Οι ρωγμές στην ΕΕ δεν αφορούν μόνο τους… έξω

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Ο τομέας του περιβάλλοντος είναι ένας από αυτούς για τους οποίους η ΕΕ έχει δεχτεί συχνά κριτική για καθυστερήσεις και κακοφωνίες. [EPA-EFE/STEPHANIE LECOCQ]

Ολοένα και περισσότεροι Γάλλοι αξιωματούχοι κάνουν λόγο για «ρωγμές» στις σχέσεις της Ευρώπης με τους συμμάχους της, εξαιτίας της ανακοίνωσης της συμμαχίας AUKUS (Αυστραλίας-ΗΠΑ-Ηνωμένου Βασιλείου). Η εκτίμηση προφανώς δεν είναι υπερβολική.

Οπως σωστή είναι και η διαπίστωση, που έκανε ο Επίτροπος Μπρετόν, ότι αυτές οι ρωγμές έχουν αρχίσει να εμφανίζονται εδώ και αρκετό καιρό. Και εδώ είναι ακριβώς το πρόβλημα, αλλά και η εξήγηση για το γεγονός ότι χώρες όπως η Γερμανία, αλλά όχι μόνο αυτή, προτίμησαν να κρατήσουν σαφείς αποστάσεις από την οργισμένη και επιθετική κριτική των Παρισίων κατά των τριών «συμμάχων» της AUKUS.

Η κυρία φον ντερ Λάιεν λίγο πριν την «αυστραλιανή ψυχρολουσία» είχε εκφωνήσει τη δεύτερή της ομιλία για την «Κατάσταση της Ενωσης» και επιδόθηκε σε ένα ρεσιτάλ σκόπιμης αισιοδοξίας, περιγράφοντας την πραγματικότητα πολύ πιο ρόδινη από ότι πραγματικά είναι. Ωστόσο η ειδησεογραφία μιας απλής ημέρας και μόνο αρκεί για να διαπιστώσει όποιος επιθυμεί τίμιες σχέσεις με την πραγματικότητα, ότι οι ρωγμές μέσα στην Ενωση είναι πολλές και αφορούν σχεδόν όλα τα κομμάτια της πολιτικής της, που θα καθορίσουν και το μέλλον της.

Παράδειγμα πρώτο: Η Ιρλανδία δήλωσε ότι δεν πολυσυμφωνεί με τον ελάχιστο εννιαίο εταιρικό φόρο σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η παγκόσμια φοροαποφυγή επιχειρήσεων κολοσσών που κοστίζει στην ΕΕ δεκάδες δισεκατομμύρια ετησίως. Ενα μέτρο, που εκτός από πρακτική σημασία θα επανέφερε υποτίθεται την πολιτική στο προσκήνιο ως αντίβαρο στις ψυχρές «αγορές». Και μάλλον δεν είναι μόνο το Δουβλίνο που έχει τέτοιες ενστάσεις.

Παράδειγμα δεύτερο: Η κυβέρνηση της Ουγγαρίας γίνεται έξαλλη κάθε φορά που ακούει για ένα ευρωπαϊκό νόμο για τη μετανάστευση, ο οποίος έχει βαλτώσει εδώ και χρόνια. Πρόσφατο παράδειγμα η οργή της για τη σχετική δήλωση του Αντιπροέδρου της Κομισιόν, Μαργαρίτη Σχοινά για το πότε θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο. Ούτε η Βουδαπέστη είναι μοναχική σε αυτό το πνεύμα.

Παράδειγμα τρίτο: Η κυβέρνηση της Τσεχίας ζήτησε από την Κομισιόν να αναθεωρήσει τις νέες προδιαγραφές για τους ρύπους των οχημάτων. Eκφράζει ουσιαστικά το φόβο όλων των Ανατολικοευρωπαίων για το ενδεχόμενο η «Πράσινη Μετάβαση» να είναι κάτι που δεν θα μπορέσει να «χωνέψει» τόσο εύκολα η κοινωνία της και η οικονομία της. Φυσικά δεν είναι ούτε αυτή μόνη της.

