Αποτυχία της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα διανομής φρούτων στα σχολεία

Photo in a class of a primary school in Watermael-Boitsfort, during a visit of an EC official as part of the "Eat well - feel good" campaign (2014), to promote the School Fruit Scheme and the School Milk Scheme. [Etienne Ansotte - EC - Audiovisual Service]

Με «ευρωπαϊκή σφραγίδα» τεκμηριώνεται η αποτυχία της Ελλάδας στη διαχείριση των προγραμμάτων της ΕΕ για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και γάλακτος στα σχολεία

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Κομισιόν η χώρα το επόμενο σχολικό έτος, 2019-2020, θα χρηματοδοτηθεί με 3.218.885 ευρώ για να μοιράσει φρούτα και λαχανικά στα σχολεία και με ακόμη 1.550.685 ευρώ για την παροχή γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων.

Δηλαδή συνολικά περισσότερα από 4,7 εκατομμύρια ευρώ.

Που είναι η αποτυχία;

Μα, στο ότι, λόγω της αβελτηρίας των κυβερνήσεων επί χρόνια, χάναμε το τρένο και είμαστε πολύ πίσω στην αξιοποίηση του προγράμματος, με αποτέλεσμα άλλες χώρες να κερδίζουν τη μερίδα του λέοντος.

Σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος, η χρηματοδότηση κατανέμεται τόσο με βάση τον μαθητικό πληθυσμό όσο και τις επιδόσεις της κάθε χώρας την προηγούμενη χρονιά.

Μόνο που στην Ελλάδα το πρόγραμμα ξεκίνησε μόλις την προηγούμενη χρονιά!

Όπως αποκαλύψαμε χθες στην euractiv.gr, το 60% του συνοκικού προγράμματος απορροφάται από 5 μεγάλες χώρες της ΕΕ, προφανώς λόγω του πληθυσμού τους αλλά και λόγω της ετοιμότητας και προετοιμασίας που έχουν κάνει από την πολύχρονη εμπειρία που έχουν συσσωρεύσει.

250 εκατ ευρώ για γάλα, φρούτα και λαχανικά στα σχολεία της Ευρώπης – το 60% σε 5 μόλις χώρες

Κονδύλια ύψους 250 εκατ. ευρώ για τη σχολική χρονιά 2019 – 2020 προβλέπονται για τη διανομή γάλακτος, φρούτων και λαχανικών σε μαθητές σε όλη την Ευρώπη.
Σήμερα εγκρίθηκε από την Επιτροπή η κατανομή του προϋπολογισμού των προγραμμάτων της ΕΕ για την …

Σημειώνεται ότι το πρόγραμμα είναι αρκετά ευέλικτο και δίνει τη δυνατότητα σε κράτη μέλη που το προωθούν επιτυχημένα να κάνουν χρήση κονδυλίων που δεν χρησιμοποιούν άλλα κράτη μέλη, ώστε να μεγιστοποιείται το όφελος και να μην μένουν αδιάθετα κονδύλια. Έτσι οι πιο «έτοιμες» χώρες επωφελούνται τελικά ακόμη περισσότερο από ότι περιγράφει η αρχική κατανομή.

Το πρόγραμμα χρησιμοποιείται από πολλές χώρες για να ενισχύσουν την εντόπια παραγωγή και να προωθήσουν ποιοτικά προϊόντα στα σχολεία, προκειμένου να καλυφθεί ο βασικός στόχος του προγράμματος που είναι η υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών από τους μαθητές στην Ευρώπη.

Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν με ποιο τρόπο θα εφαρμόσουν το πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων των γεωργικών προϊόντων που θα λάβουν τα παιδιά και των θεμάτων των εκπαιδευτικών μέτρων που θα εφαρμόσουν. Έχουν επίσης τη δυνατότητα να συμπληρώσουν τα κονδύλια της ΕΕ με εθνικά κονδύλια για τη χρηματοδότηση του προγράμματος.

Η επιλογή των προϊόντων που διανέμονται βασίζεται σε παραμέτρους που αφορούν την υγεία και το περιβάλλον, την εποχικότητα, την ποικιλία και τη διαθεσιμότητα. Τα κράτη μέλη μπορούν να ενθαρρύνουν τις τοπικές ή περιφερειακές αγορές, τα βιολογικά προϊόντα, τις βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού, τα περιβαλλοντικά οφέλη, τα συστήματα ποιότητας για τα γεωργικά προϊόντα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εθνικός σχεδιασμός του προγράμματος που κατέθεσε η Ελλάδα προβλέπει, ως εθνική επιλογή, τη διανομή φρέσκων φρούτων, λαχανικών και γάλακτος μια φορά κάθε δύο εβδομάδες (…) στα συμμετέχοντα σχολεία για όλη τη σχολική χρονιά, παρά το ότι η Κομισιόν αφήνει ανοιχτό κάθε δυνατό σχεδιασμό: από καθημερινή διανομή μέχρι εβδομαδιαία, από λίγες εβδομάδες μέχρι ολόκληρη τη χρονιά. Επίσης σημειώνεται ότι στον αρχικά υποβληθέντα σχεδιασμό δεν περιελαμβανόνταν διανομή γάλακτος αλλά αυτό διορθώθηκε στην πορεία

Αποτυχία με σφραγίδα

Η Κομισιόν μάλιστα δημοσίευσε χθες την τελευταία ετήσια  έκθεση αξιολόγησης, ανά κράτος μέλος.

