Σε δύο ελληνικές οργανώσεις το βραβείο Νάνσεν του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες

Πρόσφυγες περιμένουν στο λιμάνι της Μυτιλήνης [European Parliament]

Ξεπέρασαν τους εαυτούς τους, έδειξαν θάρρος και αυταπάρνηση και έσωσαν χιλιάδες ζωές, που ήταν σχεδόν καταδικασμένες. Σε αντίθεση με πολλούς άλλους «αφανείς» ήρωες, οι κόποι τους τελικά αναγνωρίστηκαν και πλέον μοιράζονται το Βραβείο Νάνσεν για τους Πρόσφυγες 2016 που απονέμει κάθε χρόνο η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες.

Πρόκειται για την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ), που διεξάγει επιχειρήσεις διάσωσης προσφύγων στη θάλασσα, καθώς και την Αλληλεγγύη Λέσβου (πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ), η οποία προσέφερε καταφύγιο σε χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες.

Οι 2.500 εθελοντές της ΕΟΔ διασώζουν ανθρώπους από το 1978. Πέρσι η ΕΟΔ διεξήγαγε 1.053 επιχειρήσεις και έσωσε 2.500 ζωές. Πολλοί εργάστηκαν μέρα και νύχτα, με τη χρήση των περιορισμένων πόρων και συχνά διακινδυνεύοντας τις ζωές τους. Έδειξαν εξαιρετικό θάρρος και επιμονή μέσα σε αντίξοες συνθήκες.

Ο Κωνσταντίνος Μητράγκας, ένας χειριστής διασωστικού σκάφους και γενικός γραμματέας της οργάνωσης, είναι ένας επιχειρηματίας από τη Θεσσαλονίκη  που ασχολείται με το εμπόριο. Όπως και οι συνάδελφοί του, εργάζεται σε εθελοντική βάση και ασχολείται με  τα πάντα, από την εκπαίδευση των μελών έως τις σχέσεις με τα ΜΜΕ.

«Νομίζω ότι είναι κάτι στη καρδιά σου που σε ωθεί στο να γίνεις εθελοντής», δηλώνει. «Φυσικά, πολλές φορές είμαστε φοβισμένοι. Αυτό είναι αυτό που μας κρατά ζωντανούς. Εάν δεν φοβάσαι, δεν είσαι άνθρωπος», τονίζει ο πατέρας δύο παιδιών.

Ο Γιάννης Χαραλάμπους, ένας 33χρονος νοσηλευτής και εθελοντής της ΕΟΔ  στο νησί της Σάμου, πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου έτους σε κατάσταση υψηλής επιφυλακής, παίρνοντας συχνά κλήσεις από το Ελληνικό Λιμενικό Σώμα ακόμη και στα μέσα της νύχτας. Ξέρει πόσο σημαντική  μπορεί να είναι μια γρήγορη απάντηση. Στο νερό,  χρειάζονται μόλις  30 λεπτά για να πάθει κανείς υποθερμία.. Πολλοί πρόσφυγες φτάνουν με θερμοπληξία, αφυδάτωση, τραυματισμούς και άλλα ιατρικά προβλήματα.

Ο Χαραλάμπους δεν θα ξεχάσει ποτέ την εικόνα δύο παιδιών  που επέπλεαν νεκρά κρατώντας το ένα  το άλλο. Πέθαναν από υποθερμία πριν οι διασώστες προλάβουν να τα προσεγγίσουν. Ο  Παναγιώτης Κωνσταντάρας,  γεωργός ο οποίος παρέχει τις υπηρεσίες του δύτη στη Λέσβο, θυμάται αμέτρητα άψυχα σώματα κάτω από αναποδογυρισμένες βάρκες. Για πολλούς εθελοντές, το 2015 ήταν τραυματικό. Αλλά, συχνά εύρισκαν δύναμη ο ένας στον άλλο. «Μιλήστε», συμβουλεύει Κωνσταντάρας, «ή το νερό θα πληγώσει την καρδιά σας».

Αρνήθηκαν να παραμείνουν απλοί θεατές

Στη Λέσβο, οι πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ υποδέχθηκαν τους πιο ευάλωτους πρόσφυγες και μετανάστες,  γυναίκες που έχασαν τα παιδιά τους σε ναυάγια κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους να φθάσουν στην Ελλάδα, έγκυες, ενήλικους ή παιδιά με αναπηρία. Στο αποκορύφωμα της κρίσης, η Αλληλεγγύη Λέσβου, ένας καταυλισμός με ονομαστική χωρητικότητα 150 θέσεων, φιλοξενούσε μέχρι και 600 πρόσφυγες, ενώ διένειμε 1.000 γεύματα την ημέρα.

Η Έφη Λατσούδη είναι μια από τους εθελοντές και τις εθελόντριες που μεταμόρφωσαν το 2012 την άλλοτε παιδική κατασκήνωση σε καταυλισμό υποδοχής προσφύγων, με τη βοήθεια των τοπικών αρχών. «Το 2015 ήταν συντριπτικό», θυμάται η κα Λατσούδη. «Ήταν το ένα περιστατικό μετά το άλλο. Κάναμε πολλή δουλειά και καλύψαμε πολλά κενά.

Μετά από αυτό, οι αρχές κατάλαβαν ότι έπρεπε να κάνουν κάτι», τονίζει. «Δεν σταμάτησα. Μιλούσα με τον ιατροδικαστή, μιλούσα με τον νεκροθάφτη, πήγαινα στην ακτοφυλακή, πήγαινα στο νοσοκομείο, συναντούσα τους χορηγούς. Ήμουν στο ΠΙΚΠΑ από το πρωί μέχρι το βράδυ. Θυμάμαι από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο του 2015 είχαμε κηδείες κάθε μέρα», αναφέρει.

Σύμφωνα με τον Ύπατο Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, Φιλίπο Γκράντι, η ΕΟΔ και η Έφη Λατσούδη αρνήθηκαν να παραμείνουν απλοί θεατές χωρίς να αναλάβουν δράση και για αυτό τους αξίζει «πλήρως το βραβείο Νάνσεν».

Περίπου 850.000 άνθρωποι που εγκατέλειψαν τις πατρίδες τους. τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν. το 2015 για να σωθούν από ένοπλες συρράξεις έφθασαν διά θαλάσσης στην Ελλάδα, εκ των οποίων περίπου 500.000 στη Λέσβο. Τουλάχιστον 270 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα προσπαθώντας να φθάσουν στις ακτές της Ελλάδας το ίδιο έτος.

X