Μισέλ & φον ντερ Λάιεν: σε συντονισμένη δράση για την εκτόνωση της κρίσης στα σύνορα Λευκορωσίας-Πολωνίας

«Πολύ γρήγορα, στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, θα διευρύνουμε περισσότερο τις κυρώσεις κατά της Λευκορωσίας», δήλωσε στους δημοσιογράφους η φον ντερ Λάιεν. [Pool/EPA/EFE]

Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συναντήθηκε την Τετάρτη (10 Νοεμβρίου) με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Παράλληλα, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ βρέθηκε στην Πολωνία για να εκφράσει την «πλήρη αλληλεγγύη» του προς τη χώρα που δέχεται υβριδική επίθεση από τη Λευκορωσία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγόρησε την Τετάρτη τη Λευκορωσία ότι εξαπέλυσε «υβριδική επίθεση» με την προώθηση μεταναστών στην Πολωνία, προετοιμάζοντας το έδαφος για διευρυμένες κυρώσεις κατά του Μινσκ σε μια κρίση που απειλεί να επηρεάσει Ρωσία και ΝΑΤΟ.

Η Ρωσία προχώρησε στο σπάνιο βήμα να στείλει δύο στρατηγικά βομβαρδιστικά- ικανά να μεταφέρουν πυρηνικούς πυραύλους- για να περιπολούν τον εναέριο χώρο της Λευκορωσίας, σε μια επίδειξη υποστήριξης προς τον στενό της σύμμαχο. Η Πολωνία με τη σειρά της ενημέρωσε τους άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ σε μια κλειστή συνεδρίαση και αυτοί δεσμεύτηκαν να την υποστηρίξουν.

Οι μετανάστες από τη Μέση Ανατολή, το Αφγανιστάν και την Αφρική που έχουν παγιδευτεί στη Λευκορωσία έκαναν πολλαπλές προσπάθειες να εισέλθουν με τη βία στην Πολωνία κατά τη διάρκεια της νύχτας, δήλωσε η Βαρσοβία, η οποία ανακοίνωσε ότι ενίσχυσε την συνοριοφυλακή της.

Η ΕΕ, η οποία έχει επιβάλει επανειλημμένα κυρώσεις στη Λευκορωσία για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κατηγορεί το Μινσκ ότι «δελεάζει» τους μετανάστες από εμπόλεμες και φτωχές χώρες ώστε να τους πείσει να περάσουν στην Πολωνία και να σπείρουν το χάος στην ανατολική πτέρυγα της Ένωσης.

«Αντιμετωπίζουμε μια βίαιη υβριδική επίθεση στα σύνορα της ΕΕ. Η Λευκορωσία χρησιμοποιεί ως όπλο την αγωνία των μεταναστών με έναν κυνικό και σοκαριστικό τρόπο», δήλωσε ο Μισέλ κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην Πολωνία.

Οι 27 πρέσβεις της Ένωσης συμφώνησαν ότι η εν λόγω κατάσταση αποτελεί νομική βάση για περαιτέρω κυρώσεις. Αυτές βέβαια, σύμφωνα με τους πρέσβεις, θα μπορούσαν να έχουν επιβληθεί ήδη από την επόμενη εβδομάδα σε 30 φυσικά και νομικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εξωτερικών της Λευκορωσίας και η εθνική αεροπορική εταιρεία.

«Πολύ γρήγορα, στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, θα διευρύνουμε περισσότερο τις κυρώσεις κατά της Λευκορωσίας», δήλωσε στους δημοσιογράφους η φον ντερ Λάιεν μετά τη συνάντησή της με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν στην Ουάσινγκτον.

«Θα εξετάσουμε τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων στις αεροπορικές εταιρείες που διευκολύνουν την εμπορία ανθρώπων προς το Μινσκ και στη συνέχεια προς τα σύνορα ΕΕ-Λευκορωσίας», πρόσθεσε.

