Σιγή ιχθύος στην ΕΕ για τη στήριξη των αγροτών στην καταπολέμιση της κλιματικής αλλαγής

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Phil Hogan, European Commissioner for Agriculture [European Union, 2018]

Ο αγροτικός τομέας συχνά κατηγορείται για τη συμβολή του στην κλιματική αλλαγή. Αλλά έχει επίσης τη μοναδική δυνατότητα να συλλαμβάνει και να αποθηκεύει τον άνθρακα, γράφουν η Imke Lübbeke και ο Andreas Baumüller.

 Η Imke Lübbeke και ο Andreas Baumüller είναι αντιστοίχως επικεφαλής του κλίματος και της ενέργειας και επικεφαλής των φυσικών πόρων στο Γραφείο Ευρωπαϊκής Πολιτικής του WWF.

Κάποιοι απεικονίζουν τους γεωργούς ως τους «κακούς» της υπόθεσης της κλιματικής αλλαγής, λόγω των καλλιεργειών και της παραγωγής μεθανίου από την εκτροφή αγελάδων και προβάτων.

Άλλοι λένε ότι οι αγρότες είναι θύματα του κλίματος, στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής, η οποία ευθύνεται για την διαταραχή των κλιματικών συνθηκών, των κύκλων καλλιεργειών και των συγκομιδών.

Καθώς η γεωργία όντως αντιπροσωπεύει το 15% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ και οι γεωργοί αισθάνονται σίγουρα τις επιπτώσεις των μεταβαλλόμενων καιρικών συνθηκών, αυτό που έχει ζωτική σημασία είναι το πώς να κάνουμε τους αγρότες «πρωταθλητές κλίματος».

Η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αξιοποιούμε τη γη και την παραγωγή τροφίμων είναι καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και επομένως η γεωργία και η δασοκομία έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια προσπάθεια για την απομάκρυνση του CO2 από την ατμόσφαιρα.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η συζήτηση που είχε προγραμματιστεί για το Συμβούλιο Γεωργίας της ΕΕ στις 15 Απριλίου, σχετικά με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της ΕΕ για το κλίμα και τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ήταν τόσο σημαντική. Δυστυχώς, μόλις λίγες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση, η στρατηγική για το κλίμα αφαιρέθηκε από την ημερήσια διάταξη.

Επιπλέον, ένα άλλο βασικό αποδεικτικό στοιχείο είναι ότι η αξιολόγηση της ΕΕ για τον αντίκτυπο της ΚΑΠ στην κλιματική αλλαγή, δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη, παρά το ότι ήταν προγραμματισμένη για το καλοκαίρι του 2018.

Γιατί η ΕΕ έχει θέσει σε παύση αυτό το κρίσιμο ζήτημα; Σε μόλις δύο μήνες, οι αρχηγοί κρατών της ΕΕ πρόκειται να συζητήσουν τη μακροπρόθεσμη κλιματική στρατηγική. Για να επιτευχθεί ένα φιλόδοξο συμπέρασμα – το οποίο για το WWF θα πρέπει να είναι μια κλιματικά ουδέτερη ΕΕ έως το 2040 – χρειάζονται συνεισφορές από όλους τους τομείς, ιδιαίτερα από εκείνους που έχουν καίρια σημασία για το κλίμα όπως η γεωργία.

Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις τομείς γεωργικής δράσης που θα αποφέρουν μεγάλες νίκες, όχι μόνο για το κλίμα αλλά και για τη βιωσιμότητα του γεωργικού τομέα.

Κομισιόν: Η Ενεργειακή Ένωση, από όραμα γίνεται πραγματικότητα

Πανηγυρίζει η Ευρωπαίκή Επιτροπή για την Ενεργειακή Ένωση παρά το αβέβαιο μέλλον, τις ρευστές συμμαχίες, τις αντιθέσεις κρατών μεταξύ τους και τις επιφυλάξεις πολλών οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών. Ωστόσο η Επιτροπή Γιούνκερ δικαιούται να πανηγυρίζει καθώς η ενέργεια και …

Πρώτον, οργανικά εδάφη. Πρόκειται για εδάφη όπως τυρφώνες, που περιέχουν υψηλά επίπεδα οργανικής ύλης. Όταν αυτά τα εδάφη αποστραγγίζονται και καλλιεργούνται, η οργανική ύλη αποσυντίθεται, απελευθερώνοντας αέρια θερμοκηπίου. Αυτά τα εδάφη μπορεί να αποτελούν ένα κλάσμα του συνόλου – καλύπτοντας μόλις το 1,5% των καλλιεργειών της ΕΕ – αλλά αντιπροσωπεύουν το επιβλητικό 55% των συνολικών εκπομπών ρύπων από τις καλλιέργειες. Η αποκατάσταση οργανικών εδαφών θα αποτελούσε τεράστιο κτύπημα όσον αφορά τη δράση για το κλίμα. Επίσης, η αύξηση του άνθρακα που αποθηκεύεται σε ορυκτά εδάφη και τοπία όχι μόνο θα βοηθήσει στην καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος, αλλά και θα ενισχύσει τη γονιμότητα της περιοχής. Αυτό θα μπορούσε να γίνει μέσω της γεωργικής δασοκομίας – καλλιεργώντας δέντρα ή θάμνους γύρω ή μέσα στα χωράφια. Θα μπορούσε επίσης να γίνει με τη γεωργία περιορισμένης άροσης – η οποία αποφεύγει να ενοχλεί το έδαφος μέσω πρακτικών όπως το όργωμα.

