Η ΕΕ δεν βλέπει πλέον τον Lukashenko ως «τον τελευταίο δικτάτορα»

lukashenko_putin_merkel_hollande_poroshenko

Η φιλοξενία στο Μινσκ των ειρηνευτικών συνομιλιών έχει και μια άλλη πτυχή, που ουδείς μπορεί να παραβλέψει. Πρόκειται για το σημαντικό ρόλο στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις του Προέδρου της Λευκορωσίας Alexander Lukashenko,  έναν ηγέτη που η Δύση  έχει αποκαλέσει τον «τελευταίο δικτάτορα της Ευρώπης» και τώρα αυτός υποδέχεται τους Δυτικούς ως οικοδεσπότης.

Σύμφωνα με διπλωμάτες, η σημερινή συνάντηση στο Μινσκ, στην οποία θα δώσει το παρών και ο υπουργός  Εξωτερικών της γειτονικής Λετονίας, με την ιδιότητά του ως προέδρου του υπουργικού συμβουλίου της ΕΕ, θα αποτελέσει άλλο ένα βήμα προς την κατεύθυνση της χαλάρωσης των κυρώσεων εναντίον του Lukashenko και ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε μια πρόσκληση για τη Σύνοδο Κορυφής τον Μάιο. «Πιστεύω ότι έχουμε ένα παράθυρο ευκαιρίας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας Edgars Rinkēvičs, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο οι συνομιλίες να επεκταθούν και στις σχέσεις ΕΕ-Λευκορωσίας.

Σε αντίθεση με την Ουκρανία και άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, οι  οποίες επέλεξαν τη σύναψη εμπορικών σχέσεων με την ΕΕ, ο  Lukashenko παρέμεινε σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένος με τη Ρωσία,  υπογράφοντας μάλιστα με τον Ρώσο Πρόεδρο Vladimir Putin τη σύσταση της Ευρασιατικής Ένωσης, ενώ την ίδια ώρα επικρίνει τη ρωσική στάση έναντι της Ουκρανίας.

Πάντως δεν δείχνει να βιάζεται να αντιμετωπίσει τις καταγγελίες για παραβιάσεις  των εκλογών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο εσωτερικό αλλά και το γεγονός ότι έχει απαγορευθεί η είσοδος στην ΕΕ από το 2011 σε περίπου 200 υποστηρικτές του. Όμως διπλωμάτες της ΕΕ είπαν στο Reuters ότι  βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις σχετικά με το πώς να βελτιώσουν τις σχέσεις τους. Ένα εσωτερικό έγγραφο που καθορίζει κάποια πρώτα βήματα  συμφωνήθηκε από τα κράτη μέλη της ΕΕ τον περασμένο μήνα, τονίζοντας ότι ο Λευκορώσος Πρόεδρος πρέπει πρώτα να προωθήσει μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες δεν βιάζονται να ανοίξουν την αγκαλιά τους στον  Lukashenko, μετά την εμπειρία τους στην Ουκρανία, που οδήγησε στην εκδίωξη του Γιανουκόβιτς πριν από έναν περίπου χρόνο και την  προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία.  Παρ ‘όλα αυτά, οι προσπάθειες του Lukashenko να βοηθήσει στην επίλυση της σύγκρουσης στην ανατολική Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της φιλοξενίας των ειρηνευτικών συνομιλιών  την περασμένη εβδομάδα με τη συμμετοχή του  Γάλλου Πρόεδρου François Hollande και της Γερμανίδας Καγκελαρίου Angela Merkel αυξάνουν τις πιθανότητες για χαλάρωση του μέχρι πρότινος αρνητικού κλίματος μεταξύ Λευκορωσίας και ΕΕ.

«Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι η Λευκορωσία κάνει άνοιγμα προς την Ευρώπη. Ο Lukashenko ήταν πολύ χρήσιμος κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων του Μινσκ»,  είπε μια πηγή της ΕΕ. «Τα κράτη μέλη συζητούν κατά πόσον η ΕΕ πρέπει να ξεπαγώσει τις σχέσεις με τη Λευκορωσία», κατέληξε.

Πρόσκληση σε Σύνοδο;

Ο 60χρονος Lukashenko έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα ήθελε να παρευρεθεί σε μια Σύνοδο Κορυφής μεταξύ των χωρών της ΕΕ και έξι πρώην σοβιετικών κρατών, η οποία προγραμματίζεται να γίνει στη Ρίγα τον Μάιο, λένε πηγές της ΕΕ. Για να πάει, ωστόσο, θα χρειαστεί η άρση της ταξιδιωτικής απαγόρευσης στην ΕΕ, που ανανεώθηκε μόλις πριν από τρεις μήνες. Η Λετονία, η οποία θα φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής της Ανατολικής Συνεργασίας στις 21-22 Μαΐου, έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμη να τον καλέσει. Ωστόσο, κάποια κράτη της ΕΕ είναι αντίθετα και καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί.

Αξιωματούχοι της ΕΕ γνωρίζουν πολύ καλά, μετά από 21 χρόνια στην εξουσία στο Μινσκ ότι ο Λευκορώσος Πρόεδρος έχει τη φήμη ενός πανούργου χειριστή, ο οποίος έχει την εμπειρία να εκμεταλλευθεί ΕΕ και Ρωσία προς  όφελός του. Την ίδια ώρα, η ΕΕ εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια από την τελευταία αντίστοιχη Σύνοδο Κορυφής, στο Βίλνιους το 2013, η οποία ήταν μια κρίσιμη καμπή για την επακόλουθη ουκρανική κρίση.

Ωστόσο, οι πολύχρονες διαπραγματεύσεις για τη διευκόλυνση της προσωρινής διαμονής των Λευκορώσων στην ΕΕ μπορεί να ολοκληρωθούν μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής της Ρίγα, δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. Η ΕΕ αναφέρει όμως ότι η απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων είναι απαραίτητη για οποιαδήποτε σημαντική βελτίωση στις σχέσεις των δύο πλευρών.

Ορισμένα στελέχη της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας θα χαιρετίσουν  τη σύναψη στενότερων δεσμών με την ΕΕ. Ο πρώην προεδρικός υποψήφιος Alexander Milinkevich ανέφερε: «Τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να τα έχουμε κατά νου, αλλά είναι επίσης απαραίτητο να κάνουμε ό, τι μπορούμε για τη μεγαλύτερη ενσωμάτωση της Λευκορωσίας στην Ευρώπη».

Ο Λευκορώσος Πρόεδρος φαίνεται πρόθυμος να διερευνήσει τρόπους για την ενίσχυση της οικονομίας της χώρας τους, η οποία είναι εκτεθειμένη στα προβλήματα της Ρωσίας.  Πάντως, ο υπουργός Εξωτερικών της Λευκορωσίας Vladimir Makei κατέστησε σαφές μετά από συνομιλίες που είχε χθες με τον Λετονό ομόλογό ότι η Λευκορωσία θα κρατήσει αποστάσεις από την ΕΕ. «Κάποιοι θέλουν να ενταχθούν στην ΕΕ αύριο. Κάποιοι θέλουν να έχουν μια προοπτική για αυτό. Και κάποιοι απλά θέλουν να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους» με την ΕΕ, δήλωσε με νόημα.