Εκεί βρίσκουμε το εξής καταπληκτικό: η ετήσια έκθεση για την Ελλάδα είναι μία μόλις σελίδα!

Περιλαμβάνεται δηλαδή μόνο το εξώφυλλο για το σχολικό έτος 2017/2018 με μία χαρακτηριστική σημείωση, ως δικαιολογία: «Μία σειρά καθυστερήσεων, που οφείλονταν κυρίως σε μακροχρόνιες διαδικασίες διαγωνισμών – υποβολής προσφορών, οδήγησαν στη μη εφαρμογή του προγράμματος κατά το σχολικό έτος 2017/2018».

Τί γίνεται φέτος;

Το πρόγραμμα ξεκίνησε μετά βαΐων και κλάδων στα μέσα Νοεμβρίου πέρυσι, οπότε ο αρμόδιος υπουργός επισκέφθηκε και ένα από τα επιλεχθέντα σχολεία για να προβάλει τη δράση.

Μόνο που από το δημόσιο λόγο του Υπουργείου απουσίαζαν τότε οι αναφορές στην αναποτελεσματικότητα των προηγούμενων ετών.

Πριν λίγες εβδομάδες, σε συνέντευξη του στην εφημερίδα Ναυτεμπορική, ο αρμόδιος Υπουργός Σταύρος Αραχωβίτης σημείωνε ότι «Όσον αφορά το πρόγραμμα δωρεάν διανομής φρούτων, λαχανικών και γάλακτος, επανενεργοποιήθηκε το 2018 το πρόγραμμα και υλοποιήθηκε σε 800 σχολεία, ενώ ήταν αδρανές επί τέσσερα χρόνια.»

Πράγματι, για την υλοποίηση του προγράμματος έχουν επιλεγεί περίπου 800 δημοτικά σχολεία της Αττικής, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας και του Ηρακλείου Κρήτης, με το συνολικό αριθμό των μαθητών που συμμετέχουν να αγγίζει τις 150.000, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Υπουργείου.

Ο προγραμματισμός προέβλεπε ότι θα διανεμηθούν περίπου 1.400 τόνοι φρούτων και λαχανικών όπως μήλα, αχλάδια, πορτοκάλια κ.ά. καθώς και περίπου 800 τόνοι γάλακτος σε 3,4 εκατομμύρια μερίδες, σε συσκευασίες των 250 ml ανά μαθητή.

Τι συνέβη τα προηγούμενα χρόνια;

Σε αυτές τις ανακοινώσεις, σιγή ιχθύος τηρούνταν από την κυβέρνηση για τις επιδόσεις τα προηγούμενα χρόνια.

Το καλοκαίρι του 2015, εν μέσω capital controls και «διαπραγμάτευσης» για το τρίτο μνημόνιο, ο τότε αναπληρωτής Υπουργός Βαγγέλης Αποστόλου εξήγγειλε μέσω της ΕΡΤ το «νέο» πρόγραμμα και τα πλεονεκτήματά του. Προσέθετε μάλιστα ότι «χάρις στις ενέργειες του Υπουργείου μας, με την προώθηση φρούτων, λαχανικών και γάλακτος στα σχολεία, τα παιδιά μαθαίνουν ότι υπάρχει μια άλλη διατροφή, πιο υγιεινή από τα συσκευασμένα προϊόντα που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε trans λιπαρά, όπως τα πατατάκια και τα προϊόντα fast food. Έτσι, αποδέχονται πιο εύκολα τις συμβουλές των γονέων τους για υγιεινή διατροφή και στο χώρο του σχολείου».

Τα παιδιά βέβαια τώρα αρχίζουν να ξανα-μαθαίνουν…

Ενδεικτικό της απαξίωσης που έχει συναίσθηση η κυβέρνηση ότι υπάρχει για την εφαρμογή του προγράμματος είναι μια τοποθέτηση της αναπληρώτριας Υπουργού Εργασίας Θεανώς Φωτίου, η οποία είναι αρμόδια για ένα πολύ μεγαλύτερο και εκτεταμένο πρόγραμμα, τη διανομή ζεστού μαγειρευτού φαγητού σε δημοτικά σχολεία.

