Μετά την Λευκορωσία και οι φιλορώσοι της Ουκρανίας εφαρμόζουν την θανατική ποινή

87222_street_action_against_death_penalty_in_belarus_near_belarus_embassy_in_moscow_russia_1

Η Λευκορωσία, πρόσφατη οικοδεσπότης της Συνόδου Κορυφής για την κατάπαυση του πυρός στην ανατολική Ουκρανία, ήταν η μόνη χώρα στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία που εκτέλεσε  αιχμαλώτους πέρυσι. Όμως, μετά την επαναφορά της θανατικής ποινής στο έδαφος που κατέχουν πλέον οι  φιλορώσοι  αντάρτες στην ανατολική Ουκρανία, τουλάχιστον ένα άτομο έχει καταδικαστεί σε θάνατο  από τον Σεπτέμβριο του 2014.

Η Λευκορωσία εκτέλεσε  τρεις ανθρώπους με τουφεκισμό το 2014 μετά από μια διακοπή 24 μηνών των κρατικών δολοφονιών,  δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία στην EurActiv. Είναι η μόνη χώρα της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας χώρα που  εφαρμόζει τη θανατική ποινή. Οι εκτελέσεις ήταν μυστικές και γίνονταν γνωστές στους δικηγόρους και τις οικογένειες μόνο μετά τον θάνατο των κρατουμένων, κατήγγειλε η  Αμνηστία, η οποία δημοσίευσε σήμερα την ετήσια έκθεσή της για την Θανατική Ποινή.  Ο αυταρχικός ηγέτης της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο φιλοξένησε τον Φεβρουάριο στο Μινσκ την Σύνοδο με σκοπό τον τερματισμό των μαχών στην ανατολική Ουκρανία. Εκεί έδωσαν το παρών ο Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν, της Ουκρανίας  Πέτρο Ποροσένκο,  της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ και της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ.

Μπορεί η Ουκρανία  να κατήργησε τη θανατική ποινή το 2000, ωστόσο τον Αύγουστο του περασμένου έτους, οι φιλορώσοι αντάρτες στην αυτοαποκαλούμενη  «Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ», στην ανατολική Ουκρανία, εισήγαγαν ένα ποινικό κώδικα, επαναφέροντας ουσιαστικά  τη θανατική ποινή για τα «σοβαρά εγκλήματα». Ενέκριναν δε τη σύσταση στρατιωτικών «δικαστηρίων» στα εδάφη που ελέγχουν. Αλλά και η  αυτοαποκαλούμενη «Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκάνσκ»  έχει επίσης εισάγει  εκ νέου τη θανατική ποινή.  Από τις  26 Σεπτεμβρίου, ο ομοφυλοφιλικός βιασμός  μπορεί να τιμωρείται με θάνατο.

Τον Οκτώβριο, σε ένα βίντεο από το YouTube  εμφανιζόταν ένα  «δικαστήριο του λαού» περίπου 300 ατόμων,  το οποίο απεφάνθη για δύο υποτιθέμενους βιαστές  γυναικών. Μετά από ομολογίες υπό την απειλή όπλου και  μετά από μια ψηφοφορία από το  «δικαστήριο» , ο ένας  εστάλη στην πρώτη γραμμή. Ο άλλος καταδικάστηκε σε θάνατο από εκτελεστικό απόσπασμα, με  τη μητέρα του να ζητεί έλεος. Η Διεθνής Αμνηστία δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει εάν είχε πυροβοληθεί.  Αν και έχουν υπάρξει πολλές αναφορές για εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες στην Ουκρανία, δεν έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του ψευδο-νομικού πλαίσιο του ποινικού κώδικα των φιλορώσων.

Αντιδρά η Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αναγνωρίζει τις αυτοανακηρυχθείσες επαρχίες του Λουγκάνσκ  και του Ντονέτσκ, χαρακτηρίζοντας τις  εκλογές του Νοεμβρίου που πραγματοποιήθηκαν στην επικράτεια «παράνομες». Έχει ζητήσει την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, έτσι ώστε οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να μπορούν να προληφθούν και να διερευνηθούν. «Η θανατική ποινή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί σε καμία περίπτωση. Η θανατική ποινή αποτελεί σκληρή και απάνθρωπη τιμωρία, που δεν έχει αποτρεπτικό χαρακτήρα και αποτελεί απαράδεκτη άρνηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ακεραιότητας», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή ως πρακτική. Η τελευταία χώρα που το έπραξε ήταν η Λετονία, η οποία απαγόρευσε τη θανατική ποινή εν καιρό πολέμου, το 2012. Η απόλυτη απαγόρευση της θανατικής ποινής κατοχυρώνεται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Λουκασένκο, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως ο «τελευταίος δικτάτορας  της Ευρώπης», έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στο Μινσκ, στηρίζοντας τις θέσεις του στο σπίτι του, είπε στην EurActiv  η Διεθνής Αμνηστία.  Αλλά υπήρχε μικρή επιλογή για τον τόπο διεξαγωγής της Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ, προκειμένου να σταματήσουνι τις εχθροπραξίες. Η ΕΕ δεν έχει σχεδόν καμία επιρροή στην κρατική αστυνομία της Λευκορωσίας, η οποία σε μεγάλο βαθμό υποστηρίζεται από τη Ρωσία. Η έλλειψη ενδιαφέροντος από την Δύση, η οποία έχει επικεντρωθεί στην ουκρανική κρίση,  έχει  επίσης αποκλείσει οποιαδήποτε επανάσταση ουκρανικού στιλ στη Λευκορωσία, σύμφωνα με την ανάλυση της Digest, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Guardian.  Ο Λουκασένκο  βρίσκεται στην εξουσία από το 1994.