Ο Μπάιντεν και η φον ντερ Λάιεν συζήτησαν για την ανθρωπιστική κρίση που λαμβάνει χώρα στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Λευκορωσία και εξέφρασαν «βαθιά ανησυχία για τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές», σύμφωνα με την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου. Ξεχωριστά, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν δήλωσε: «Η ιδέα ότι η Λευκορωσία θα εργαλειοποιούσε τη μετανάστευση είναι επίσης απαράδεκτη».

Ο ίδιος πρόσθεσε μάλιστα ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να ασκεί πίεση στον πρόεδρο της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο «όσο το καθεστώς αρνείται να σεβαστεί τις διεθνείς υποχρεώσεις και δεσμεύσεις του, όσο υπονομεύει την ειρήνη και την ασφάλεια στην Ευρώπη με τις ενέργειές του και όσο συνεχίζει να καταπιέζει και να κακοποιεί ανθρώπους…».

Ο Λουκασένκο και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επέρριψαν την ευθύνη στην ΕΕ.

Το Κρεμλίνο κατηγόρησε την Ευρώπη ότι αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στα ίδια της τα ανθρωπιστικά ιδεώδη και ότι προσπαθεί να «καταπνίξει» τη Λευκορωσία με τα σχέδιά της να κλείσει μέρος των συνόρων. Η Μόσχα επίσης θεώρησε απαράδεκτες τις κυρώσεις της ΕΕ κυρώσεις έναντι της Λευκορωσίας εν όψει της κρίσης.

Επιπρόσθετα, η επικεφαλής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Μισέλ Μπατσελέ κάλεσε τα κράτη να μειώσουν τις εντάσεις και να επιλύσουν την «απαράδεκτη» αυτή κρίση.

«Αυτοί οι εκατοντάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά δεν πρέπει να αναγκαστούν να περάσουν άλλη μια νύχτα στην παγωνιά χωρίς επαρκή στέγη, τροφή, νερό και ιατρική περίθαλψη», δήλωσε η ίδια.

Σημείο πίεσης

Η κρίση πλήττει την ΕΕ σε μια ευάλωτη περιοχή.

Το 2015, η Ένωση κλονίστηκε βαθιά από την εισροή πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπων που διέφυγαν από τις συγκρούσεις στη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Η αθρόα εισροή μεταναστών οδήγησε τότε σε βαθιές ρήξεις μεταξύ των κρατών μελών, επιβάρυνε τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και αναζωπύρωσε την υποστήριξη προς τα ακροδεξιά κόμματα.

Η ΕΕ εμφανίζεται πιο ενωμένη αυτή τη φορά, αλλά υπάρχουν ακόμα σημάδια εσωτερικών τριβών: ορισμένοι στις Βρυξέλλες έχουν προειδοποιήσει την Πολωνία ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιήσει κονδύλια της ΕΕ για την ανέγερση συνοριακών τειχών και συρματοπλεγμάτων, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι η Ένωση πρέπει να βοηθήσει στην υπεράσπιση των συνόρων του. Ο Μισέλ δήλωσε την Τετάρτη ότι η ΕΕ πρέπει να πάρει μια ξεκάθαρη απόφαση.

Σε σύγκριση με την κρίση του 2015, η τωρινή έχει μια πρόσθετη γεωπολιτική διάσταση: εκτυλίσσεται στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ του ΝΑΤΟ στα δυτικά και της συμμαχικής με τη Ρωσία Λευκορωσίας στα ανατολικά.

Τα βομβαρδιστικά Tupolev Tu-22M3 που έστειλε η Ρωσία για να πετάξουν πάνω από τη Λευκορωσία είναι ικανά να μεταφέρουν πυρηνικούς πυραύλους, συμπεριλαμβανομένων των υπερηχητικών πυραύλων του είδους που έχουν σχεδιαστεί για να παρακάμπτουν τις εξελιγμένες δυτικές αεροπορικές άμυνες.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε πως ελπίζει ότι οι υπεύθυνοι Ευρωπαίοι «δεν θα επιτρέψουν στους εαυτούς τους να παρασυρθούν σε έναν φαύλο κύκλο κυρώσεων που είναι αρκετά επικίνδυνο».