«Τα σχολικά γεύματα του υπουργείου δεν είναι σάντουιτς, γάλα, φρούτο, καμία σχέση δεν έχουν με αυτά», ανέφερε η κ.Φωτίου, όπως καταγράφει η κομματική εφημερίδα ΑΥΓΗ, σε συνέντευξη της πριν από μία εβδομάδα περίπου στο ραδιοφωνικό σταθμό του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων «Πρακτορείο 104,9 FM». Και μάλιστα η κ. Φωτίου, για να υπερασπιστεί το πρόγραμμα, που έχει υπό την ευθύνη της, τόνιζε ότι «τα σχολικά γεύματα, που είναι θεσμός του κράτους, έχουν ψηφιστεί και δίνονται με συγκεκριμένο πλάνο» και προσέθετε ότι «αυτό το πρόγραμμα», «είναι μεσημεριανό γεύμα, φαγητό, δεν σχετίζεται με άλλα προγράμματα που επιχειρούν να μπλέξουν σε αυτήν την ιστορία, μέσω των οποίων προσφέρεται ένα σάντουιτς, μήλο ή γάλα. Αυτά είναι δεκατιανά, εμείς προσφέρουμε γεύμα μαγειρεμένο, όπως θα το έτρωγε το παιδί στο σπίτι του».

Στην πραγματικότητα το επιτυχημένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα διανομής φρούτων, λαχανικών και γάλακτος τρέχει εδώ και πολλά χρόνια στην Ευρώπη, αλλά στη χώρα μας δεν συνάντησε ποτέ μέχρι τώρα επιτυχία.

Σύμφωνα με το Υπουργείο, τα προγράμματα αυτά υλοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση το γάλα από το 1977 και τα οπωροκηπευτικά από το 2007.

Κύκλοι όμως του Υπουργείου σημείωναν το 2015, όταν ξεκινούσε ο νέος σχεδιασμός στο πλαίσιο του τότε σχεδίου του ΣΥΡΙΖΑ για «παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας» ότι δυστυχώς, τα προγράμματα αυτά δεν έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα για πολλά χρόνια στην Ελλάδα. Tο πρόγραμμα του γάλακτος έχει μικρής έκτασης υλοποίηση, ενώ το πρόγραμμα των φρούτων έχει υλοποιηθεί λίγους μόνο μήνες κατά τη διάρκεια τριών μόνο σχολικών ετών. Δεν υπήρχε δηλαδή όλα αυτά τα χρόνια μια ουσιαστική πολιτική κατεύθυνση για την σωστή εφαρμογή και ανάπτυξη των προγραμμάτων αυτών και την προώθηση της υγιεινής διατροφής των μαθητών μέσα και έξω από τα σχολεία. Είναι πάντως ενθαρρυντικό ότι, παρά τα προβλήματα εφαρμογής του, το πρόγραμμα είχε σημαντική απήχηση στους μαθητές.

Ίσως πλέον η εικόνα και η κατάσταση να αλλάζει, αλλά τα χαμένα χρόνια δεν γυρνάνε.

Και κάποτε πρέπει οι πολιτικοί να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους όχι μόνο για αυτά που σωστά ή λάθος κάνουν, αλλά και για αυτά που δεν κάνουν, δεν καταφέρνουν, δεν ολοκληρώνουν, ή τα κάνουν με μεγάλη καθυστέρηση ή λάθος τρόπο…

Ειδικά στη συγκεκριμένη περίπτωση, οφείλει η κυβέρνηση να απολογηθεί, όπως και οι προηγούμενες, διότι η χώρα απώλεσε τα κονδύλια που είχε κατανείμει στην Ελλάδα η Κομισιόν τα προηγούμενα χρόνια, όπως το 2017/2018 όπου η Ελλάδα κατέθεσε απολογισμό μίας σελίδας χωρίς υλοποίηση του προγράμματος

Η φετινή εικόνα του προγράμματος στην Ελλάδα

Στόχος του προγράμματος είναι η ενθάρρυνση της κατανάλωσης οπωροκηπευτικών, γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων από τους μαθητές με στόχο τη διαρκή αύξηση του μεριδίου των προϊόντων αυτών στο διαιτολόγιό τους κατά το στάδιο της διαμόρφωσης των διατροφικών συνηθειών τους, συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων της ΚΑΠ, ιδίως στην σταθεροποίηση των αγορών και τη διασφάλιση του εφοδιασμού τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.

Επίσης, σύμφωνα με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, στόχος της Εθνικής Στρατηγικής με την υλοποίηση του προγράμματος είναι η αύξηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και γάλακτος από τα παιδιά. Αναλυτικότερα, αύξηση κατά 5% των παιδιών που καταναλώνουν 1-2 φρούτα την ημέρα και 4% αύξηση των μαθητών που καταναλώνουν καθημερινά λαχανικά καθώς και 5% αύξηση των μαθητών που καταναλώνουν γάλα στο πρωινό τους, καθώς και αύξηση των γνώσεων στα παιδιά σχετικά με την ποικιλία των αγροτικών προϊόντων και των υγιεινών διατροφικών συνηθειών.

Σύμφωνα με έρευνα του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, στην Ελλάδα το 84,5% των μαθητών καταναλώνουν 1 φρούτο καθημερινά και το 54,4% καταναλώνει και δεύτερο φρούτο. Το 63,8% των μαθητών καταναλώνουν μία μερίδα λαχανικά καθημερινά και μόνο το 27,2% καταναλώνουν και δεύτερη μερίδα. Το 15% των μαθητών δεν καταναλώνουν καθόλου φρούτα και το 36% δεν καταναλώνουν καθόλου λαχανικά καθημερινά.

 

X