Δεν υπάρχει πλέον επιστροφή για το Brexit

[Centre for American Progress/Flickr]

Ο Τόνι Μπλερ θέλει τους συμπατριώτες του να «επαναστατήσουν» και να εμποδίσουν ή να χαλαρώσουν το Brexit, αλλά μπορεί πλέον να μην είναι στο χέρι τους – πολλοί Ευρωπαίοι απλά θέλουν να συνεχιστεί η διαδικασία και να εγκαταλείψουν οι Βρετανοί την ΕΕ.

Μετά το δημοψήφισμα του Ιουνίου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επέμειναν ότι οι Βρετανοί ήταν ευπρόσδεκτοι να αλλάξουν γνώμη. Αυτό το γεγονός ενθάρρυνε εκείνους, όπως τον πρώην πρωθυπουργό Μπλερ, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα αμφισβήτησε το σχέδιο της Πρωθυπουργού Τερέζα Μέι να ξεκινήσει τη διαδικασία εξόδου τον επόμενο μήνα, ανεξαρτήτως του τι θα προσφέρει η ΕΕ. Ωστόσο, παρά τις ελπίδες τους για νομικά εμπόδια ή για μια οπισθοχώρηση από το εκλογικό αποτέλεσμα, οι διαθέσεις εντός της ΕΕ έχουν αλλάξει σημαντικά. Ενώ επίσημα η πόρτα παραμένει ανοικτή για τη Βρετανία να μείνει, πολλοί στην ήπειρο δεν θα καλωσόριζαν μια στροφή τώρα. «Το τρένο έχει ήδη αναχωρήσει», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ.

«Κανείς δεν είναι ευτυχής για αυτό. Αλλά έχουμε προχωρήσει και το τελευταίο πράγμα που κάποιος θα ήθελε τώρα είναι να ανοίξει εκ νέου το θέμα». Για να είμαστε σίγουροι, με εκλογές σε βασικά μέλη της ΕΕ, όπως η Γαλλία και η Γερμανία φέτος και διάφορα λαϊκίστικά κινήματα να ταράζουν τα νερά, λίγοι θα ήθελαν να προβλέψουν με βεβαιότητα την τελική έκβαση της διαδικασίας του Brexit. Αλλά η άποψη που συμμερίζονται διπλωμάτες από τα άλλα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και από ορισμένους αξιωματούχους της ΕΕ είναι η εξής: «Δεν πρόκειται να συμβεί», ένας αξιωματούχος δήλωσε. «Πλέον είναι ένα γραφειοκρατικό ζήτημα».

Ακόμη και μεταξύ των συμμάχων οι οποίοι έχουν περισσότερα να χάσουν από το Brexit, παραμένουν επιφυλακτικοί στις συζητήσεις τους: «Πρέπει να δεχτούμε την απόφαση ότι το Brexit θα συμβεί», δήλωσε ο Ιρλανδός υπουργός Ευρώπη Μέρφι σε ένα φόρουμ στο Δουβλίνο, όπου πολλοί εξέφρασαν φόβους για την οικονομία της Ιρλανδίας. Εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κάποιοι έχουν αναγνωρίσει επίσης έναν σκληρότερο τόνο, εναντίον όσων στη Βρετανία θέλουν να υπαναχωρήσει από ένα «σκληρό Brexit», ή μια καθαρή ρήξη με την ενιαία αγορά της ΕΕ, όπως ξεκαθάρισε η Μέι τον προηγούμενο μήνα.

«Το λίγο μέσα, λίγο έξω, και ίσως αύριο υπαναχώρηση… Αυτό δεν γίνεται» δήλωσε δηκτικά ο Πρόεδρος της Επιτροπής Γιούνκερ την περασμένη εβδομάδα. «Είτε είσαι μέσα, είτε είσαι έξω». «Το κλίμα στις Βρυξέλλες … έχει σκληρύνει πολύ κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων», δήλωσε ο Giles Merritt, πρόεδρος του think-tank των Βρυξελλών Friends of Europe.

Δεν υπάρχει επιστροφή;

Κάποιοι εξακολουθούν να ελπίζουν: «Παρά την σκληρή ρητορική και τις απειλές από τη βρετανική κυβέρνηση … η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο συμφιλίωσης», δήλωσε ο Γερμανός ευρωβουλευτής Terry Reintke, ο οποίος μιλάει για το Brexit εκ μέρους των Πρασίνων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Αν η Βρετανία αποφασίσει να παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Πράσινοι θα αγωνιστούμε για να μείνει ανοιχτή αυτή η πόρτα». Ωστόσο, η Γερμανία, η Γαλλία και άλλες μεγάλες δυνάμεις ανησυχούν ότι μια υποχωρητική στάση απέναντι στο Λονδίνο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο ξήλωμα της ΕΕ.

Τον Οκτώβριο, ο Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος προέδρευε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είπε στους Βρετανούς ότι μια στροφή 180 μοιρών θα ήταν νόμιμη και, κυρίως, ότι οι 27 θα την αποδεχόντουσαν. Όμως, τους προειδοποίησε ότι, «ένα χαλαρό Brexit» δεν ήταν επιλογή – η επιλογή για το Λονδίνο θα είναι ένα «σκληρό Brexit ή καθόλου Brexit».

Και φαίνεται ότι υπάρχει μικρή προθυμία να προσφέρουν χάρες οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους Βρετανούς ψηφοφόρους να αλλάξουν γνώμη. Ο προκάτοχος της Μέι, Ντέιβιντ Κάμερον κέρδισε μια συμφωνία με την οποία ήλπιζε ότι θα τον βοηθούσε να κερδίσει το δημοψήφισμα, η οποία θα επέτρεπε στη Βρετανία τον περιορισμό της μετανάστευσης από την ΕΕ. Τώρα, όχι μόνο αυτή δεν βρίσκεται στο τραπέζι, αλλά ορισμένοι μπορεί να εκμεταλλευτούν μια ενδεχόμενη στροφή 180 μοιρών για το Brexit για να ωθήσουν το Λονδίνο να εγκαταλείψει και άλλα προνόμια, όπως αυτό της έκπτωσης 50% αναφορικά με τα τέλη της ΕΕ, αν τελικά το Ηνωμένο Βασίλειο αποφασίσει να παραμείνει. Ένας έμπειρος ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε λίγοι τελικά θα ήθελαν να αγνοήσουν τη Βρετανία αν άλλαζε γνώμη. «Αλλά», συνέχισε, «η ΕΕ θα μπορούσε να επιβάλει κάποιους όρους, περιορίζοντας το ειδικό καθεστώς που έχει απολαύσει σε τόσους πολλούς τομείς».

X