Η καγκελάριος της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι προέτρεψε τον Πούτιν σε τηλεφωνική επικοινωνία να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στον Λουκασένκο. «Οι άνθρωποι (οι μετανάστες) χρησιμοποιούνται κι έχουν γίνει, ας πούμε, θύματα μιας απάνθρωπης πολιτικής – κάτι πρέπει να γίνει γι’ αυτό», του είπε η ίδια στην προσπάθειά της να τον πείσει.

Ο Πούτιν απάντησε στη Μέρκελ ότι η ΕΕ θα πρέπει να μιλήσει απευθείας με τη Λευκορωσία, σύμφωνα με τη δήλωση του Κρεμλίνου.

Απομονωμένες οικογένειες

Χιλιάδες άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί στα σύνορα αυτή την εβδομάδα καθώς αυτοσχέδια συρματοπλέγματα και Πολωνοί στρατιώτες έχουν επανειλημμένα εμποδίσει την είσοδό τους. Ορισμένοι από τους μετανάστες χρησιμοποίησαν κορμούς, φτυάρια και άλλα εργαλεία για να προσπαθήσουν να σπάσουν τα συρματοπλέγματα και να περάσουν.

«Δεν ήταν μια ήρεμη νύχτα. Πράγματι, υπήρξαν πολλές απόπειρες παραβίασης των πολωνικών συνόρων», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Μάριους Μπλάζακ στον ραδιοτηλεοπτικό σταθμό PR1.

Βίντεο από τα σύνορα που περιήλθε στην κατοχή του Reuters έδειχνε μικρά παιδιά και μωρά μεταξύ των ανθρώπων που είχαν εγκλωβιστεί εκεί.

«Υπάρχουν πολλές οικογένειες εδώ με μωρά ηλικίας μεταξύ δύο και τεσσάρων μηνών. Δεν έχουν φάει τίποτα τις τελευταίες τρεις ημέρες», δήλωσε στο Reuters το άτομο που έδωσε το βίντεο, λέγοντας ότι είναι και ο ίδιος μετανάστης , αρνούμενος βέβαια να δώσει τα στοιχεία του.

Πράγματι, αρκετοί μετανάστες έχουν καταγγείλει ότι σπρώχνονται συνεχώς μπρος-πίσω από Πολωνούς και Λευκορώσους συνοριοφύλακες, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν από υποθερμία, έλλειψη τροφής και νερού.

Ο Σύριος μετανάστης Youssef Atallah δήλωσε ότι φοβόταν πως θα πέθαινε στο δάσος στα σύνορα, αφού έμεινε εκεί αποκλεισμένος για μέρες, χωρίς να μπορεί να αναπνεύσει καθώς η μύτη του είχε σπάσει σε μια επίθεση, όπως είπε, από έναν στρατιώτη της Λευκορωσίας.

Ο Atallah, ο οποίος τελικά έφτασε σε ασφάλεια σε ένα κέντρο μεταναστών εντός της Πολωνίας την Τετάρτη, περιέγραψε ότι σχεδόν τα παράτησε αφού είχε μπλοκαριστεί και προς τις δύο κατευθύνσεις στα σύνορα.

«Είπαμε (στους Λευκορώσους φρουρούς) ότι θέλουμε να επιστρέψουμε στο Μινσκ, δεν θέλουμε να συνεχίσουμε αυτό το ταξίδι», δήλωσε στο Reuters. «Μας είπαν ότι δεν υπάρχει επιστροφή στο Μινσκ για εσάς. Απλά πηγαίνετε στην Πολωνία».