ΚΑΠ και βιώσιμη άρδευση

Ένας από τους πιο ζωτικούς πόρους για την πρωτογενή παραγωγή, αλλά και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, το νερό, αντιμετωπίζει στις μέρες μας μεγάλες προκλήσεις ως προς τη διαχείρισή του.

Δεύτερον, βιοενέργεια. Η βιοενέργεια από τα απόβλητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των υπολειμμάτων έχει ένα ρόλο να διαδραματίσει. Μπορεί ακόμη και να μειώσει τις εκπομπές μεθανίου και οξειδίου του αζώτου από υπολείμματα όπως η κοπριά. Ωστόσο, η Επιτροπή προτείνει επίσης τη διάθεση μεγάλων εκτάσεων γης σε ενεργειακές καλλιέργειες. Αυτό μπορεί να προσφέρει στους γεωργούς μια άλλη πηγή εσόδων, αλλά δεν έχει κανένα νόημα από κλιματικής σκοπιάς. Εάν υπάρχει διαθέσιμη πραγματικά αχρησιμοποίητη ή εγκαταλελειμμένη γη τότε η αναδάσωση θα εξοικονομούσε πολύ περισσότερο άνθρακα από ό,τι η χρήση της για την καλλιέργεια καλλιεργειών βιοκαυσίμων. Η Επιτροπή είναι επίσης αδιάφορη για τους κινδύνους μιας μεγάλης αύξησης της δασικής βιομάζας για ενέργεια. Η νέα Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δεν περιέχει σημαντικούς περιορισμούς σε ό,τι μπορεί να καεί και να θεωρηθεί ουδέτερο από άποψη άνθρακα. Αυτό σημαίνει ότι αποτελεί πολύ σοβαρή απειλή για το παγκόσμιο κλίμα και τα δάση, όπως έχουν προειδοποιήσει σχεδόν 800 επιστήμονες.

Σε δίκη η ΕΕ για τη συμπερίληψη της δασικής βιομάζας ως «ανανεώσιμης ενέργειας»

Μια ομάδα μεμονωμένων ατόμων και μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) από την Εσθονία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Σουηδία και τις ΗΠΑ κατέθεσε αγωγή κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 4 Μαρτίου, αμφισβητώντας τη συμπερίληψη της δασικής βιομάζας …

Τρίτον, κτηνοτροφία. Αυτό προκαλεί σχεδόν το ήμισυ των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τον γεωργικό τομέα της ΕΕ, ιδίως με τη μορφή μεθανίου, ένα ισχυρό αέριο για το κλίμα το οποίο είναι 86 φορές ισχυρότερο από το CO2. Και αυτά τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν ούτε τις εκπομπές από την αποδάσωση σε μέρη όπως ο Αμαζόνιος ή το Cerrado στη Βραζιλία και από την εφαρμογή λιπασμάτων για την παραγωγή ζωοτροφών για τα βοοειδή της Ευρώπης.

Το να τεθεί σε παύση η κλιματική αλλαγή απαιτεί τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες δίαιτες με μικρότερο μερίδιο ζωικής πρωτεΐνης. Για να διευκολυνθεί αυτή η εξέλιξη, η νέα ΚΑΠ θα πρέπει να περιλαμβάνει εργαλεία για τη μετάβαση από τα υψηλά επίπεδα ζωικής παραγωγής και κατανάλωσης στην ΕΕ και, αντίθετα, να αυξήσει τη στήριξη στα λαχανικά, τα όσπρια και άλλα φυτικά προϊόντα.

Η επιτυχία σε αυτή την προσπάθεια, εξασφαλίζοντας τη συμβολή της γεωργίας στην μακροπρόθεσμη στρατηγική για το κλίμα, και σταματώντας την ΚΑΠ από το να αναγκάσει τους αγρότες να διαχειριστούν τη γη τους με μη βιώσιμο τρόπο, είναι η ευκαιρία του αγροτικού τομέα να ευδοκιμήσει παρά να υποστεί όλες τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Είναι η ευκαιρία του να αξιοποιήσει τα εργαλεία του – τη γη, τα φυτά, τα δέντρα, το έδαφος – για να βοηθήσει τον πλανήτη και να θωρακίσει τον τομέα για την επόμενη γενιά αγροτών.

Αλλά αυτό πρέπει να αρχίσει να συμβαίνει τώρα, χωρίς καθυστέρηση. Η μακροπρόθεσμη στρατηγική για το κλίμα πρέπει να τεθεί στην ατζέντα του επόμενου Συμβουλίου Γεωργίας τον Μάιο. Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις επιπτώσεις της ΚΑΠ στο κλίμα πρέπει να δημοσιευθεί αμέσως, ώστε να μπορέσουν να ενημερωθούν οι συζητήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να μεταρρυθμιστεί η ΚΑΠ, ώστε να τεθεί η γεωργία σε καλύτερη τροχιά.

Εάν το κάνουμε αυτό, οι αγρότες μπορούν να είναι οι πρωταθλητές του αύριο για το κλίμα.

X