Η Ελλάδα στις συμπληγάδες των Πρεσπών

[Pool/EPA/EFE]

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία και στα ομηρικά έπη, οι Συμπληγάδες Πέτρες ήταν μία από τις δοκιμασίες που αντιμετώπισε ο Οδυσσέας κατά το μακρύ ταξίδι της επιστροφής στην Ιθάκη και τοποθετούνται, αφαιρετικά, στη Μεσόγειο. Αλλά στη σημερινή συγκυρία, οι συμπληγάδες πέτρες φαίνεται, μεταφορικά, να έχουν μεταφερθεί στα βόρεια σύνορα της χώρας, στην περιοχή των Πρεσπών… Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, που βασίζεται σε δύο κοινοβουλευτικές ομάδες (και περισσότερα κόμματα…), βρίσκεται ενόψει κρίσιμων αποφάσεων τόσο για το μέλλον της όσο και το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ και της συμφωνίας των Πρεσπών που υπέγραψαν οι Υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών το καλοκαίρι.

Το Σαββατοκύριακο που πέρασε ο «μικρός» κυβερνητικός εταίρος των ΑΝΕΛ δημιούργησε πολύ θόρυβο σχετικά με την έγκριση ή μη της συμφωνίας των Πρεσπών από τη Βουλή. Οι ΑΝΕΛ έχουν δηλώσει ότι δεν ψηφίζουν τη συμφωνία και ο Πρόεδρος τους και Υπουργός Εθνικής Άμυνας το δηλώνει συνεχώς προς κάθε κατεύθυνση. Ωστόσο δημοσιογραφικές πληροφορίες επιμένουν ότι δεν ελέγχει στο θέμα αυτό την κοινοβουλευτική του ομάδα και ότι το Μέγαρο Μαξίμου έχει έρθει σε κατ’ ιδίαν συμφωνία με συγκεκριμένους βουλευτές των ΑΝΕΛ για να υπερψηφίσουν τη συμφωνία. Παρατηρείται δηλαδή ένα θέατρο παραλόγου όπου το ένα κυβερνητικό κόμμα προσπαθεί να υφαρπάξει την ψήφο του άλλου κυβερνητικού κόμματος για θέμα στο οποίο διαφωνούν.

Σημειώνουμε ότι με βάση όσα κυκλοφορούν στα δημοσιογραφικά γραφεία των Αθηνών, ο Πάνος Καμμένος είχε κάνει άτυπη συμφωνία με τον Αλέξη Τσίπρα να έρθει η συμφωνία προς κύρωση στη Βουλή τον Μάρτιο. Ωστόσο συνεχόμενες πληροφορίες τόσο από πολιτικές όσο και από διπλωματικές πηγές, καθόλη τη διάρκεια των εορτών, δεν απέκλειαν η κύρωση της Συμφωνίας στην Ελλάδα να γίνει και μέσα στον Ιανουάριο, αμέσως μετά την ψήφιση των αλλαγών και της συμφωνίας από το κοινοβούλιο της ΠΓΔΜ, ακυρώνοντας ουσιαστικά το «μορατόριουμ» Τσίπρα- Καμμένου.

