Νέα Στρατηγική της ΕΕ: Ισχυρότερη στήριξη των ανατολικών εταίρων

«Η ΕΕ είναι ανοικτή σε μια επιλεκτική δέσμευση με τη Ρωσία σε τομείς ενδιαφέροντος της ΕΕ, ενώ παράλληλα πιέζει τις παράνομες, προκλητικές και διασπαστικές ρωσικές ενέργειες κατά της ΕΕ, των κρατών μελών της και τρίτων χωρών». [EPA-EFE/DAVE MUSTAINE]

Εν μέσω των εντάσεων που προκαλεί η Ρωσία σε βάρος της Ουκρανίας, η ΕΕ είναι έτοιμη να ισχυροποιήσει την στήριξή της προς τους ανατολικούς εταίρους της, μεταξύ άλλων στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του επερχόμενου εγγράφου στρατιωτικής στρατηγικής της ΕΕ.

«Η ΕΕ πρέπει να αυξήσει την παρουσία, την αποτελεσματικότητα και την προβολή της στην παγκόσμια σκηνή μέσω κοινών προσπαθειών και επενδύσεων», αναφέρεται στο σχέδιο εγγράφου των 34 περίπου σελίδων (28 πριν).

«Πρέπει να ενεργήσουμε ως ισχυρός και συνεκτικός πολιτικός παράγοντας για να υποστηρίξουμε τις αξίες και τις αρχές που θεμελιώνουν τις δημοκρατίες μας, να στηρίξουμε τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια της Ευρώπης και των πολιτών της», γράφει χαρακτηριστικά ένα νέο απόσπασμα που προστέθηκε στην τελευταία έκδοση.

Το προσχέδιο του νέου στρατηγικού εγγράφου της ΕΕ υποβλήθηκε επισήμως στους υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ νωρίτερα τον Νοέμβριο, επιτρέποντας στα κράτη μέλη να κάνουν τροποποιήσεις, ενώ η επίσημη έγκρισή του από τους ηγέτες της ΕΕ αναμένεται τον Μάρτιο, υπό την προεδρία της Γαλλίας στο Συμβούλιο της ΕΕ.

Το πρώτο μέρος του νέου στρατιωτικού σχεδίου της ΕΕ, που καταρτίστηκε από τη Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ (ΕΥΕΔ) και τις εθνικές υπηρεσίες ασφαλείας, προορίζεται να καλύψει τους κινδύνους και τις τάσεις ασφαλείας σε όλη την Ένωση και παγκοσμίως.

Διάσταση ασφαλείας για τους ανατολικούς εταίρους;

Ωστόσο, νωρίτερα το σχέδιο έχει δεχθεί επικρίσεις ότι η απειλή από τη Μόσχα θα έπρεπε να είχε προσδιοριστεί καλύτερα, περιλαμβάνοντας στρατιωτικές απειλές και κατοχή, εργαλειοποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και υβριδικές ενέργειες. Γι’ αυτό και αναμενόταν να κατατεθούν τροποποιήσεις.

Αν και τα παραπάνω δεν έχουν διευκρινιστεί άμεσα, η νέα έκδοση περιλαμβάνει πλέον αναφορά ότι «η χειραγώγηση και η παρέμβαση ξένων πληροφοριών, καθώς και τα συμβατικά στρατιωτικά μέσα, αποτελούν μέρος της πραγματικότητας στην αντιμετώπιση της Ρωσίας».

Ως πιθανή αντίδραση στις τρέχουσες εντάσεις Ρωσίας- Ουκρανίας και στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, διευκρινίζεται επίσης τώρα ότι η Ένωση «παραμένει προσηλωμένη σε μια ενιαία, μακροπρόθεσμη και στρατηγική ευρωπαϊκή προσέγγιση με βάση τις πέντε αρχές που καθοδηγούν την πολιτική της ΕΕ έναντι της Ρωσίας, όπως συμφωνήθηκε τον Μάρτιο του 2016».

