Η Ευρώπη εκφράζει ανησυχία για τις ταραχές στο Καζακστάν

Ο Τοκάγεφ καθαίρεσαι επίσης τον ισχυρό προκάτοχό του Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ από επικεφαλής του συμβουλίου ασφαλείας της χώρας, αφού διαδηλωτές εισέβαλαν και πυρπόλησαν δημόσια κτίρια, στη χειρότερη αναταραχή στην ιστορία της χώρας για περισσότερο από μια δεκαετία. [Stringer/EPA/EFE]

Οι αρχές στο Καζακστάν κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε όλη τη χώρα και υποσχέθηκαν σκληρή καταστολή την Τετάρτη (5 Ιανουαρίου), καθώς οι μαζικές αναταραχές βύθισαν τη χώρα στο χάος.

Ο πρόεδρος του Καζακστάν Κασίμ Ζομάρτ Τοκάγεφ αποδέχτηκε την Τετάρτη την παραίτηση της κυβέρνησης, όπως ανακοίνωσε το γραφείο του. Η εξέλιξη αυτή ήρθε μετά την αύξηση της τιμής των καυσίμων στην πλούσια σε πετρέλαιο χώρα της Κεντρικής Ασίας, κάτι που προκάλεσε διαδηλώσεις κατά τις οποίες τραυματίστηκαν σχεδόν 100 αστυνομικοί.

Ο Τοκάγεφ καθαίρεσαι επίσης τον ισχυρό προκάτοχό του Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ από επικεφαλής του συμβουλίου ασφαλείας της χώρας, αφού διαδηλωτές εισέβαλαν και πυρπόλησαν δημόσια κτίρια, στη χειρότερη αναταραχή στην ιστορία της χώρας για περισσότερο από μια δεκαετία.

Σε ανακοίνωσή της, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) ανέφερε ότι παρακολουθεί στενά τις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις στο Καζακστάν «που συνδέονται κυρίως με τον πρόσφατο διπλασιασμό της τιμής του υγραερίου» και ενθάρρυνε «μια ειρηνική επίλυση της κατάστασης μέσω διαλόγου χωρίς αποκλεισμούς με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς και σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών».

«Καλούμε όλους τους ενδιαφερόμενους να ενεργήσουν με υπευθυνότητα και αυτοσυγκράτηση και να απόσχουν από ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση της βίας. Αν και αναγνωρίζει το δικαίωμα στις ειρηνικές διαδηλώσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση περιμένει ότι θα παραμείνουν ειρηνικές και θα αποφύγουν οποιαδήποτε υποκίνηση σε βία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί επίσης τις αρχές της χώρας να σεβαστούν το θεμελιώδες δικαίωμα στην ειρηνική διαμαρτυρία και την αναλογικότητα στη χρήση βίας κατά την υπεράσπιση των νόμιμων συμφερόντων ασφαλείας τους και να τηρήσουν τις διεθνείς τους δεσμεύσεις», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Η ΕΥΕΔ υπενθυμίζει ότι το Καζακστάν είναι σημαντικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Στο πλαίσιο της Συμφωνίας Ενισχυμένης Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας Ευρωπαϊκής Ένωσης-Καζακστάν, βασιζόμαστε στο Καζακστάν να τηρήσει τις δεσμεύσεις του, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του Τύπου και της πρόσβασης σε πληροφορίες online και offline. Ο εν ενεργεία πρόεδρος του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), Πολωνός δικηγόρος Zbigniew Rau, δήλωσε ότι «η βία δεν είναι ποτέ η κατάλληλη απάντηση για την επίλυση των εντάσεων».

«Γι’ αυτό ζητώ ειρηνική επιστροφή στην τάξη και σεβασμό των δημοκρατικών διαδικασιών, ενώ τα δικαιώματα και οι ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του συνέρχεσθαι και της ελευθερίας της έκφρασης, πρέπει να προστατεύονται», δήλωσε ο Rau, ζητώντας «αποκλιμάκωση της κατάστασης και εμπλοκή σε διάλογο από όλες τις πλευρές».

Οι αρχές του Καζακστάν απηύθυναν επίσης έκκληση για ηρεμία αλλά ταυτόχρονα απαγόρευσαν την πρόσβαση στο Διαδίκτυο και προειδοποίησαν ότι η ανομία δεν θα γίνει ανεκτή. Ο Τοκάγεφ κατηγόρησε τους διαδηλωτές για «μαζικές επιθέσεις κατά των αρχών επιβολής του νόμου» που προκάλεσαν αρκετούς νεκρούς και τραυματίες. «Σκοπεύω να ενεργήσω όσο πιο σκληρά γίνεται… Μαζί θα ξεπεράσουμε αυτή τη μαύρη περίοδο στην ιστορία του Καζακστάν», είπε.

Χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και δακρυγόνα

Η αστυνομία εκτόξευσε χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και δακρυγόνα κατά του πλήθους, ενώ κατέσχεσε ρόπαλα και ασπίδες από διαδηλωτές. Ωστόσο, οι αστυνομικές δυνάμεις δεν μπόρεσαν να τους εμποδίσουν να εισέλθουν στο κτίριο, είπε ένας ανταποκριτής του Γαλλικού Πρακτορείου στο σημείο. Τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι διαδηλωτές κατευθύνθηκαν στη συνέχεια στην προεδρική κατοικία στο Αλμάτι που φέρεται να τυλίχθηκε στις φλόγες μαζί με το γραφείο του δημάρχου.

Υπήρξαν αναφορές για εκτεταμένες ταραχές σε όλη τη χώρα και ανεπιβεβαίωτοι ισχυρισμοί ότι διαδηλωτές πήραν τον έλεγχο του αεροδρομίου στο Αλμάτι. Αρκετές πτήσεις από τη Μόσχα προς πόλεις του Καζακστάν ακυρώθηκαν ή αναβλήθηκαν το βράδυ της Τετάρτης. Ωστόσο, η πλήρης εικόνα δεν ήταν ξεκάθαρη μετά από το «πάγωμα» των επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής λειτουργίας του διαδικτύου σε εθνικό επίπεδο και τους περιορισμούς στις υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας.