Μια νέα δημοκρατία γεννιέται: Τα Μπαρμπάντος γιορτάζουν την αποπομπή της Βασίλισσας της Μεγάλης Βρετανίας

«Αυτή είναι η απόλυτη έκφραση εμπιστοσύνης στο ποιοι είμαστε και τι είμαστε ικανοί να επιτύχουμε». [Wikimedia Commons]

Τα Μπαρμπάντος, γιορτάζουν την απομάκρυνση της Ελισάβετ Β’ από τη θέση της αρχηγού κράτους. Η βασίλισσα θα αντικατασταθεί από τη σημερινή γενική κυβερνήτη του νησιού, Σάντρα Μέισον, η οποία θα ορκιστεί ως η πρώτη πρόεδρος των Μπαρμπάντος. Έτσι το νησί της Καραϊβικής αναμένεται να σπάσει τους τελευταίους εναπομείναντες αυτοκρατορικούς δεσμούς με τη Βρετανία μετά από 400 χρόνια.

Τα Μπαρμπάντος θεωρούν την απομάκρυνση της Ελισάβετ Β’ ως ένδειξη εμπιστοσύνης και ως έναν τρόπο για να ξεφύγει η περιοχή –επιτέλους- από τους δαίμονες της αποικιακής του ιστορίας.

«Αυτό είναι το τέλος της ιστορίας της αποικιακής εκμετάλλευσης του πνεύματος και του σώματος», δήλωσε ο καθηγητής Χίλαρι Μπεκλς, ιστορικός των Μπαρμπάντος. Τόνισε μάλιστα ότι πρόκειται για μια ιστορική στιγμή για τα Μπαρμπάντος, την Καραϊβική και όλες τις μετα-αποικιακές κοινωνίες.

«Ο λαός αυτού του νησιού αγωνίστηκε, όχι μόνο για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη, αλλά και για να απαλλαχθεί από την τυραννία της αυτοκρατορικής και αποικιακής εξουσίας» – δήλωσε ο Μπεκλς, αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου των Δυτικών Ινδιών.

Η γέννηση της δημοκρατίας, 55 χρόνια ακριβώς από τότε που τα Μπαρμπάντος ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους, λύνει επιτέλους σχεδόν όλους τους αποικιακούς δεσμούς που κρατούσαν το μικροσκοπικό νησί των Μικρών Αντιλλών δεμένο με την Αγγλία- από τότε που ένα αγγλικό πλοίο το διεκδίκησε για λογαριασμό του βασιλιά Ιάκωβου Α’ το 1625.

Μπορεί επίσης να είναι προάγγελος μιας ευρύτερης προσπάθειας άλλων πρώην αποικιών να κόψουν τους δεσμούς τους με τη βρετανική μοναρχία, καθώς προετοιμάζονται για το τέλος της σχεδόν 70χρονης βασιλείας της Ελισάβετ και τη μελλοντική ενθρόνιση του Καρόλου. Ο πρίγκιπας μάλιστα θα παραστεί στους δημοκρατικούς εορτασμούς στο Μπρίτζταουν.

Η κίνηση των Μπαρμπάντος να απομακρύνει τη βασίλισσα από τη θέση της αρχηγού κράτους είναι η πρώτη εδώ και σχεδόν 30 χρόνια: Ο Μαυρίκιος, ένα νησί στον Ινδικό Ωκεανό, αυτοανακηρύχθηκε δημοκρατία, αλλά παρέμεινε στην Κοινοπολιτεία – την ένωση κυρίως πρώην βρετανικών αποικιών που φιλοξενεί 2,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους.

Τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ δηλώνουν ότι το θέμα είναι υπόθεση του λαού των Μπαρμπάντος.

Ζάχαρη και σκλάβοι

Αρχικά κατοικήθηκε από κύματα μεταναστών Saladoid-Barrancoid και Kalinago, οι επιδρομές των Ισπανών δουλεμπόρων ανάγκασαν τους Ινδιάνους να φύγουν. Τα Μπαρμπάντος ήταν ακατοίκητα όταν έφτασαν για πρώτη φορά οι Άγγλοι.

Οι Άγγλοι χρησιμοποίησαν αρχικά λευκούς Βρετανούς μισθωτούς υπηρέτες για να δουλεύουν στις φυτείες καπνού, βαμβακιού, ινδικού και ζάχαρης. Τα Μπαρμπάντος μέσα σε λίγες δεκαετίες θα γίνονταν η πρώτη πραγματικά κερδοφόρα κοινωνία σκλάβων της Αγγλίας.