Πλήθος εκτελέσεων από το Μινσκ

Η ΕΕ κάλεσε τη Λευκορωσία να ενταχθεί  στο παγκόσμιο μορατόριουμ για την αναστολή της θανατικής ποινής ως βήμα προς την καθολική κατάργησή της. Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις της ΕΕ, η Λευκορωσία συνεχίζει να εκτελεί και να καταδικάζει σε θάνατο τους φυλακισμένους. Τον Απρίλη του 2014 η Λευκορωσία εκτέλεσε μυστικά τον Pavel Selyun, ο οποίος είχε καταδικαστεί τον Ιούνιο του 2013 για μια διπλή δολοφονία, το 2012. Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ζήτησε την αναβολή της εκτέλεσης, η οποία αγνοήθηκε.

Τα αιτήματα αυτά είναι νομικά δεσμευτικά για τα συμβαλλόμενα κράτη στο πρώτο Προαιρετικό Πρωτόκολλο στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, στο οποίο η Λευκορωσία συμφώνησε το 1992. Τον Μάιο, το Περιφερειακό Δικαστήριο του Mogilev της Λευκορωσίας επιβεβαίωσε ότι ο Rygor Yuzepchuk έχει εκτελεστεί. Είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 2013 για φόνο το 2012. Οι αρχές δεν έχουν δημοσιοποιήσει την ημερομηνία της εκτέλεσής του ή την τοποθεσία ταφής  του.

Ο Alyaksandr Haryunou εκτελέστηκε τον Οκτώβριο. Είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 2013 για ένα φόνο που διαπράχθηκε το 2012. Ο Haryunou είχε απευθύνει έκκληση προς την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ τον Απρίλιο, με το επιχείρημα ότι η δίκη του ήταν άδικη. Η Επιτροπή ζήτησε από τις αρχές της Λευκορωσίας να αναστείλουν την ετυμηγορία μέχρι να εξετασθεί η υπόθεση. Αυτές πάντως αγνόησαν το νομικά δεσμευτικό αίτημα. Ούτε στους συγγενείς του, ούτε στον δικηγόρο του δόθηκε η ευκαιρία να έχουν μια τελευταία συνάντηση με τον Haryunou.

Τον Μάρτιο του 2015, ο Siarhei Ivanou  καταδικάσθηκε σε θάνατο από το Περιφερειακό Δικαστήριο του Homyel της Λευκορωσίας. Οι αρμόδιες αρχές της ΕΕ κάλεσαν για την διασφάλιση του δικαιώματός  του να κάνει έφεση, ενώ παράλληλα εξέφρασαν τη συμπάθειά τους προς την οικογένεια του θύματος.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης

Κατά ειρωνικό τρόπο, ο υποστηρικτής της Λευκορωσίας, Ρωσία  έχει υπογράψει  το μορατόριουμ για τη θανατική ποινή από το 2009. Όλα τα 47 μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Ρωσίας, έχουν σταματήσει να χρησιμοποιούν τη θανατική ποινή, λόγω υποχρεώσεων που απορρέουν από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Για να  γίνει μέλος του διεθνούς οργανισμού για συνεργασία, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, η Λευκορωσία θα έπρεπε να εγκαταλείψει την πρακτική της θανατικής ποινής. Επίσης, θα όφειλε να είναι δεκτική σε νομικές προκλήσεις για την θλιβερή κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.

Ο εκπρόσωπος του Συμβουλίου Andrew Cutting δήλωσε ότι «το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι κατηγορηματικά αντίθετο με τη θανατική ποινή σε όλες τις περιστάσεις. Η Επιτροπή των Υπουργών έχει ζητήσει επανειλημμένως από τρίτες χώρες συμπεριλαμβανομένης της Λευκορωσίας, των Ηνωμένων Πολιτειών  και της Ιαπωνίας, να σταματήσουν τη χρήση της θανατικής ποινής και να κινηθούν προς την κατάργηση της». Η Ιαπωνία (τρεις εκτελέσεις  έγιναν πέρυσι) και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καθεστώς παρατηρητή στο Συμβούλιο. Οι εκτελέσεις στις ΗΠΑ μειώθηκαν από 39 το 2013 σε 35 το 2014, δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία. Η Κίνα συνεχίζει να είναι η χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις  από όλο τον υπόλοιπο κόσμο, μαζί. Η Διεθνής Αμνηστία πιστεύει ότι χιλιάδες εκτελούνται και καταδικάζονται σε θάνατο κάθε χρόνο εκεί, αλλά με τους αριθμούς αυτούς να διαφυλάσσονται ως κρατικό μυστικό, ο πραγματικός αριθμός είναι αδύνατο να προσδιοριστεί.

Οι άλλες χώρες που συγκαταλέγονται στους πέντε κορυφαίους «δήμιους»  το 2014 είναι το Ιράν (289 ανακοινώθηκαν επίσημα και τουλάχιστον 454 άλλοι  που δεν είχαν αναγνωριστεί από τις αρχές),  η Σαουδική Αραβία (τουλάχιστον 90), το Ιράκ (τουλάχιστον 61) και οι ΗΠΑ.

Euractiv

*φωτό από Διεθνή Αμνηστία

X