Λευκορωσία: μια στιγμή της αλήθειας για τις ευρωπαϊκές αξίες

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Frans Timmermans profile

Η αποφασιστικότητα είναι η μόνη απάντηση στον τραμπουκισμό σοβιετικής εποχής του Αλεξάντερ Λουκασένκο. Εκτός από τις αυστηρές κυρώσεις, όσοι αντιτίθενται στην καταπίεση χρειάζονται τη βοήθειά μας: ψυχολογική υποστήριξη και υποτροφίες για τους τώρα εξόριστους νέους ακτιβιστές, υποστήριξη για μέσα ενημέρωσης και καταφύγιο για δημοσιογράφους, γράφει ο Frans Timmermans.

 * O Φρανς Τίμμερμανς είναι Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

 * Άρθρο Γνώμης στο Δίκτυο της EURACTIV

Λευκορωσία: μια στιγμή της αλήθειας για τις ευρωπαϊκές αξίες

Σε κανονικούς καιρούς, χρειάζονται δύο ώρες πτήση από τις Βρυξέλλες για να φτάσεις σε μια ευρωπαϊκή χώρα που διοικείται από κακοποιούς. Όπου εκλογές χειραγωγήθηκαν τόσο κατάφωρα και ντροπιαστικά ώστε κανένα επίπεδο κρατικής προπαγάνδας δεν θα μπορούσε να ξεγελάσει τον πληθυσμό να πιστέψει ότι είχε κερδίσει ο δικτάτορας. Όπου εκατοντάδες και εκατοντάδες ειρηνικοί διαδηλωτές κλείνονται στη φυλακή, για να βασανιστούν, να ναρκωθούν και να απειληθούν με εκτέλεση. Όπου η ηγεσία της με τη βία εξέτρεψε την πτήση ενός αεροσκάφους με έδρα την ΕΕ, με κατεύθυνση από μια πρωτεύουσα της ΕΕ σε άλλη πρωτεύουσα της ΕΕ. Θέτοντας εσκεμμένα τους πολίτες της ΕΕ σε κίνδυνο, απλώς για να πάρει στα χέρια της δύο νέους νόμιμους κατοίκους ενός κράτους μέλους της ΕΕ, επειδή είχαν το θάρρος να μιλήσουν ενάντια σε ένα παράνομο καθεστώς και τα εγκλήματά του. Η αντίδραση της ΕΕ σε αυτήν την απαράδεκτη πρακτική ήταν ενωμένη, γρήγορη και ξεκάθαρη. Θα ακολουθήσουν πολύ περισσότερες κυρώσεις και έτσι πρέπει. Αυτό το επίπεδο τραμπουκισμού μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με αποφασιστικότητα, ειδικά εάν θέτει σε κίνδυνο τους πολίτες της ΕΕ και επηρεάζει άμεσα και αρνητικά τα συμφέροντα και την ασφάλεια των κρατών μελών της ΕΕ.

Η Λιθουανία είναι μέχρι στιγμής η χώρα που έχει επηρεαστεί περισσότερο, όχι μόνο επειδή είναι γείτονας της Λευκορωσίας, αλλά και επειδή με τα χρόνια έχει γίνει ένα ασφαλές καταφύγιο για τους Λευκορώσους που αναζητούν ελευθερία. Οι Λιθουανοί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στην καταπίεση του Λουκασένκο και των ομοίων του, γιατί θυμίζει τόσο αυτά που υπέστησαν οι ίδιοι υπό τη σοβιετική κατοχή. Ο εγκληματικός τρόπος που απήχθη ο Ρόμαν Προτάσεβιτς και η Σόφια Σαπέγκα και ο επαίσχυντος τρόπος με τον οποίο ο Προτάσεβιτς εξαναγκάστηκε σε μια πλαστή εξομολόγηση στην τηλεόραση, θυμίζει τις πιο σκοτεινές μέρες της Σοβιετικής Ένωσης, όταν ο αρχηγός της KGB Γιούρι Αντρόπωφ τελειοποίησε ένα σύστημα καταστολής για την εξάλειψη των αντιφρονούντων.  Ένα σύστημα ανασφαλών και φοβισμένων ανθρώπων που γνωρίζουν ότι η εξουσία τους είναι εύθραυστη και δεν είναι βιώσιμη χωρίς απόλυτο έλεγχο. Δίκες παρωδία, ψευδείς ομολογίες, καταναγκαστική χρήση ναρκωτικών, πλήρης κοινωνικός εξοστρακισμός, απειλές κατά της οικογένειας και των αγαπημένων τους, εγκλεισμός σε ψυχιατρικά ιδρύματα ή στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας.

Ήταν όλα μέρος του βιβλίου οδηγιών του Αντρόπωφ που τώρα ακολούθησε πιστά ο Λουκασένκο. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να εμφυσήσουν τον φόβο σε ολόκληρη την κοινωνία, επιδεικνύοντας την πολιτική, ηθική και ψυχολογική καταστροφή εκείνων που είναι αρκετά τολμηροί για να μιλήσουν ενάντια στο καθεστώς. Δεν είναι ποτέ αρκετό να τους φυλακίσεις, ούτε απλά να τους σκοτώσεις. Πρέπει να διαλυθούν εντελώς για να το δουν όλοι, ώστε να μην μπορούν να γίνουν ούτε ήρωες ούτε μάρτυρες. Με πολλές εκατοντάδες ανθρώπους να φυλακίζονται, εκατοντάδες χιλιάδες να φοβούνται ότι θα είναι οι επόμενοι, και εκατομμύρια που αναρωτιούνται πόση δυστυχία θα συναντήσουν ακόμη πριν από την κατάρρευση του καθεστώτος, οι Λευκορώσοι ζουν τώρα έναν εφιάλτη.

Το γεγονός ότι αυτό συμβαίνει στο κατώφλι μας είναι εξοργιστικό, πολύ περισσότερο επειδή η Λευκορωσία προτίθεται να εμφυσήσει το φόβο στις καρδιές αυτών των ανθρώπων που ξέφυγαν προς την ΕΕ. Είναι τώρα οι γείτονές μας, οι συνάδελφοί μας και φοιτητές στα πανεπιστήμιά μας. Πολλοί από αυτούς είναι μόλις πάνω από είκοσι ετών. Φανταστείτε τι σημαίνει να ζείτε στην εξορία και να πρέπει να φοβάστε ότι μπορεί να κυνηγήσουν εσάς αμέσως μετά.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν δίκιο να επιβάλλουν αυστηρές κυρώσεις. Αλλά πρέπει να κάνουμε περισσότερα. Πρέπει να οργανώσουμε τον ενεργό επιμερισμό των βαρών με τη Λιθουανία και άλλες γειτονικές χώρες, δημιουργώντας γρήγορα και χρηματοδοτώντας δομές ψυχολογικής υποστήριξης για όλους εκείνους τους εξόριστους που το χρειάζονται. Τα πανεπιστήμια σε ολόκληρη την ΕΕ θα πρέπει να προσφέρουν πλήρως χρηματοδοτούμενες υποτροφίες για φοιτητές από τη Λευκορωσία, οι εταιρείες θα πρέπει να προσφέρουν θέσεις εργασίας ή πρακτική άσκηση. Όπου χρειάζεται, η ΕΕ θα πρέπει να προσαρμόσει τα υπάρχοντα προγράμματα της ΕΕ, όπως το Erasmus, για να προσφέρουν περιθώρια για υποστήριξη σε φοιτητές από τη Λευκορωσία. Οι επιστήμονες και τα ινστιτούτα έρευνας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της ΕΕ θα πρέπει να εντείνουν τη συνεργασία όπου αυτό είναι δυνατόν. Θα πρέπει να υποστηρίζονται ανεξάρτητα (παραδοσιακά και νέα) μέσα ενημέρωσης και τα μέσα ενημέρωσης στην ΕΕ θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να πάρουν τους Λευκορώσους συναδέλφους τους κάτω από τα φτερά τους.

Αυτή είναι μια στιγμή αλήθειας για όλους μας. Η υποστήριξη εκείνων που αντιτίθενται στην καταπίεση είναι το σωστό, γιατί πιστεύουμε ότι όλοι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να ζουν με ελευθερία. Είναι επίσης το σωστό να κάνουμε γιατί γνωρίζουμε ότι αν δεν υπερασπιστούμε αυτό που πιστεύουμε εμείς οι ίδιοι, διακινδυνεύουμε να εισαγάγουμε την αστάθεια και την αδικία που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του βιβλίου οδηγιών του δικτάτορα. Εάν το κάνουμε για αυτούς, τελικά το κάνουμε και για τον εαυτό μας και ό, τι θεωρούμε αυτονόητο στην Ένωσή μας.

Φρανς Τίμμερμανς

Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

X