Τα Μπαρμπάντος δέχθηκαν 600.000 σκλάβους Αφρικανούς μεταξύ 1627 και 1833, οι οποίοι εργάζονταν στις φυτείες ζάχαρης, κερδίζοντας περιουσίες για τους Άγγλους ιδιοκτήτες.

«Τα Μπαρμπάντος υπό τους αγγλικούς αποικιοκρατικούς κανόνες έγιναν το εργαστήριο για τις κοινωνίες των φυτειών στην Καραϊβική» – όπως δήλωσε ο Ρίτσαρντ Ντρέιτον, καθηγητής αυτοκρατορικής και παγκόσμιας ιστορίας στο Kings College του Λονδίνου, ο οποίος έζησε στα Μπαρμπάντος ως παιδί.

«Γίνεται το εργαστήριο για την κοινωνία των σκλάβων, η οποία εξάγεται στην Τζαμάικα και στην Καρολίνα και στη Τζόρτζια στη συνέχεια».

Περισσότεροι από 10 εκατομμύρια Αφρικανοί αλυσοδέθηκαν στο σκλαβοπάζαρο του Ατλαντικού από τα ευρωπαϊκά έθνη μεταξύ του 15ου και του 19ου αιώνα. Όσοι επέζησαν από το συχνά βίαιο ταξίδι, κατέληγαν να δουλεύουν σε φυτείες.

Ενώ η πλήρης ελευθερία παραχωρήθηκε τελικά το 1838, οι ιδιοκτήτες των φυτειών διατήρησαν σημαντική οικονομική και πολιτική δύναμη μέχρι τον 20ό αιώνα. Το νησί απέκτησε πλήρη ανεξαρτησία το 1966.

Δημοκρατικοί σπόροι

Ο πρίγκιπας Κάρολος, ο 73χρονος διάδοχος του βρετανικού θρόνου, θα μεταβεί στα Μπαρμπάντος για τις τελετές που σηματοδοτούν την απομάκρυνση της 95χρονης μητέρας του από την ηγεσία του κράτους.

Τα Μπαρμπάντος θα παραμείνουν δημοκρατία στο πλαίσιο της Κοινοπολιτείας, μιας ομάδας 54 χωρών στην Αφρική, την Ασία, την Αμερική, την Ευρώπη και τον Ειρηνικό – που αποτελούσε πάντα προτεραιότητα για την Ελισάβετ, η οποία είναι επικεφαλής της.

Αν και το όνομά του θα παραμείνει απλά Μπαρμπάντος, η απομάκρυνση της βασίλισσας θα μπορούσε «να σπείρει τους σπόρους της δημοκρατίας» σε ολόκληρη την Καραϊβική – σύμφωνα με τον Ντρέιτον.

«Αυτό θα έχει συνέπειες ιδίως εντός της αγγλόφωνης Καραϊβικής» – όπως δήλωσε ο Ντρέιτον, ο οποίος επισήμανε ότι γίνεται λόγος για δημοκρατία τόσο στην Τζαμάικα όσο και στον Άγιο Βικέντιο και τις Γρεναδίνες.

«Η βασίλισσα είχε μια τεράστια προσωπική σχέση με πολλές από αυτές τις χώρες και έδειξε τη δική της δέσμευση στο όραμα της Κοινοπολιτείας, το οποίο κληρονόμησε από την αυτοκρατορική περίοδο της δεκαετίας του 1940 και του 1950. Οπότε πιστεύω ότι μετά τον θάνατο της βασίλισσας κάποια από αυτά τα ζητήματα θα γίνουν πιο επείγοντα σε μέρη όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία».

Η βασίλισσα έχει πραγματοποιήσει πολλές επισκέψεις στα Μπαρμπάντος και, σύμφωνα με τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ, είχε «μια μοναδική σχέση με αυτό το νησί».

Η Δημοκρατία των Μπαρμπάντος θα ανακηρυχθεί σε μια τελετή που θα αρχίσει αργά το βράδυ της Δευτέρας 29 Νοεμβρίου στην πλατεία Εθνικών Ηρώων στο Μπρίτζταουν.

«Ήρθε η ώρα να αφήσουμε πλήρως πίσω μας το αποικιακό παρελθόν», δήλωσε η πρωθυπουργός Μία Μότλεϊ σε ομιλία της το 2020. Τα ίδια λόγια μάλιστα αναμένεται να εκφωνήσει κι η γενική κυβερνήτη Σάντρα Μέισιν μόλις αντικαταστήσει την Ελισάβετ ως επικεφαλής του κράτους των Μπαρμπάντος μετά την εκλογή της ως πρόεδρος.

«Αυτή είναι η απόλυτη έκφραση εμπιστοσύνης στο ποιοι είμαστε και τι είμαστε ικανοί να επιτύχουμε».