Παράδειγμα τέταρτο: Η σπουδή της Γαλλίας να ερμηνεύει οποιαδήποτε γεωπολιτική εξέλιξη ή αναταραχή ως επιβεβαίωση της ανάγκης για μια ισχυρότερη αμυντική συνεργασία στην Ευρώπη, για έναν ισχυρό «ευρωστρατό» κάθε άλλο παρά ενθουσιασμό σε πολυάριθμες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οσοι έχουν επιφυλάξεις το κάνουν για διαφορετικούς λόγους και από διαφορετική αφετηρία, αλλάτο άθροισμα των υποστηρικτών της ιδέας παραμένει μικρό. Αλλωστε και εμείς εδώ στην Ελλάδα μάλλον έχουμε ή θα έπρεπε να έχουμε καταλάβει ότι η προθυμία κάποιων εταίρων να σταθούν «πλάι μας» σε μια απευκτέα όξυνση των σχέσεων με την Τουρκία μόλις και μετά βίας ξεπερνά το σημείο μηδέν. Και σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται και από το αν εκτός από σύμμαχοι στα λόγια είμαστε και καλοί πελάτες στην πράξη.

Παράδειγμα πέμπτο: Η προοπτική τέλους ή «κανονικοποίησης» της πανδημίας επαναφέρει στο τραπέζι το δίλημμα «επιστροφή στη λιτότητα ή πραγματική μετάβαση σε μια δημοσιονομική ένωση». Οι «φειδωλοί» του Βορρά έχουν ήδη πάρει θέσεις μάχης ζητώντας πειθαρχία, ο Νότος δειλά βάζει κάποια θέματα χαλάρωσης και αναπροσαρμογών, αλλά όχι συντονισμένα ως μια ομάδα χωρών με κοινούς στόχους.

Και φυσικά όλοι αναμένουν να δουν, πού θα οδηγήσουν οι γερμανικές εκλογές για να απαντηθεί το «παραδοσιακό» ερώτημα, το οποίο ανέκαθεν κυριαρχούσε στις Βρυξέλλες και καθόριζε τις αποφάσεις: «Το Βερολίνο τι λέει για όλα αυτά;».

Τα παραδείγματα θα μπορούσαν να συνεχιστούν και να επεκταθούν και σε θέματα αντιμετώπισης της πανδημίας, περιορισμένης υγειονομικής αλληλεγγύης, διαφορετικών εκστρατειών εμβολιασμού, ανοιγοκλεισίματος των εθνικών συνόρων. Αλλά τα παραδείγματα απλώς μας επιβεβαιώνουν την ουσία.

Οι χώρες της ΕΕ σχεδόν σε όλα τα θέματα αιχμής από την εξωτερική πολιτική έως την οικονομική προσέγγιση της νέας παγκόσμιας πραγματικότητας, από την κλιματική κρίση μέχρι το προσφυγικό/μεταναστευτικό δεν έχουν κοινή στάση και δράση. Στην καλύτερη περίπτωση καταλήγουν σε κάποιες συμβιβαστικές κοινές διατυπώσεις, που ο καθένας ερμηνεύει κατά το δοκούν και εφαρμόζει αναλόγως των εθνικών συγκυριών και προτεραιοτήτων. Εδώ είναι οι αληθινά επικίνδυνες «ρωγμές» λοιπόν.

Η εμμονή ορισμένων για κοινή οικονομική, εξωτερική και αμυντική πολιτική θυμίζει εκείνους που φιλονικούν πάνω από τα σχέδια ενός μελλοντικού σπιτιού, χωρίς να έχουν όχι μόνο το οικόπεδο για να κτίσουν, αλλά ούτε καν τους πόρους για να το αγοράσουν. Οι γείτονες, που πιθανώς τους ακούν, λογικό είναι να μην τους παίρνουν και τόσο σοβαρά…