Αυτές περιλαμβάνουν την πλήρη εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ, στενότερους δεσμούς με τους πρώην σοβιετικούς γείτονες της Ρωσίας, ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ στις ρωσικές απειλές, επιλεκτική εμπλοκή με τη Ρωσία σε ορισμένα θέματα, όπως η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, και υποστήριξη των επαφών μεταξύ των ανθρώπων.

«Η ΕΕ είναι ανοικτή σε μια επιλεκτική δέσμευση με τη Ρωσία σε τομείς ενδιαφέροντος της ΕΕ, ενώ παράλληλα πιέζει τις παράνομες, προκλητικές και διασπαστικές ρωσικές ενέργειες κατά της ΕΕ, των κρατών μελών της και τρίτων χωρών», αναφέρεται στο τροποποιημένο έγγραφο.

Τους τελευταίους μήνες, ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν υποστηρίξει ότι για να καταστεί η ΕΕ σημαντικός γεωπολιτικός παράγοντας, πρέπει να διαδραματίσει ρόλο ασφαλείας όχι μόνο στην Αφρική, αλλά κυρίως στην ανατολική γειτονιά της.

Εκτός από τη Λευκορωσία, κάθε χώρα της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης της ΕΕ έχει μια εδαφική σύγκρουση στο έδαφός της, που έχει σχεδιαστεί από τη Ρωσία.

Το τροποποιημένο σχέδιο πρότασης περιλαμβάνει τώρα μια ολόκληρη παράγραφο για τους ανατολικούς εταίρους και αναφέρει συγκεκριμένα «ενόψει του ολοένα και πιο δύσκολου περιβάλλοντος ασφαλείας που επηρεάζει τη σταθερότητα και τη διακυβέρνηση των ανατολικών εταίρων μας, θα ενισχύσουμε τη συνεργασία μας στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας».

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χώρες αυτές, συμπεριλαμβανομένης της εχθρικής παρέμβασης της Ρωσίας και της εκτεταμένης χρήσης υβριδικών τακτικών, θέτουν σε κίνδυνο τη σταθερότητά τους και τις δημοκρατικές τους διαδικασίες και έχουν άμεσες επιπτώσεις στη δική μας ασφάλεια.

«Ως στενοί εταίροι της ΕΕ, οι ειδικοί διάλογοι με τη Γεωργία, την Ουκρανία και τη Μολδαβία θα ενισχυθούν σε τομείς όπως η αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών, η παραπληροφόρηση και η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο», αναφέρεται επίσης στο εν λόγω έγγραφο, προσθέτοντας ότι η Ένωση θα υποστηρίξει τους ανατολικούς εταίρους στην «οικοδόμηση ανθεκτικότητας μέσω βοηθητικών μέτρων».

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (ΕΜΕ)- ενός πρόσφατα υιοθετημένου μέσου της ΕΕ που άνοιξε την πόρτα στην Ένωση για την παροχή στρατιωτικής βοήθειας σε χώρες εταίρους και τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης των στρατιωτικών αποστολών του στο εξωτερικό- η ΕΕ αποφάσισε ήδη τον Δεκέμβριο να αρχίσει να παρέχει βοήθεια για την ασφάλεια στην Ουκρανία, τη Γεωργία και τη Μολδαβία από φέτος.

Τόσο για τη Ρωσία όσο και για την Κίνα, ιδίως αναφορικά με την επέκταση των πυρηνικών οπλοστασίων τους και την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων, το έγγραφο αναφέρεται επίσης στη διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής ως «κανονιστικό κενό που επηρεάζει άμεσα τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ΕΕ».

Ασκήσεις στον Ινδο-Ειρηνικό

Όσον αφορά την Κίνα, το πρώτο προσχέδιο είχε ήδη στιγματίσει τη χώρα ως «εταίρο, οικονομικό ανταγωνιστή και συστημικό αντίπαλο», καθώς αυτή «εμπλέκεται όλο και περισσότερο στις περιφερειακές εντάσεις» μέσω της «αυξανόμενης παρουσίας της στη θάλασσα, στο διάστημα και στο διαδίκτυο».

