Γερμανία: η έλλειψη υποδομών και στήριξης στους γεωργούς αποθαρρύνει τους νέους

[Fotokostic/Shutterstock]

Η έλλειψη κατάλληλων υποδομών στη γερμανική ύπαιθρο, καθώς και η ανεπαρκής υποστήριξη νέων μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων, εμποδίζουν τους νέους από το να επενδύσουν στη γεωργία και τους αναγκάζουν να μετακομίσουν στις πόλεις, αναφέρει η EURACTIV Γερμανίας.

«Σε ορισμένες περιοχές, για παράδειγμα στο σπίτι μου στο Schleswig Holstein, η προσφορά εργασίας είναι πολύ περιορισμένη», δήλωσε η Kathrin Muus, πρόεδρος της γερμανικής ένωσης νέων αγροτών (BDL).

«Οι άνθρωποι συχνά δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να φύγουν. Και είναι δύσκολο να δημιουργηθούν νέες επιχειρήσεις εάν δεν υπάρχουν υποδομές όπως η ευρυζωνικότητα, τα κέντρα ημερήσιας φροντίδας ή τα σχολεία», πρόσθεσε.

Οι μικρές γεωργικές επιχειρήσεις στη Γερμανία αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του τομέα. Μεταξύ των αντιδράσεων, συμπερλμβάνεται επίσης η ανησυχία ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές στις αγροτικές περιοχές συχνά παραμελούνται από το πλάνο της αναδιαμόρφωσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).

Το φαινόμενο του festerben (αγροτικός μαρασμός) αναφέρεται συχνά στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης ως ένα φαινόμενο που αυξάνεται και έχει προκαλέσει ευρύτερη ανησυχία στη πολιτική σκηνή.

Ο «γεωργικός άτλας» που δημοσίευσε το Ίδρυμα Heinrich Böll νωρίτερα φέτος τον Ιανουάριο χτύπησε το «καμπανάκι» του κινδύνου, ζητώντας την πλήρη επανεξέταση του ευρωπαϊκού γεωργικού συστήματος, το οποίο, σύμφωνα με το ίδρυμα, παρέχει σήμερα περισσότερα οφέλη σε μεγάλες κυρίως γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

To φαινόμενο Höfesterben δεν φέρει την κύρια ευθύνη για τη δραματική εγκατάλειψη των αγροτικών περιοχών. Ωστόσο, η γεωργία αποτελεί σημαντικό παράγοντα, ο οποίος υποστηρίζει την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή στις αγροτικές περιοχές.

«Όταν τίθεται το θέμα της απώλειας των θέσεων εργασίας, οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τη βιομηχανία ή τον τομέα των υπηρεσιών. Ο πρωτογενής τομέας παραβλέπεται συχνά, λες και οι απώλειες θέσεων εργασίας στη γεωργία είναι λιγότερο σημαντικές και πολύτιμες», δήλωσε στη EURACTIV Γερμανίας ο Hubert Weiger, πρόεδρος της γερμανικής ένωσης προστασίας της φύσης και της βιοποικιλότητας (NABU).

Νέοι και γυναίκες στην ευρωπαϊκή γεωργική παραγωγή

Ο γεωργικός τομέας της ΕΕ σήμερα αντιμετωπίζει το ζήτημα της γήρανσης του πληθυσμού. Το 2016, μόνο 11% εκ των διαχειριστών γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ ήταν νέοι αγρότες ηλικίας κάτω των 40 ετών, σύμφωνα με τη Eurostat.

Οι μικροί αγρότες νιώθουν εγκαταλελειμμένοι

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι αγρότες με μικρότερα αγροκτήματα αποφασίζουν να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους. Συχνά οφείλεται στο ζήτημα της ανανέωσης των γενεών, καθώς όλο και λιγότεροι νέοι άνθρωποι μπορούν ή επιθυμούν να αναλάβουν τις οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

Η κ. Muus δήλωσε επίσης ότι πολλοί νέοι δεν επέλεξαν να εργαστούν στον αγροτικό τομέα επειδή το επάγγελμα αποπνέει αβεβαιότητα.

Η δημιουργία μιας νέας γεωργικής εκμετάλλευσης είναι δαπανηρή και συχνά υπάρχει έλλειψη αρχικής χρηματοδοτικής βοήθειας. Επιπλέον, οι τιμές των γαιών στην ΕΕ αυξάνονται – για παράδειγμα, στη Βουλγαρία, οι τιμές των γαιών αυξήθηκαν κατά 175% μεταξύ του 2006 και του 2012. Επιπλέον, ο ανταγωνισμός στις τιμές είναι τόσο αμείλικτος ώστε η επιχείρηση δεν αξίζει τον κόπο για πολλούς αγρότες.

