«Επαναφορά» της σχέσης τους αποφάσισαν Τουρκία και Ρωσία

[Flickr]

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Τούρκος ομόλογός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την Τρίτη (9 Αυγούστου) δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους και να αφήσουν πίσω τις «δύσκολες» στιγμές του παρελθόντος.

Η επίσκεψη του Ερντογάν στην πατρίδα του Πούτιν την Αγία Πετρούπολη αποτελεί επίσης την πρώτη επίσκεψή του στο εξωτερικό μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα εναντίον του τον περασμένο μήνα, το οποίο πυροδότησε μια άνευ προηγουμένου εκκαθάριση των αντιπάλων του και επισκίασε τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Δύση.

«Περάσαμε μια δύσκολη στιγμή στις σχέσεις μεταξύ των κρατών μας και θέλουμε πάρα πολύ, και αισθάνομαι ότι και οι Τούρκοι φίλοι μας θέλουν, να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες», δήλωσε ο Πούτιν στους δημοσιογράφους σε κοινή συνέντευξη Τύπου.

Επέμεινε ότι χρειάζεται «επίπονη εργασία»  και «χρόνο» για να επιστρέψουν στα προηγούμενα επίπεδα του εμπορίου, καθώς η Ρωσία παίρνει πίσω τις οικονομικές κυρώσεις εναντίον της Άγκυρας, και οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι θέλουν να επανεκκινήσουν μεγάλα ενεργειακά έργα που επηρεάστηκαν από την κρίση.

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι ελπίζει πως οι σχέσεις των δύο χωρών θα γίνουν «πιο ισχυρές» και τόνισε πόσο σημαντικό ήταν ότι ο Πούτιν προσέφερε την υποστήριξή του μετά το πραξικόπημα.

«Θα επαναφέρουμε τις σχέσεις μας στα παλιά επίπεδα, και θα τις πάμε και ακόμα παραπέρα», είπε.

Η κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού από τα τουρκικά F-16 στα σύνορα της Συρίας τον περασμένο Νοέμβριο είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία από τη Ρωσία και ένα λεκτικό πόλεμο που προκάλεσαν σοβαρή ζημιά στις σχέσεις των δύο χωρών.

Στα  τέλη Ιουνίου ωστόσο, ο Πούτιν αποδέχτηκε ως συγγνώμη μια επιστολή από τον Ερντογάν στην οποία εξέφραζε τη λύπη του για το περιστατικό.

Από την μεριά του, ο Πούτιν ήρε την απαγόρευση της πώλησης πακέτων διακοπών προς την Τουρκία και έδωσε σήμα ότι η Μόσχα θα καταργήσει τα μέτρα κατά των εισαγωγών τροφίμων από την Τουρκία και των κατασκευαστικών εταιριών.

Τώρα, στον απόηχο της αποτυχημένης απόπειρας πραξικοπήματος, υπάρχουν φόβοι στη Δύση ότι η Τουρκία θα μπορούσε να έρθει ακόμα πιο κοντά με τη Μόσχα – με τον Ερντογάν να δηλώνει ωμά ότι αισθάνεται απογοητευμένος από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Πούτιν ήταν ένας από τους πρώτους ξένους ηγέτες που τηλεφώνησαν στον Ερντογάν προσφέροντας την υποστήριξη του μετά την απόπειρα πραξικοπήματος και δεν μοιράζεται καμία από τις ανησυχίες των ηγετών της ΕΕ για καταστολή.

Επανέναρξη των εμπορικών σχέσεων

Οι σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας – δύο δυνάμεων που ανταγωνίζονται για την επιρροή στη στρατηγική περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και της Μέσης Ανατολής – είναι εδώ και καιρό περίπλοκες.

