χρηματοδότηση επενδύσεων ήδη από την έναρξή του το 2015, το ΕΤΣΕ αντικατέστησε επίσης μεθόδους χρηματοδότησης ορισμένων έργων από παλαιότερα συστήματα ή εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης από την ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και κυρίως στους τομείς της ενέργειας και τις μεταφορές, σημειώνεται στην έκθεση.

Επιπλέον, αναφορικά με μέρος των έργων που μελέτησε το ΕΕΣ, η επιλογή του ΕΤΣΕ ως χρηματοδοτικού μηχανισμού προέκυψε απλώς για λόγους… ευκολίας. Στην ουσία, οι υπεύθυνοι των έργων προτίμησαν τη χρηματοδότηση από το ΕΤΣΕ σε σχέση με άλλα δημόσια ή ιδιωτικά προγράμματα, είτε επειδή ήταν φθηνότερη από άποψη κόστους είτε επειδή προέβλεπε μεγαλύτερη χρονική περίοδο αποπληρωμής.

Ορισμένα από τα έργα θα μπορούσαν επίσης να έχουν χρηματοδοτηθεί από την ίδια την ΕΤΕπ, υπό διαφορετικούς όρους, υπογραμμίζουν οι ελεγκτές.

Από την πλευρά τους, τόσο η Επιτροπή όσο και η ΕΤΕπ απάντησαν ότι με την εισαγωγή του ΕΤΣΕ «τα περισσότερα από τα λοιπά χρηματοδοτικά μέσα δεν αντικαταστάθηκαν, αλλά στην πραγματικότητα ενισχύθηκαν σε σημαντικό βαθμό» και ότι ο σκοπός ορισμένων προϋπάρχοντων χρηματοδοτικών μέσων «αναπροσανατολίστηκε προκειμένου να μειωθούν ορισμένες από τις αλληλεπικαλύψεις που παρατηρήθηκαν σε σχέση με το ΕΤΣΕ».

Γεωγραφικά, οι περισσότερες επενδύσεις συγκεντρώθηκαν σε ορισμένα μεγαλύτερα κράτη μέλη της ΕΕ με ισχυρότερες οικονομίες και καλύτερα εδραιωμένες εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες, αναφέρει η έκθεση.

«Το ΕΤΣΕ χαίρει μεγάλου κύρους ως ένα από τα εμβληματικά προγράμματα της ΕΕ. Είναι επομένως επιτακτική η τεκμηρίωση με αδιάσειστα επιχειρήματα κάθε ισχυρισμού περί της αποτελεσματικότητάς του», δήλωσε ο Leo Brincat, μέλος τoυ Ελεγκτικού Συνεδρίου και υπεύθυνος για την έκθεση.

Αξιοσημείωτο επίσης είναι το ότι οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι έως τα μέσα Ιουλίου του 2018, μέσω έργων σχετικών με το ΕΤΣΕ, η ΕΤΕπ είχε εγκρίνει χρηματοδότηση ύψους 65,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, υπερβαίνοντας τις αρχικές εκτιμήσεις της για 61 δισεκατομμύρια ευρώ.

Με αυτόν τον τρόπο δε κατάφερε να τετραπλασιάσει τις χρηματοδοτικές πράξεις υψηλότερου κινδύνου σε σχέση με το 2014.

Το ΕΤΣΕ αποτελεί επιτυχία υπό συγκεκριμένους όρους

Αυτό που εντούτοις προκαλεί ανησυχία στους ελεγκτές, είναι ο πραγματικός αντίκτυπος στην οικονομία και το εκτιμώμενο ύψος των 335 δισεκατομμυρίων ευρώ σε πρόσθετες κινητοποιημένες επενδύσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, εξηγούν οι ελεγκτές, η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του εκτιμώμενου ποσού πρόσθετων επενδύσεων στην αληθινή οικονομία μπορεί να διαφέρει από το πραγματικό μέγεθος αυτής.

Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι σχετικές εκθέσεις δεν έλαβαν υπόψη το γεγονός ότι τα πρότζεκτ μέσω του ΕΤΣΕ απλώς αντικατέστησαν προηγούμενα πρότζεκτ της ΕΤΕπ ή άλλα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ.

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με την έκθεση, η έλλειψη συγκρίσιμων δεικτών απόδοσης για όλα τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ και τις δημοσιονομικές εγγυήσεις καθιστούν τη διαδικασία αξιολόγησης πιο περίπλοκη και λιγότερο διαφανή.

Ωστόσο, στην απάντησή της η Επιτροπή αναφέρει ρητώς ότι η κινητοποιούμενη επένδυση αντανακλά την καλύτερη εκτίμηση των αναμενόμενων επενδύσεων στην πραγματική οικονομία μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου, υπογραμμίζοντας επίσης ότι «η εκ των προτέρων επενδυτική κινητοποίηση αποτελεί εξ ορισμού εκτίμηση κατά την έγκριση, και όχι υπερεκτίμηση ή υποεκτίμηση».

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο κάνει συγκεκριμένες προτάσεις

Στην έκθεση, οι ελεγκτές διατυπώνουν παράλληλα και σειρά συστάσεων που βασίζονται στα συμπεράσματα που έβγαλαν:

– προώθηση της αιτιολογημένης χρήσης προϊόντων υψηλότερου κινδύνου της ΕΤΕπ στο πλαίσιο του ΕΤΣΕ,

– ενθάρρυνση της συμπληρωματικότητας μεταξύ χρηματοοικονομικών μέσων της ΕΕ και εγγυήσεων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ,

– βελτίωση της αξιολόγησης του κατά πόσον υποψήφια έργα του ΕΤΣΕ θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από άλλες πηγές,

– καλύτερη εκτίμηση της επενδυτικής κινητοποίησης,

– βελτίωση της γεωγραφικής κατανομής των στηριζόμενων από το ΕΤΣΕ επενδύσεων.

Ευνοημένη η Ελλάδα αλλά το ΕΕΣ αδειάζει τον Κατάϊνεν

Όπως έχει παρατηρήσει πολλάκις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ενίσχυση της Ελλάδας από το ΕΤΣΕ είναι μεγάλη. Αυτό υποστηρίζει άλλωστε, σήμερα, ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιος για τις Επενδύσεις Γίρκι Κατάινεν κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα: ότι η Ελλάδα είναι πρωταθλητής στις ενισχύσεις του ΕΤΣΕ.

Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι το ΕΕΣ επέλεξε να δημοσιοποιήσει την έκθεσή του, όπου υποστηρίζεται η άνιση γεωγραφική κατανομή και η υπερεκτίμηση των κινητοποιημένων πόρων, την ημέρα που επισκέπτεται μια από τις πιο ευνοημένες χώρες ο αρμόδιος Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για να προβάλει μεταξύ άλλων ακριβώς ότι η Ελλάδα ευνοήθηκε από το ΕΤΣΕ.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση του ΕΕΣ, η χρηματοδότηση από το EFSI κατέληξε ως επί το πλείστον στις χώρες της ΕΕ των (σσ: παλαιών) 15, τόσο σε απόλυτα ποσά όσο και κατά κεφαλήν.

Η χρηματοδότηση από το EFSI κάλυπτε τις επενδυτικές ανάγκες ορισμένων από τις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση: την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία.

Αν και το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ της ΕΕ των (σσ: νέων) 13 είναι σημαντικά χαμηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ των 15, η ΕΕ των 13 έλαβε λιγότερη κατά κεφαλήν ενίσχυση από το EFSI.

Παρατηρείται, ωστόσο, ότι το EFSI δεν αποτελεί μέσο πολιτικής συνοχής και λειτουργεί με γνώμονα τη ζήτηση.

X