Τη θρυαλλίδα των αντιδράσεων το Σαββατοκύριακο που πέρασε έσπασε μια νέα δήλωση του πρώην ΥΠΕΞ Νίκου Κοτζιά που εκτίμησε ότι υπάρχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για τη συμφωνία των Πρεσπών από την παρούσα Βουλή, με συμμετοχή βουλευτών των ΑΝΕΛ. Ο Υπουργός Άμυνας Πάνος Καμμένος αντέδρασε πολύ έντονα, χαρακτήρισε τον πρώην υπουργό «ολετήρα» που προανήγγειλε αποστασία βουλευτών των ΑΝΕΛ και δήλωσε ότι το κόμμα του δεν εκβιάζεται και θα κάνει ανένδοτο αγώνα για το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων. Είχε μεσολαβήσει η διακίνηση πληροφοριών σύμφωνα με την οποία ο ίδιος ο Πρωθυπουργός είχε συνατηθεί «μυστικά» με τον βουλευτή των ΑΝΕΛ Θανάση Παπαχριστόπουλο, χωρίς να επιβεβαιώνεται το περιεχόμενο της συνάντησης ή η ίδια η συνάντηση, την οποία όμως προφανώς ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας θεώρησε ως casus belli. Έτσι, λίγο αργότερα, συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση τόσο της κοινοβουλευτικής ομάδας όσο και της Εκτελεστικής Γραμματείας των ΑΝΕΛ για αύριο Τετάρτη, ημέρα έναρξης της συζήτησης στη Βουλή των Σκοπίων. Αμέσως μετά ανακοινώθηκε ότι και ο ΣΥΡΙΖΑ προχωρά σε συνεδρίαση του ανώτερου πολιτικού οργάνου, της Πολιτικής Γραμματείας. Η κλιμάκωση των συζητήσεων και αντιδράσεων δείχνει ότι η κυβέρνηση πραγματικά δυσκολεύεται στη διαχείριση του ζητήματος της συμφωνίας των Πρεσπών. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μετέθεσε την πρώτη του για το 2019 τηλεοπτική συνέντευξη για την Τετάρτη το βράδυ ή αργότερα, προφανώς αναμένοντας της εξελίξεις στους ΑΝΕΛ, ενώ συζητείται το ενδεχόμενο έκτακτης, επί του θέματος, συνάντησης Τσίπρα – Καμμένου. Το ότι η συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας αποτελεί είδηση και κύριο σημείο χειρισμών και ρεπορτάζ, δείχνει τη δυσλειτουργία στην οποία έχει βρεθεί τα τελευταία 24ωρα η κυβέρνηση. Από τη συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ τη Δευτέρα το απόγευμα δεν υπήρξε επίσημη ανακοίνωση, άλλα όπως μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, κορυφαίοι παράγοντες του οργάνου σημείωναν ότι «Η κυβέρνηση έχει τις 151 ψήφους, τόσο για τη συμφωνία των Πρεσπών όσο και για οποιαδήποτε κρίσιμη ψηφοφορία», σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οργάνου.

 

Η διπλή ψηφοφορία

Η κυβέρνηση, και ιδίως ο μεγάλος εταίρος, ο ΣΥΡΙΖΑ, πριν αποφασίσει τις τακτικές του κινήσεις έχει να λύσει και ένα άλλο πρόβλημα. Οι ψηφοφορίες σε σχέση με τα Σκόπια που πρέπει να γίνουν στην Ελληνική Βουλή είναι δύο: μία για την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών (διεθνής πολυμερής συνθήκη) και μία για την κύρωση του πρωτοκόλλου ένταξης της ΠΓΔΜ (ή της «Βόρειας Μακεδονίας» αν έχει εγκριθεί η συμφωνία) στο ΝΑΤΟ. Το σενάριο της ταυτόχρονης ψήφισης και των δύο φαίνεται να έχει απορριφθεί από την κυβέρνηση, χωρίς να έχει γίνει κατανοητό το γιατί, επικαλούμενη λόγους γραφειοκρατίας του ΝΑΤΟ. Οπότε η Ελληνική Βουλή στην πραγματικότητα θα ψηφίσει μια φορά για το αν η συμφωνία των Πρεσπών (που περιλαμβάνει ονομασία, άλλα ζητήματα και βοήθεια της Ελλάδας για εισδοχή της ΠΓΔΜ σε ΝΑΤΟ και ΕΕ) θα κυρωθεί και ακόμη μία φορά για το αν θα ενταχθεί η ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ. Θυμίζουμε ότι όλη η στρατηγική της Ελλάδας από το 2008 και μετά στο θέμα της ονομασίας των Σκοπίων έχει βασιστεί στην πίεση επίλυσης της διένεξης για το όνομα προ της ένταξης στο ΝΑΤΟ, οπότε δεν έχει νόημα για την Ελλάδα να προηγηθεί η κύρωση του Πρωτοκόλλου από την κύρωση της Συμφωνίας – ενώ η κύρωση του Πρωτοκόλλου αναφέρεται ως όρος και στη συμφωνία των Πρεσπών. Σε περίπτωση που η κυβέρνηση συγκεντρώσει απλή και όχι απόλυτη πλειοψηφία στην ψηφοφορία για τη συμφωνία των Πρεσπών, και λόγω αυτού δεν μπορέσει να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής, είναι πιθανό η κύρωση του Πρωτοκόλλου ένταξης της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ να μείνει ως εκκρεμότητα για την επόμενη σύνθεση της Βουλής. Που δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα συναινέσει…

