Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ): Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε πριν από την τελική ψηφοφορία

Ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καθορίσει τη γενική κατεύθυνση της μελλοντικής ΚΓΠ, το «πώς» θα εφαρμοστεί στην πράξη θα εναπόκειται στις εθνικές διοικήσεις αυτή τη φορά. [Hadrian/Shutterstock]

Έφθασε η κρίσιμη στιγμή για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της Ε.Ε., με τους νομοθέτες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να δίνουν το πράσινο φως για τη μεταρρύθμιση της γεωργικής πολιτικής της Ε.Ε. την Τρίτη (23 Νοεμβρίου). Λοιπόν, τι πρέπει να γνωρίζετε πριν από την ψηφοφορία; Η EURACTIV αποκαλύπτει.

1. Γιατί όλος αυτός ο ντόρος;

Μετά από χρόνια συζητήσεων, οι νομοθέτες πρόκειται επιτέλους να εγκρίνουν τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής την Τρίτη, κατά τη διάρκεια συνόδου της ολομέλειας στο Στρασβούργο.

Η μεταρρύθμιση, που προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2018, ολοκληρώθηκε ανεπίσημα τον Ιούνιο, εγκρίθηκε από το Συμβούλιο των Υπουργών Γεωργίας και Τροφίμων της Ε.Ε. τρεις ημέρες αργότερα και εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή AGRI του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Σεπτέμβριο.

Αυτή η ΚΑΠ έχει ως στόχο μια πιο ευέλικτη προσέγγιση με βάση τις επιδόσεις και τα αποτελέσματα, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις τοπικές συνθήκες και ανάγκες, αυξάνοντας παράλληλα το επίπεδο των φιλοδοξιών της Ε.Ε. όσον αφορά τη βιωσιμότητα.

Μετά από πολλές καθυστερήσεις, βρισκόμαστε πλέον σε καλό δρόμο ώστε να τεθεί σε ισχύ ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2023, με διάρκεια έως το 2027.

Και γιατί πρέπει να σας ενδιαφέρει αυτή η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ;

Λοιπόν, η ΚΑΠ αποτελεί το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της Ε.Ε. και είναι το κύριο εργαλείο με τη βοήθεια του οποίου ο γεωργικός τομέας δύναται να επιτύχει τους πράσινους στόχους της Ε.Ε.

Επιπλέον, στο πλαίσιο των αυξανόμενων περιβαλλοντικών κρίσεων, από την υποβάθμιση του εδάφους έως την απώλεια βιοποικιλότητας και την κλιματική αλλαγή, ασκείται πίεση ώστε αυτή η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ να είναι πιο φιλόδοξη –και πιο πράσινη– από ποτέ.

2. Γιατί αποτελεί επίμαχο ζήτημα;

Το μήλο της έριδος για την υπογραφή αυτής της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ είναι η ευθυγράμμισή της με την Πράσινη Συμφωνία.

Το πρόβλημα είναι ότι η εν λόγω μεταρρύθμιση –η οποία αρχικά παρουσιάστηκε το 2018– προέκυψε πριν από την Πράσινη Συμφωνία της Επιτροπής, η οποία παρουσιάστηκε το 2020.

Αυτό σημαίνει ότι οι νομοθέτες είχαν έκτοτε αναλάβει το ιδιαιτέρως δύσκολο αυτό έργο.

Ορισμένοι πιστεύουν ότι η συμφωνία που επιτεύχθηκε καταφέρνει να γεφυρώσει επαρκώς το χάσμα μεταξύ των πράσινων φιλοδοξιών της Ε.Ε. και της γεωργικής πολιτικής. Από την άλλη, οι ακτιβιστές υποστηρίζουν το αντίθετο, ζητώντας οι διαδικασίες μεταρρύθμισης της ΚΓΠ να ξεκινήσoυν ξανά από το μηδέν, τονίζοντας ότι αυτό είναι απαραίτητο για να ανατραπεί η υπάρχουσα κατάσταση.

Άλλα επίμαχα ζητήματα περιλαμβάνουν τον τρόπο με τον οποίο διαμοιράζονται τα χρήματα και ο τρόπος με τον οποίο το ταμείο κατά της κρίσης συνδέεται με τον προϋπολογισμό της ΚΑΠ.

3. Τι νέο υπάρχει σχετικά με αυτήν τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ;

Οικολογικά συστήματα

Τα οικολογικά συστήματα βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της οικολογικής στρατηγικής: από το 2023 και μετά, το 22% όλων των άμεσων ενισχύσεων του πρώτου πυλώνα της ΚΑΠ πρέπει να εξαρτώνται από φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές, προκειμένου να παρακινηθούν οι αγρότες να εντείνουν τις φιλοδοξίες τους, και να ενισχύσουν την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Το 2025, το όριο πρόκειται να ανέλθει στο 25%.

Κοινωνικές προϋποθέσεις

Ομοίως, οι κοινωνικοί όροι (μια άλλη καινοτομία αυτής της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ) στοχεύουν στη σύνδεση των επιδοτήσεων της ΚΑΠ με τα πρότυπα εργασίας και απασχόλησης – πράγμα που σημαίνει ότι οι δικαιούχοι της ΚΑΠ θα πρέπει να σέβονται τις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής κοινωνικής και εργατικής νομοθεσίας.

Με αυτόν τον τρόπο, στόχος είναι η ΚΑΠ να είναι όχι μόνο πιο πράσινη αλλά και πιο δίκαιη – ένα θέμα που βρέθηκε στο επίκεντρο καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η οποία ανέδειξε μια σειρά από παραβιάσεις των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον τομέα της γεωργίας.

