Ανάλυση: Με τον Ερντογάν, οι διεθνείς σχέσεις πάνε «δεκαετίες πίσω»

Τάσος Χατζηβασιλείου: «Η γραμμή ανάμεσα σε ένα ατύχημα και μια πραγματική κρίση είναι λεπτή» [Tasos Chatzivasileiou]

Ο Ερντογάν έχει ανοίξει όλη την αναθεωρητική του ατζέντα, αμφισβητώντας παντού τα κυριαρχικά δικαιώματα και δοκιμάζοντας στην ουσία τα όρια της Δύσης, δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Τάσος Χατζηβασιλείου σε συνέντευξή του στη EURACTIV Greece.

Η καλύτερη απάντηση για την ΕΕ και την Ελλάδα θα ήταν να υπάρξει μια κοινή γραμμή εναντία σε έναν «απρόβλεπτο» ηγέτη που δεν ενδιαφέρεται πλέον να ενταχθεί στην ΕΕ, επέμεινε.

Ο Τάσος Χατζηβασιλείου είναι τουρκολόγος και Αναπληρωτής Γραμματέας Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Νέα Δημοκρατία.

Μίλησε στο Σαράντη Μιχαλόπουλο της EURACTIV.

Πρόσφατα, παρατηρήσαμε μια ξαφνική κλιμάκωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ειδικά μετά το ατύχημα κοντά στα Ίμια. Τα τουρκικά πολεμικά πλοία μπλόκαραν, επίσης, ένα ιταλικό πλοίο γεώτρησης που σκοπό είχε την εξερεύνηση για ύπαρξη φυσικού αερίου στην Κύπρο. Πώς το εξηγείτε αυτό;

Ο Ερντογάν αισθάνεται στην παρούσα φάση ότι η Τουρκία έχει πολύ λιγότερα από όσα δικαιούται. Μια χώρα με αυτοκρατορικό παρελθόν και με πληθυσμό άνω των 80 εκατομμυρίων κατοίκων. Εκτός από την ανατολική πίεση λόγω του πολέμου στη Συρία στα δυτικά της, υπάρχουν δυο μικρότερες χώρες, η Ελλάδα και η Κύπρος, με δυσανάλογο γεωπολιτικό εκτόπισμα συγκριτικά με το δικό της μέγεθος.

Έτσι λοιπόν, ο Ερντογάν αμφισβητεί παντού τα κυριαρχικά δικαιώματα θέλοντας να επιβάλλει την βούληση του ισχυρού, κάτι που μας γυρίζει σε επίπεδο διεθνών σχέσεων δεκαετίες πίσω.

Πώς θα μπορούσε αυτό να ερμηνευτεί σε πολιτικό επίπεδο;

Ο Ερντογάν έχει ανοίξει όλη την αναθεωρητική του ατζέντα δοκιμάζοντας στην ουσία τα όρια της Δύσης. Αποδεικνύει λοιπόν ότι έχει τη δυνατότητα να εμπλέκεται ταυτόχρονα σε τρία διαφορετικά μέτωπα στέλνοντας μήνυμα σε όλες τις κατευθύνσεις ότι είναι έτοιμος για όλα ανα πάσα στιγμή.

Σκηνικό εκβιασμού στην κυπριακή ΑΟΖ από την Τουρκία

Σε πόλεμο νεύρων οδηγεί το σκηνικό στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη η Άγκυρα, κρατώντας για τρίτη μέρα ακινητοποιημένο το ερευνητικό σκάφος της εταιρείας ΕΝΙ «Saipem 12000», εμποδίζοντάς το να προχωρήσει προς τον στόχο «Σουπιά» του οικοπέδου «3».

Η ανακοίνωση την Κυριακή του …

Τι πιστεύετε για την αντίδραση της ΕΕ αναφορικά με τις εξελίξεις;

Είναι η πρώτη φορά που οι Ευρωπαίοι αντέδρασαν με κατηγορηματικό τρόπο. Έστειλαν μήνυμα στον Ερντογάν ότι όσο συνεχίζει από τη μια να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εσωτερικό της Τουρκίας και από την άλλη να στρέφεται κατάφορα εναντίον κρατών μελών της ΕΕ, ο ευρωπαϊκός δρόμος είναι διακεκομμένος.

Βέβαια ο Ερντογάν στην προσπάθειά του να αποτρέψει τη δημιουργία κουρδικού κράτους στα νότιά του στη Συρία, πολεμά μόνος του στο Αφρίν, αγνοώντας και την ευρωπαϊκή και την αμερικανική πολιτική, ρισκάροντας ουσιαστικά την πλήρη κατάρρευση των σχέσεών του με την Δύση.