Ωστόσο, πριν από την κρίση που προκλήθηκε από την κατάρριψη του ρωσικού τζετ, η Μόσχα και η Άγκυρα κατάφεραν να αποτρέψουν διαφωνίες σχετικά με τη Συρία και την Ουκρανία από το να βλάψουν τη συνεργασία σε θέματα όπως ο αγωγός φυσικού αερίου TurkStream στην Ευρώπη και ο πυρηνικός σταθμός ρωσικής κατασκευής στην Τουρκία.

Τα σχέδια αυτά πάγωσαν με το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών να μειώνεται σε ποσοστό  43% κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου του τρέχοντος έτους σε 6,1 δις δολάρια, και την τουριστική βιομηχανία της Τουρκίας να σημειώνει μείωση του αριθμού των Ρώσων επισκεπτών κατά 93%.

Με τις  οικονομικές προοπτικές της Τουρκίας να μειώνονται και τη Ρωσία βυθισμένη στην οικονομική κρίση λόγω των χαμηλών τιμών του πετρελαίου και των δυτικών κυρώσεων λόγω της Ουκρανίας, οι δύο άνδρες θέλουν να επανεκκινήσουν τις εμπορικές τους σχέσεις.

Ο Ερντογάν είπε ότι θέλει να δει το έργο TurkStream «να πραγματοποιείται όσο το δυνατόν πιο γρήγορα», ενώ ο Πούτιν δήλωσε ότι η κατασκευή θα μπορούσε να ξεκινήσει «στο άμεσο μέλλον» και ότι η αποκατάσταση των επιχειρηματικών δεσμών θα πρέπει να γίνει «σε φάσεις».

Ο Τούρκος ηγέτης επέμεινε επίσης οι δύο πλευρές έχουν για άλλη μια φορά στόχο να πετύχουν τζίρο 100 δις δολαρίων μέχρι το 2024.

Ωστόσο, ο Ρώσος υπουργός Οικονομίας Αλεξέι Ουλιουκάιεφ ανέφερε στα ΜΜΕ ότι η πλήρης αποκατάσταση των εμπορικών σχέσεων στα προ κρίσης επίπεδα θα μπορούσε να διαρκέσει έως και δύο χρόνια.

Αποφεύγοντας το θέμα της Συρία

Προηγούμενη αναθέρμανση στις σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας οικοδομήθηκε στη φιλία μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν, στις αρχές της δεκαετίας του ’60 στους οποίους οφείλεται η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς τις χώρες τους στον απόηχο οικονομικών κρίσεων, αλλά οι οποίοι έχουν επίσης επικριθεί για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ωστόσο, μετά από μια τέτοια πικρή διαμάχη – κατά την οποία ο Πούτιν κατηγόρησε τον Ερντογάν ότι επωφελείται από παράνομο εμπόριο πετρελαίου με το Ισλαμικό Κράτος – θα χρειαστούν πολλά για την αναθέρμανση της σχέσης των δύο αντρών.

Οι δύο ισχυροί άντρες απέφυγαν εμφανώς τη συζήτηση ενός σημαντικού ζητήματος που τους χωρίζει, του πολέμου στη Συρία.

Ο Πούτιν καιο  Ερντογάν δήλωσαν ότι θα αρχίσουν να συζητούν το θέμα μετά τη συνέντευξη Τύπου, αλλά ο Ρώσος ηγέτης επέμεινε και οι δύο πλευρές έχουν δεσμευτεί για την εξεύρεση ειρηνικής λύσης.

Η Ρωσία πραγματοποιεί βομβαρδισμούς προς στήριξη του προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, ενώ η Τουρκία είναι αδιάλλακτα αντίθετη με τον Σύριο ηγέτη.

Σε συνέντευξή του σε ρωσικά μέσα ενημέρωσης, ο Ερντογάν επέμεινε εν όψει τον συνομιλιών με τον Άσαντ ότι ο Σύριος ηγέτης πρέπει να φύγει-θέση στην οποία αντιτίθεται ο Πούτιν – αλλά είπε ότι ο πόλεμος θα μπορούσε τώρα να γίνει το επίκεντρο για την ανανέωση της συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών.