Πρωτοβουλίες για την επαναπροσέγγιση ΕΕ-ΗΠΑ

[Joseph Sohm/ Shutterstock]

Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Φεντερίκα Μογκερίνι, θα μεταβεί στην Ουάσιγκτον αργότερα αυτή την εβδομάδα για να «βρει κοινό έδαφος» με τη νέα κυβέρνηση, μετά από μια σειρά διαφωνιών μεταξύ του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ και της Ευρώπης.

Η Μογκερίνι ανακοίνωσε τη Δευτέρα (6 Φεβρουαρίου) ότι θα ξεκινήσει μια περιοδεία διάρκειας δύο εβδομάδων για να συναντηθεί στις ΗΠΑ και την Ευρώπη με ανώτερα μέλη της ομάδας του Τραμπ. Εξήγησε ότι η ατζέντα της είναι στο στάδιο της ολοκλήρωσης και θα περιλαμβάνει επισκέψεις στο Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο την Πέμπτη και την Παρασκευή (9-10 Φεβρουαρίου). Ο Επίτροπος για τη Μετανάστευση και τις Εσωτερικές Υποθέσεις, Δημήτρης Αβραμόπουλος θα μεταβεί επίσης στην Ουάσιγκτον σήμερα (8 Φεβρουαρίου) για να συναντηθεί με το γραμματέα της Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Τζον Κέλι.

Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ επιβεβαίωσε ότι θα έχει συναντήσεις με τον στενό κύκλο του Τραμπ. Η ατζέντα της στο Λευκό Οίκο θα περιλαμβάνει συναντήσεις με τον Michael Flynn, σύμβουλο εθνική ασφαλείας του Τραμπ, και τον Jared Kusher, ο οποίος είναι γαμπρός του και ένας από τους στενότερους συνεργάτες του.

Επίσης, αναμένεται να συναντηθεί με τον Αμερικανό ομόλογό της, Υπουργό Ρεξ Τίλερσον, και τον υπουργό Άμυνας, απόστρατος στρατηγός Τζέιμς Μάτις είτε στην Ουάσιγκτον, είτε στην Ευρώπη. Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Μάικ Πένς θα επισκεφθεί επίσης τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, μετά τη Διάσκεψη για την Ασφαλείας του Μονάχου (17 – 19 Φεβ).

Η Μογκερίνι έδωσε ιδιαίτερη «αξία» την επίσκεψη του Πενς γιατί μεταφέρει «ένα πολύ σημαντικό πολιτικό μήνυμα» από τη νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Τα μηνύματα αυτά έφεραν ικανοποίησή στους Ευρωπαίους, με δεδομένη την υποβάθμιση διατλαντικών σχέσεων από όταν ο Τραμπ κέρδισε τις εκλογές τον περασμένο Νοέμβριο.

Στο πλαίσιο του διχασμού της Ευρώπης αναφορικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει (μετανάστευση, οικονομική πολιτική …) και το μέλλον της Ένωσης, ο Τραμπ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις διαφορές της, προκειμένου να αποδυναμώσει την επιρροή της στις παγκόσμιες υποθέσεις, για να «κάνει την Αμερική μεγάλη και πάλι», όπως υποσχέθηκε στην προεκλογική εκστρατεία του, προειδοποίησαν διάφοροι ειδικοί.

Η Αμερική, η Ρωσία και η Κίνα εργάζονται για να αποδυναμώσουν την Ευρώπη, διότι «αν η Ευρώπη ενωθεί, μακροπρόθεσμα, θα γίνει η πιο σημαντική παγκόσμια δύναμη», δήλωσε ο Γάλλος συγγραφέας και οικονομολόγος Ζακ Αταλί.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της, η Μογκερίνι αναμένεται να αναμοχλεύσει μια σειρά ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος, της Συρία, της Λιβύη, της Ουκρανίας ή της Ειρηνευτικής Διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, για να ανιχνεύσει σε ποια σημεία οι απόψεις συγκλίνουν.

Ο Τραμπ ήταν ένθερμος υποστηρικτής της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, ενώ ήρθε πολύ κοντά με θιασώτη του Brexit Νάιτζελ Φάρατζ. Σε μια συνέντευξη πριν από την ανάληψη των καθηκόντων, δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «έπραξε σωστά» με το να; αποχωρήσει από την ΕΕ. Επιπλέον, οι συνεργάτες του Τραμπ ζήτησαν από τους αξιωματούχους της ΕΕ να μάθουν ποιο θα είναι το επόμενο κράτος μέλος που θα αποχωρήσει από την ΕΕ, όπως δήλωσε στους δημοσιογράφους ο απερχόμενος πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ Άντονι Γκάρντνερ.

Το τέλος του ευρώ

Ο Τεντ Μάλοχ, ο οποίος αναμένεται να είναι η επιλογή Τραμπ για την ανάληψη της θέσης του πρέσβη των ΗΠΑ στην ΕΕ, δήλωσε ότι το ευρώ είναι ένα νόμισμα «όχι μόνο σε πτώση, αλλά έχει ένα πραγματικό πρόβλημα» και ως εκ τούτου θα μπορούσε να καταρρεύσει μέσα σε 18 μήνες, αν όχι νωρίτερα.