Εθνικά στρατηγικά σχέδια

Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό είναι ότι η μελλοντική ΚΑΠ θα εκχωρήσει περισσότερες εξουσίες στα 27 κράτη μέλη.

Μέσω των εθνικών στρατηγικών τους σχεδίων, οι χώρες της Ε.Ε. θα σκιαγραφήσουν και θα εφαρμόσουν ξεχωριστά τη νέα ΚΑΠ σε εθνικό επίπεδο.

Με άλλα λόγια: Ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καθορίσει τη γενική κατεύθυνση της μελλοντικής ΚΑΠ, το «πώς» θα εφαρμοστεί στην πράξη θα εναπόκειται στις εθνικές διοικήσεις αυτή τη φορά.

Τα κράτη μέλη ήταν απασχολημένα τους τελευταίους μήνες με τη διαμόρφωση των Εθνικών τους Σχεδίων, τα οποία θα πρέπει να υποβάλουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι το τέλος αυτού του έτους για αξιολόγηση.

4. Τι μπορούμε να περιμένουμε από την ψηφοφορία στην Ολομέλεια αυτής της εβδομάδας;

Με κάθε ειλικρίνεια, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Κοινοβούλιο θα εγκρίνει το πακέτο την Τρίτη.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια συντονισμένη προσπάθεια της τελευταίας στιγμής -κυρίως από τους Πράσινους. Γίνεται, λοιπόν, μια συντονισμένη προσπάθεια ώστε να πεισθούν οι πολίτες να γράψουν προς στους ευρωβουλευτές τους και να τους πείσουν να ψηφίσουν κατά της μεταρρύθμισης.

Θα έχει αυτό αντίκτυπο στο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας; Κάτι τέτοιο φαντάζει μάλλον απίθανο. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι αρκετοί εξέχοντες ευρωβουλευτές πρωτοστατούν, οι οποίοι έχουν μια ισχυρή διαδικτυακή παρουσία.

5. Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Όλα τα βλέμματα στρέφονται τώρα από τις Βρυξέλλες στα επιμέρους κράτη μέλη, καθώς η ευθύνη πρακτικής εφαρμογής της μεταρρύθμισης περνά από την Ε.Ε. στα εθνικά μέλη.

Ο κύριος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι μέσω των εθνικών στρατηγικών σχεδίων, μέσω των οποίων τα κράτη μέλη καθορίζουν πώς σκοπεύουν να επιτύχουν τους εννέα στόχους της ΚΓΠ σε επίπεδο Ε.Ε.

Τα κράτη μέλη έχουν προθεσμία μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους να υποβάλουν τα σχέδιά τους στην Επιτροπή για έγκριση.

Μιλώντας σε πρόσφατη εκδήλωση, ο Τάσος Χανιώτης της ΓΔ AGRI είπε ότι ελπίζουμε ότι αυτό δεν θα διαρκέσει περισσότερο από τρεις μήνες. Η Επιτροπή, από μεριάς της, έδωσε ως αυστηρή προθεσμία το τέλος του καλοκαιριού – αναλόγως και με την ποιότητα των υποβληθέντων σχεδίων.

Ποια είναι λοιπόν τα κύρια ερωτήματα που προκύπτουν σχετικά με τα στρατηγικά αυτά σχέδια;

Χρονοδιάγραμμα

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη καθυστερήσει, ενώ αρκετά κράτη πρόσφατα δήλωσαν ότι ενδέχεται να υπερβούν την προθεσμία – κάτι που θα καθυστερούσε την όλη διαδικασία. Στο μεταξύ, οι αγρότες έχουν προειδοποιήσει ότι δεν μπορούν να κάθονται και να περιμένουν.

Φιλοδοξία

Το άλλο ζήτημα είναι η φιλοδοξία – ή η έλλειψη αυτής. Όπως εξηγήθηκε παραπάνω, αυτά τα εθνικά σχέδια ορίζονται ως το κύριο όχημα αλλαγής, δηλαδή ο κύριος τρόπος με τον οποίο θα επιτευχθούν οι στόχοι της Πράσινης Συμφωνίας.

Από την άλλη, ο Επίτροπος Γεωργίας της Ε.Ε. Γιάννους Βοϊστεχόφσκι υποστηρίζει ήδη ότι δεν θα απέρριπτε ένα σχέδιο με βάση την Πράσινη Συμφωνία, αλλά θα βασιζόταν στη δύναμη της πειθούς. Ωστόσο, πρόσφατα ανέφερε ότι δεν θα ήταν αποδεκτή η έλλειψη στήριξης για τους μικρούς αγρότες.

Επιπλέον, φαίνεται ότι η φιλοδοξία της Επιτροπής να συνδέσει το πρόγραμμα γεωργικών επιδοτήσεων της Ε.Ε. με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία πρόκειται να πέσει θύμα πιέσεων από τα κράτη μέλη κατά τις διαδικασίες σχεδιασμού των στρατηγικών σχεδίων.

Παρακολούθηση

Ενώ τώρα εστιάζουμε στο πώς θα εφαρμοσθούν όλα αυτά στην πράξη, δημιουργείται ένα άλλο πρόβλημα: πώς θα αξιολογηθούν αυτές οι ενέργειες, διασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη θα διαθέσουν τα χρήματά τους εκεί που πρέπει.

Το ζήτημα του πώς να λογοδοτήσουν τα κράτη μέλη και να μετρήσουν τον αντίκτυπο των ενεργειών που περιγράφονται στα σχέδιά τους για την ΚΓΠ παραμένει μήλον της έριδος.

Για νεότερα σχετικά με την εξέλιξη αυτών των σχεδίων, φροντίστε να ακολουθήσετε το πρόγραμμα παρακολούθησης της ΚΓΠ από την EURACTIV.