Με την ανταλλαγή κρατουμένων, ΗΠΑ – Ρωσία επιστρέφουν σε εποχές Ψυχρού Πολέμου

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι δύο υπερδυνάμεις αντάλλασσαν κρατούμενους, συχνά μέσα στην ομίχλη της νύχτας, στη διαιρεμένη γέφυρα Glienicke του Βερολίνου, που είχε το παρατσούκλι «Γέφυρα των κατασκόπων». [Twitter]

Από τη μία, κρυφές διαπραγματεύσεις εν μέσω κρίσης και από την άλλη, οι κρατούμενοι κυκλοφορούν ελεύθεροι. Με τη χορογραφημένη ανταλλαγή κρατουμένων της Τετάρτης (27 Απριλίου), οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία «θυμούνται» τις πρακτικές του Ψυχρού Πολέμου.

Καθώς η Δύση σφυροκοπεί τη Ρωσία με κυρώσεις για την εισβολή της στην Ουκρανία, η Ουάσινγκτον επέμεινε ότι δεν έκανε κανένα διπλωματικό άνοιγμα προς τη Μόσχα, αλλά η συμφωνία έδειξε ότι οι δύο αντίπαλες δυνάμεις εξακολουθούν να έχουν τουλάχιστον μια στενή σχέση εργασίας.

Πλάνα της ρωσικής τηλεόρασης έδειχναν τον πρώην Αμερικανό πεζοναύτη Trevor Reed, 30 ετών, με καμπαρντίνα να βγαίνει από ένα φορτηγάκι με τρεις καμουφλαρισμένους Ρώσους, προφανώς στην πίστα του αεροδρομίου.

Το αεροπλάνο πήγε στην Τουρκία – η οποία σε αντίθεση με τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει απαγορεύσει τις ρωσικές πτήσεις – όπου ανταλλάχθηκε με τον Konstantin Yaroshenko, έναν πιλότο του οποίου η ποινή για λαθρεμπόριο ναρκωτικών μετριάστηκε από τον πρόεδρο Joe Biden.

«Το αμερικανικό αεροπλάνο σταμάτησε δίπλα στο ρωσικό αεροπλάνο και πέρασαν και τους δύο κρατούμενους ταυτόχρονα, όπως βλέπετε στα βίντεο», δήλωσε ο πατέρας Joey Reed στο CNN λίγο μετά την ταυτόχρονη ανακοίνωση της απελευθέρωσης σε Ουάσινγκτον και Μόσχα.

Η συμφωνία ήρθε παρά το γεγονός ότι η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Μόσχα ήταν σε μεγάλο βαθμό κενή μετά από μακροχρόνιες καταγγελίες της Ουάσινγκτον για περιορισμούς στο προσωπικό.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι δύο υπερδυνάμεις αντάλλασσαν κρατούμενους, συχνά μέσα στην ομίχλη της νύχτας, στη διαιρεμένη γέφυρα Glienicke του Βερολίνου, που είχε το παρατσούκλι «Γέφυρα των κατασκόπων».

Μια από τις πιο διάσημες ανταλλαγές πραγματοποιήθηκε το 1986, όταν ο κορυφαίος σοβιετικός αντιφρονών Natan Sharansky απελευθερώθηκε στη Δύση με αντάλλαγμα έναν χαφιέ της CIA που καταγόταν από την πρώην Τσεχοσλοβακία.

Διατήρηση περιορισμένων δεσμών

Ο Reed, ο οποίος φυλακίστηκε επειδή φέρεται να επιτέθηκε μεθυσμένος σε αστυνομικούς, δεν απέκτησε τη δημοσιότητα του Sharansky, με μόνο λίγες άμεσες πολιτικές επιπτώσεις από την απελευθέρωσή του.

Ο πρόεδρος Vladimir Putin έχει μιλήσει εδώ και καιρό για ανταλλαγή κρατουμένων, μεταξύ άλλων και μετά τη σύνοδο κορυφής του με τον Biden τον Ιούνιο του 2021.

Η χρονική συγκυρία εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία ίσως δείχνει ότι ο Putin συνεργάζεται ακόμη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε ο Donald Jensen, πρώην υπάλληλος στην πρεσβεία των ΗΠΑ στη Μόσχα.

«Νομίζω ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν θέλει πραγματικά να διακόψει εντελώς τα πράγματα», δήλωσε ο Jensen, διευθυντής για τη Ρωσία και την Ευρώπη στο Ινστιτούτο Ειρήνης των ΗΠΑ.

«Και ας είμαστε ειλικρινείς, η ανταλλαγή κρατουμένων είναι σημαντική για τις οικογένειες, αλλά σε κάποιο βαθμό είναι σχετικά ασήμαντη γενικά».

Για τη Ρωσία, μια τέτοια ανταλλαγή ψυχροπολεμικού τύπου είναι επίσης σημαντική «για την αυτοεικόνα της ως ισότιμη με τις Ηνωμένες Πολιτείες – ότι αυτοί και οι ΗΠΑ είναι υπερδυνάμεις και αποφασίζουν για τέτοια πράγματα», δήλωσε ο Jensen.

Η κυβέρνηση Biden με τη σειρά της αισθάνεται ότι πρέπει να διατηρήσει τουλάχιστον κάποια σχέση εργασίας με τη Ρωσία σε βασικούς τομείς, κυρίως στη διπλωματία για το Ιράν, είπε.

Η απελευθέρωση των Αμερικανών αιχμαλώτων αποτελεί πρωταρχικό στόχο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής σε όλες τις κυβερνήσεις, με την τύχη των κρατούμενων Αμερικανών να βαραίνει σε μεγάλο βαθμό τις διαπραγματεύσεις για την αναβίωση της πυρηνικής συμφωνίας με την Τεχεράνη.

Το 2019, παρά τις υψηλές εντάσεις, ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν πέταξαν αμφότεροι στη Ζυρίχη για να επιβλέψουν την ανταλλαγή πολιτών του άλλου στην πίστα του αεροδρομίου.

Μια υψηλού επιπέδου αντιπροσωπεία των ΗΠΑ τον περασμένο μήνα βοήθησε επίσης να εξασφαλιστεί η απελευθέρωση Αμερικανών από μια άλλη αντίπαλη κυβέρνηση, της Βενεζουέλα.

Τουλάχιστον δύο ακόμη Αμερικανοί είναι φυλακισμένοι στη Ρωσία – ο Paul Whelan, πρώην υπάλληλος ασφαλείας σε εταιρεία ανταλλακτικών οχημάτων, και η Brittney Griner, μια παίκτρια μπάσκετ που κατηγορείται για κατοχή ναρκωτικών – πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν και άλλες τέτοιες ανταλλαγές.

Η τελευταία τέτοια ανταλλαγή κρατουμένων μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας πραγματοποιήθηκε το 2010 στη Βιέννη.

Στα άτομα που απελευθερώθηκαν περιλαμβάνονταν η Anna Chapman, μια Ρωσίδα cebebrity στη Νέα Υόρκη που συνελήφθη για κατασκοπεία, και ο Sergei Skripal, πρώην αξιωματικός των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών που ήταν διπλός πράκτορας της Βρετανίας.

Ο Skripal εγκαταστάθηκε εκ νέου στην Αγγλία. Οκτώ χρόνια αργότερα, παραλίγο να σκοτωθεί σε μια επίθεση δηλητηρίασης που αποδόθηκε σε Ρώσους πράκτορες.