Τρεις στόχοι Ερντογάν:

  1. Μέση Ανατολή: Έχει εμπλακεί σε έναν πόλεμο που μέχρι στιγμής διαχειρίζεται απώλειες.
  2. Κύπρος: Δεν θα επιτρέψει να εξελιχθεί η Λευκωσία σε διεθνές ενεργειακό κόμβο που θα στερήσει από την Άγκυρα έναν τέτοιο ρόλο στην περιοχή. Συνεπώς, η Τουρκία παρενοχλεί τα ερευνητικά σκάφη για να θέσει την περιοχή ως αμφισβητούμενη και να αποθαρρύνει στο μέλλον την οποιαδήποτε συνέχεια γεωτρήσεων.
  3. Αιγαίο: Εδώ έχει μια σκληρή γραμμή διεκδικώντας τις «γκρίζες ζώνες» που για χρόνια η τουρκική πολιτική είχε περιγράψει. Άρα λοιπόν, θέλει να τονίσει ότι «δεν ξεχνάει» το αίτημα της «συνδιαχείρισης» και «συνυπευθυνότητας» στο Αιγαίο. Με την στάση του αυτή θέλει να δείξει στους Έλληνες ότι δεν πρέπει να αισθάνονται χαλαροί στο Αιγαίο επειδή η χώρα του έχει εστιάσει στο Αφρίν.

Στο παρελθόν, κάθε φορά που η Τουρκία έκανε κάποια πρόκληση, την επόμενη μέρα η ηγεσία της χώρας χαμήλωνε τους τόνους. Τώρα έχουμε το αντίθετο: ο Ερντογάν βγαίνει την επόμενη μέρα και κλιμακώνει. Αυτό δείχνει ότι πρόκειται για ένα σχέδιο που θα έχει συνέχεια.

Είναι πολύ εύκολο να περάσουμε από ένα επεισόδιο/ατύχημα σε μια πραγματική κρίση. Διότι είναι πολύ πιθανό να συμβούν λανθασμένοι χειρισμοί και να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις διότι, όταν σε μια τόσο μικρή περιοχή γεωγραφικά, συγκεντρώνεται τέτοια στρατιωτική ισχύς, είναι εύκολο να συμβεί ένα λάθος με αλυσιδωτές αντιδράσεις.

Ποιος είναι ο ρόλος της Ρωσίας σε αυτή την περίπτωση;

  1. Η Ρωσία με την Τουρκία αυτή την στιγμή έχουν ταύτιση συμφερόντων στη Μέση Ανατολή, κάτι που αποτελεί την κύρια αιτία για το πάγωμα των σχέσεων της Τουρκίας με τη Δύση.
  2. Η Ρωσία στα Βαλκάνια και Μέση Ανατολή παίζει το ρόλο του spoiler και αυτή τη στάση συνεχίζει να έχει.

Οπότε, τι θα πρέπει να κάνει η ΕΕ και η Ελλάδα από τώρα και στο εξής;

Πρέπει να ακολουθήσουν μια ενιαία γραμμή: οι κόκκινες γραμμές της πολιτικής μας είναι οι διεθνείς συνθήκες, το διεθνές δίκαιο, που δεσμεύουν και την Τουρκία.

Η ΕΕ πρέπει να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι η ευρωπαϊκή προοπτική είναι νεκρή εάν συνεχιστεί αυτή η πολιτική. Η Ελλάδα οφείλει να χαράξει μια νέα πολιτική στα ελληνοτουρκικά η οποία θα έχει ως δεδομένο ότι ο μοχλός πίεσης της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας είναι στην ουσία ανύπαρκτος. Συνεπώς, πρέπει να ξανασχεδιάζει μια νέα διμερή στρατηγική η οποία θα εδράζεται στην σημερινή πραγματικότητα, δηλαδή μια Τουρκία με έναν απρόβλεπτο ηγέτη και εκτός ευρωπαϊκής γραμμής και χωρίς ενδιαφέρον ουσιαστικά για αυτήν.

Αυστηρό μήνυμα Τουσκ στην Τουρκία για την κυπριακή ΑΟΖ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάλεσε την Τουρκία να αποφύγει απειλές και «οποιεσδήποτε ενέργειες που θα μπορούσαν να βλάψουν τους δεσμούς καλής γειτονίας».

Μετά από συνομιλίες με τον πρόεδρο της Κύπρου, Νίκο Αναστασιάδη, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τούσκ, προέτρεψε την Τουρκία …

X