Η τροποποιημένη έκδοση περιλαμβάνει τώρα ειδική αναφορά στην αυξανόμενη στρατιωτική ικανότητα του Πεκίνου.

Επιπρόσθετα για την Κίνα, αναφέρεται συγκεκριμένα ότι αυτή «έχει αναπτύξει σημαντικά τα στρατιωτικά της μέσα και στοχεύει να διαθέτει τις πιο προηγμένες τεχνολογικά ένοπλες δυνάμεις έως το 2049, επηρεάζοντας την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια».

Ωστόσο, το τμήμα δεν αντιμετωπίζει το είδος των τακτικών οικονομικού καταναγκασμού που αντιμετωπίζει η Λιθουανία τον τελευταίο καιρό λόγω της υποστήριξής της προς την Ταϊβάν, κάτι που ορισμένοι διπλωμάτες της ΕΕ δήλωσαν ότι θα έπρεπε να συμπεριληφθεί στην τελική έκδοση.

Ειδικότερα, στο πρώτο σχέδιο τονίζεται ότι η ΕΕ θα πρέπει να επεκτείνει τις θαλάσσιες παρουσίες σε περιοχές ενδιαφέροντος, ξεκινώντας από τον Ινδο-Ειρηνικό, κάτι που θα περιλαμβάνει συχνότερες επισκέψεις και περιπολίες σε λιμάνια της ΕΕ και ζωντανές θαλάσσιες ασκήσεις με τους περιφερειακούς εταίρους Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Ινδία, Ινδονησία και Βιετνάμ.

Η νέα έκδοση καλεί συγκεκριμένα για τη διεξαγωγή «ζωντανών θαλάσσιων ασκήσεων με εταίρους στον Ινδο-Ειρηνικό, εκτός από συχνότερες επισκέψεις σε λιμάνια και περιπολίες της ΕΕ» έως το 2023.

Το ΝΑΤΟ είναι «απαραίτητο» για την ευρωπαϊκή ασφάλεια

Η στρατηγική αυτονομία, που αποτελεί στόχο της ΕΕ ώστε να ενεργεί πιο ανεξάρτητα στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της, εμφανίζεται μόνο μία φορά στο 34σέλιδο σχέδιο.

Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται το εξής: «Η στρατηγική εταιρική σχέση της ΕΕ με το ΝΑΤΟ είναι απαραίτητη για την ευρωατλαντική μας ασφάλεια. Η ΕΕ παραμένει πλήρως προσηλωμένη στην περαιτέρω ενίσχυση αυτής της βασικής εταιρικής σχέσης, επίσης για την προώθηση του διατλαντικού δεσμού».

Πέρυσι, οι ΗΠΑ, η Νορβηγία και ο Καναδάς ζήτησαν να συμμετάσχουν στο σχέδιο της ΕΕ για τη στρατιωτική κινητικότητα, καθώς θεωρείται ως η «ασημένια σφαίρα» για την αμυντική συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ και έχει σχεδιαστεί για να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη μετακίνηση στρατιωτικού εξοπλισμού σε όλη την ΕΕ σε περίπτωση κρίσης.

Το τροποποιημένο σχέδιο πρότασης υπογραμμίζει τώρα συγκεκριμένα την ανάγκη για «ταχείες και απρόσκοπτες μετακινήσεις προσωπικού και εξοπλισμού για αποστολές, επιχειρήσεις και ζωντανές ασκήσεις με την ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας εντός και εκτός της Ένωσης, σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ και άλλους εταίρους».

Αυτό θα περιλαμβάνει βελτιώσεις της υποδομής μεταφορών διπλής χρήσης, διασυνοριακές διαδικασίες, ψηφιοποίηση των ενόπλων δυνάμεων και ανάπτυξη ικανοτήτων για «μη επιτρεπτά περιβάλλοντα».