Ο δραματικός χαρακτήρας του προβλήματος αντικατοπτρίζεται σε μια απάντηση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Υπουργείου Τροφίμων και Γεωργίας σε μια ερώτηση που έθεσαν οι Πράσινοι τον Σεπτέμβριο του 2018. Το υπουργείο δήλωσε ότι, από το 1999, περίπου το 42% όλων των γεωργικών επιχειρήσεων είχε κλείσει και ο αριθμός των εργαζομένων στον γεωργικό τομέα μειώθηκε κατά ένα τρίτο.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι είναι κυρίως τα μεγάλα αγροκτήματα των εκάστοτε περιοχών που λαμβάνουν χρηματοδότηση από την ΚΑΠ. Το 2013, περισσότερο από το ήμισυ της γεωργικής γης στην ΕΕ χρησιμοποιήθηκε μόλις από το 3,1% όλων των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Νέοι και γεωργία: χαμηλά κέρδη και έλλειψη ουσιαστικής στήριξης

Η χαμηλή κερδοφορία και η κακή ποιότητα των υποδομών καθιστούν τη γεωργία στην Ελλάδα μη ελκυστική για τους νέους, η συμβολή των οποίων καθίσταται πιο σημαντική από ποτέ προκειμένου ο γεωργικός τομέας να προχωρήσει ένα βήμα πιο μπροστά, δήλωσαν στην Εuractiv.gr φορείς χάραξης πολιτικής.

Λίγα χρήματα πηγαίνουν στην περιφερειακή στήριξη

Προκειμένου να αντιστραφεί η τάση αυτή, οι αναλυτές αναφέρουν ότι ο δεύτερος πυλώνας της ΚΑΠ πρέπει να υποστηρίζει τις αγροτικές περιοχές και να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των γεωργών αντί να εξυπηρετεί μόνο την προστασία του περιβάλλοντος. Κάθε χρόνο, για το σκοπό αυτό, διατίθενται περισσότερα από 14 δισ. ευρώ στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).

Θεωρητικά, οι γεωργοί μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση για κατάρτιση, ανανέωση επιχειρήσεων ή επενδυτική στήριξη μέσω του ταμείου, το οποίο συγχρηματοδοτείται από τους δήμους.

Ωστόσο, τα κράτη μέλη έχουν την ελευθερία να καθορίσουν τις δικές τους χρηματοδοτικές προτεραιότητες. Κατά την τελευταία μεταρρύθμιση της ΚΑΠ το 2013, δόθηκε πρόσθετη χρηματοδότηση για τη στήριξη ιδίως των μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Ωστόσο, πολλές κυβερνήσεις δεν απελευθερώνουν αυτή τη χρηματοδότηση, δήλωσε το Ίδρυμα Heinrich Böll.

Ως εκ τούτου, η Γερμανία θα μπορούσε να στείλει έως και το 30% των εθνικών άμεσων ενισχύσεων σε μικρότερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με τον «γεωργικό άτλαντα», μόνο 7% διατίθεται για το σκοπό αυτό. Συνολικά, από τα € 1,35 δισ. ευρώ που λαμβάνει η Γερμανία από το ΕΓΤΑΑ, περίπου το 16% του ταμείου χρησιμοποιείται για αγροτική ανάπτυξη, σύμφωνα με το ομοσπονδιακό υπουργείο τροφίμων και γεωργίας.

Ενώ πρέπει να ενισχυθεί η στήριξη των νέων γεωργών και τα βιώσιμα μοντέλα λειτουργίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ταυτόχρονα περικοπές στον δεύτερο πυλώνα. Κατά συνέπεια, μέχρι 27% του προϋπολογισμού της θα μπορούσε να εξαφανιστεί.

Ο κ. Weiger δήλωσε ότι υπάρχει ήδη ένα διαρθρωτικό πρόβλημα στη στήριξη του δεύτερου πυλώνα. Πολλές περιφέρειες έχουν ήδη αποτύχει σε σχέση με την απαιτούμενη συγχρηματοδότηση.

«Ορισμένα γερμανικά κράτη δυσκολεύονται, οι τοπικές αρχές στη Σαξονία ή το Βρανδεμβούργο αντιμετωπίζουν προβλήματα στην άντληση των απαραίτητων κεφαλαίων», ανέφερε ο ίδιος.

Προκειμένου να αναζωογονηθεί η ύπαιθρος, σημείωσε, η αλληλεγγύη από την κοινωνία και τα πιο συντονισμένα προγράμματα χρηματοδότησης πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή, ειδικά για τις μικρές γεωργικές επιχειρήσεις. «Προς το παρόν, η ΕΕ, τα υπουργεία και τα γερμανικά κράτη υποστηρίζουν παράλληλα ο ένας τον άλλο».

X