Εμπορικοί και συναλλαγματικοί πόλεμοι

Η αποστροφή του Τραμπ για τις εμπορικές συμφωνίες ανάγκασε τους Ευρωπαίους να βάλουν το διατλαντικό εμπόριο και την συμφωνία TTIP «στην κατάψυξη», ομολόγησε η Επίτροπος Εμπορίου Σεσίλια Μάλστρομ. Αλλά η ρητορική των συμβούλων του κλιμακώθηκε  καθώς ο επικεφαλής του νεοσυσταθέντος Εθνικού Συμβουλίου Εμπορίου, Πίτερ Ναβάρο, κατηγόρησε τη Γερμανία ότι διατηρεί ένα «κατάφωρα υποτιμημένο» νόμισμα για να διαθέτει εμπορικό πλεόνασμα έναντι των ΗΠΑ.

«Δεν χειραγωγούμε το νόμισμα», δήλωσε ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη Δευτέρα (6 Φεβρουαρίου). Υπενθύμισε ότι στην τελευταία έκθεσή του προς το Κογκρέσο τον περασμένο Οκτώβριο, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γερμανία δεν χειραγωγεί το νόμισμά της.

Ένας Δούρειος Ίππος

Καθώς το ελληνικό πρόγραμμα διάσωσης έχει βγει ξανά στην επιφάνεια, η ομάδα του Τραμπ το θεωρεί ως  την αχίλλειο πτέρνα της Ευρώπης η οποία θα τους προσφέρει μια ευκαιρία να  αποσταθεροποιήσουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Ο Μάλοχ δήλωσε σε συνέντευξή του στο Bloomberg ότι «νομίζω ότι είναι πιθανό να υπάρχει ένας πολύ ισχυρός λόγος για την Ελλάδα απομακρυνθεί από το ευρώ». Αυτή την άποψη συμμερίζεται και το αφεντικό του. «Η Ελλάδα πρέπει να βγει από το ευρώ και γυρίσει πίσω στο δικό της νόμισμα. Είναι απλώς χάσιμο χρόνου», έγραψε στο twitter Ο Τραμπ τον Οκτώβριο του 2012. Πιο πρόσφατα, ο επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου, Ρενς Πριέμπους, του οποίου η μητέρα κατάγεται από τη Λέσβο (Ελλάδα), δήλωσε ότι η νέα κυβέρνηση θα κάνει την Αμερική μεγάλη και πάλι πρώτη «και τότε πρόκειται να πάμε εκεί έξω και να βοηθήσουμε την Ελλάδα».

Αυτές οι απόψεις θα μπορούσε να περιπλέξουν περαιτέρω την τρίτη αξιολόγηση του ελληνικού προγράμματος διάσωσης. Το διοικητικό συμβούλιο του ΔΝΤ διαιρέθηκε αυτή την εβδομάδα σχετικά με την συμμετοχή του στο πακέτο διάσωσης, καθώς το Ταμείο επιμένει ότι η ελάφρυνση του χρέους θα φέρει την ελληνική οικονομία σε βιώσιμη τροχιά.

Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος του ταμείου, και με το δικαίωμα βέτο που διαθέτει μπορεί να εμποδίσει οποιαδήποτε συμμετοχή στο πρόγραμμα διάσωσης. Γερμανοί αξιωματούχοι επέμειναν ότι η εμπλοκή του ΔΝΤ είναι απαραίτητη, διαφορετικά ολόκληρο το πακέτο διάσωσης θα μπορούσε να εκτροχιάσει και η Ελλάδα να αναγκαστεί να βγει από το ευρώ.

Πρώτα η Αμερική

Ως μέρος του πακέτου οικονομικής απορρύθμισης το οποίο ανακοινώθηκε την περασμένη Παρασκευή (3 Φεβρουαρίου), ο Τραμπ συμπεριέλαβε ένα διάταγμα το οποίο θα «προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα στις διαπραγματεύσεις για το διεθνές χρηματοπιστωτικό ρυθμιστικό πλαίσιο». Αυτή η εθνικιστική προσέγγιση θα μπορούσε να παρεμποδίσει τις διεθνείς προσπάθειες υπό την ηγεσία της Ευρώπης να υιοθετηθεί ένα νέο σύνολο διεθνών κανόνων για την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής εποπτείας (Βασιλεία IV).

Επιπλέον, ο Τραμπ στοχεύει στη διάλυση του κανονιστικού πλαισίου το οποίο έχει συσταθεί μετά την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος κατά την περίοδο 2007-2008 για τον έλεγχο της Wall Street (Dodd-Frank).

Ο Ντράγκι προειδοποίησε ενάντια σε κάθε απόπειρα απορρύθμισης. Αφού υπενθύμισε ότι το φθηνό χρήμα και το ελλιπές κανονιστικό πλαίσιο ήταν η αιτία πίσω από την κρίση, ανέφερε ότι «το τελευταίο πράγμα» που το διεθνές σύστημα χρειάζεται είναι η απορρύθμιση. Αλλά ο πρώην Αναπληρωτής Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας για τα Διεθνή Οικονομικά κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα, «Wally» Adeyemo, εξήγησε ότι αυτές οι αλλαγές που υποσχέθηκε ο Trump θα έρθουν «αργά» και θα είναι «λιγότερο δραματικές» από ότι αναμένεται.

Πιο δύσκολο θα είναι να αναιρέσετε τον κανόνα Volcker, ο οποίος απαγορεύει στις τράπεζες τη διεξαγωγή συγκεκριμένων επενδυτικών δραστηριοτήτων. Ο Adeyemo είπε ότι χρειάστηκαν χρόνια για να συμφωνήσουν σχετικά με τον κανόνα αυτό, δεδομένου ότι απαιτείται η έγκριση πέντε ρυθμιστικών οργανισμών. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε αλλαγή θα λάβει επίσης χρόνια, δεδομένου ότι θα πρέπει να πάρει την ίδια έγκριση.

X