 

Οι διεθνείς πιέσεις

Χωρίς κάτι τέτοιο να εμφανίζεται στις δημόσιες δηλώσεις, όλες οι κατ’ιδίαν πολιτικές συζητήσεις στην Αθήνα περιέχουν αναφορές στο ρόλο και τις επιδιώξεις των διεθνών παραγόντων και των ισχυρών συμμάχων της Ελλάδας. Και αυτό γιατί είναι κοινή πεποίθηση σε όλους ότι η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα έχει δεσμευθεί στο παρασκήνιο να λύσει τη χρόνια εκκρεμότητα για την ονομασία της ΠΓΔΜ ώστε να μπορέσει να ενταχθεί φέτος στο ΝΑΤΟ και να προχωρήσει χωρίς προβλήματα την ευρωπαϊκή της πορεία. Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για το θέμα είναι διαχρονικό και δεδομένο και πάντα τοποθετούνται υπέρ της λύσης, ενώ στο παρασκήνιο συζητείται εντόνως το τελευταίο έτος ότι παράγοντες εξ Αμερικής πιέζουν για να ολοκληρωθεί η κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, με το σκεπτικό ότι συμβάλει στην ανάσχεση της ρώσικης επιρροής στην περιοχή και στη διερεύνηση των δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, έντονο είναι το ενδιαφέρον της Γερμανίας για την κύρωση της Συμφωνίας, όπως αποδείχτηκε και από τις τοποθετήσεις ακόμη και της ίδιας της Καγκελαρίου κατά τη διαδικασία που ακολουθήθηκε στα Σκόπια. Ξεχωριστό ενδιαφέρον, που όλοι προεξοφλούν ότι έχει να κάνει με τη διαδικασία κύρωσης της συμφωνίας, αποκτά η επίσκεψη της Άγκελας Μέρκελ στην Αθήνα στις 10 και 11 Ιανουαρίου, τις ημέρες δηλαδή που ξεκινά και ίσως ολοκληρωθεί η υπερψήφιση των αλλαγών στο Σύνταγμα της ΠΓΔΜ, που αποτελεί το τελευταίο όρο της συμφωνίας από πλευράς των Σκοπίων. Όλοι οι παρατηρητές συμφωνούν ότι η Γερμανίδα Καγκελάριος θα έχει ψηλά στην ατζέντα των επαφών της το θέμα της κύρωσης των συμφωνίας των Πρεσπών από την Ελλάδα. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι στα ελληνικά ΜΜΕ σχεδόν κανένα άλλο θέμα ελληνογερμανικής συνεργασίας δεν αναδεικνύεται ενόψει της επίσκεψης, παρά το ότι η κυβερνητική πλειοψηφία έχει δηλώσει ότι μέσα στον Ιανουάριο θα συζητήσει η Βουλή και το θέμα των πολεμικών επανορθώσεων και του κατοχικού δανείου που «βαραίνει» τις σχέσεις των δύο χωρών και αποτέλεσε επί χρόνια βασικό πολιτικό (και οικονομικό) επιχείρημα του, κυβερνώντος σήμερα, ΣΥΡΙΖΑ.

X