Εξαιρετικά κρίσιμη η κατάσταση του γεωργικού τομέα στην Ουκρανία σύμφωνα με ειδικούς

«Η Ουκρανία προμηθεύει μια τεράστια ποσότητα μη γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού στην παγκόσμια αγορά και αυτό είναι, φυσικά, δύσκολο να αντικατασταθεί. Μόνο η ΕΕ εισάγει σχεδόν οκτώ εκατομμύρια τόνους καλαμποκιού από την Ουκρανία κάθε χρόνο - πάνω από το 48% των συνολικών εισαγωγών». [Shutterstock]

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έφερε μεγάλες δυσκολίες στον αγροτικό τομέα της χώρας, με τα χωράφια να μην είναι προσβάσιμα για καλλιέργεια, τα ζώα να πεινούν και το σύστημα διανομής τροφίμων να καταρρέει, δήλωσε ο Άλεξ Λίσιτσα σε συνέντευξή του στη EURACTIV Γερμανίας.

Ο Άλεξ Λίσιτσα είναι ο διευθύνων σύμβουλος μιας μεγάλης αγροτικής επιχείρησης στην Ουκρανία που εκμεταλλεύεται αγροκτήματα και γεωργικές εκτάσεις στις τρεις περιφέρειες της χώρας. Είναι επίσης πρόεδρος της Ουκρανικής Λέσχης Αγροτικών Επιχειρήσεων. Ο Λίσιτσα βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην Ουκρανία και έχει συμμετάσχει στην οργάνωση της διανομής τροφίμων σε όλη τη χώρα μετά το ξέσπασμα του πολέμου.

Πώς βλέπετε σήμερα την κατάσταση για τη γεωργία στην Ουκρανία. Συνεχίζονται οι εργασίες στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις;

Η Ουκρανία είναι μια μεγάλη γεωργική χώρα. Έχουμε διαφορετικές κλιματικές ζώνες, διαφορετικές συνθήκες και πάνω από 30 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης. Από αυτή την άποψη, φυσικά, αυτή είναι η εποχή που οι αγρότες σπέρνουν ή θα έπρεπε να σπέρνουν. (…)

Αυτή τη στιγμή, ωστόσο, τα πράγματα φαίνονται μάλλον δυσοίωνα για πολλές περιοχές – συμπεριλαμβανομένης της νότιας Ουκρανίας όπου αυτή τη στιγμή οι περιοχές, τα χωράφια και οι πόλεις είναι εν μέρει υπό την κατοχή του ρωσικού στρατού. Το ίδιο ισχύει και για τα ανατολικά της χώρας. Οι βόρειες επαρχίες ή περιοχές της Ουκρανίας, όπως το Τσερνίχοφ, το Σούμι, το Ζιτομίρ ή τμήματα της περιοχής του Κιέβου, είναι επίσης είτε υπό κατοχή είτε σε πόλεμο, και δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να πάει κανείς στα χωράφια.

Από αυτή την άποψη, τα προβλήματα είναι επίσης διαφορετικά, ανάλογα με την περιοχή, ανάλογα με την κατάσταση. Μόνο τα αγροκτήματα στα δυτικά της χώρας μπορούν πραγματικά να συνεχίσουν τη γεωργική τους δραστηριότητα. Αλλά ακόμη και εκεί, βέβαια, υπάρχουν ορισμένα προβλήματα επειδή η διαθεσιμότητα ορισμένων εισαγωγών, κυρίως καυσίμων, αλλά και φυτοφαρμάκων, είναι περιορισμένη.

Το ίδιο ισχύει και για το λεγόμενο ανθρώπινο κεφάλαιο. Οι υπάλληλοι των γεωργικών εκμεταλλεύσεων έχουν επιστρατευθεί. Την περασμένη εβδομάδα, το υπουργείο Γεωργίας της Ουκρανίας ανέλαβε την πρωτοβουλία να εξαιρέσει από την κινητοποίηση ορισμένους ειδικευμένους εργαζόμενους που πρέπει οπωσδήποτε να απασχοληθούν στη γεωργία.

Αυτό είναι επίσης συγκινητικό, αλλά υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι οι οποίοι στη συνέχεια πρέπει να αποδεσμευτούν μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών. Και αυτό απαιτεί λίγο χρόνο. Στην εταιρεία μου, 20 εργαζόμενοι επιστρατεύθηκαν πρόσφατα, ακριβώς αυτοί που έπρεπε να πάνε στο χωράφι.

Από αυτή την άποψη, η κατάσταση είναι τουλάχιστον κακή.

Η περίοδος ανοιξιάτικης σποράς μόλις αρχίζει. Πώς εκτιμάτε τις συνέπειες του γεγονότος ότι ένα μεγάλο μέρος μιας ολόκληρης περιόδου πιθανότατα θα χαθεί για την Ουκρανία;

Λόγω του κλίματος, στην Ουκρανία καλλιεργούνται τόσο χειμερινά όσο και θερινά σιτηρά. Όσον αφορά τα σχεδόν οκτώ εκατομμύρια εκτάρια χειμερινών σιτηρών (…), που έχουν ήδη σπαρθεί το φθινόπωρο, τώρα είναι ακριβώς η κατάλληλη στιγμή για τη λίπανση των χωραφιών. Αυτό εγείρει το ερώτημα κατά πόσον επιτρέπεται και είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο. Δεν ξέρετε πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος και τι θα συμβεί στα σιτηρά όταν έρθει η συγκομιδή σε τρεις μήνες. (…)

Το άλλο θέμα, βέβαια, είναι τα καλοκαιρινά σιτηρά – συμπεριλαμβανομένων των καλοκαιρινών καλλιεργειών, όπως οι ηλίανθοι. Τώρα είναι η εποχή για να προετοιμαστεί το έδαφος και στη συνέχεια να γίνει η σπορά μέσα σε τρεις έως έξι εβδομάδες. Εκεί, βέβαια, οι άνθρωποι φοβούνται επίσης να βγουν στο χωράφι και υποθέτω ότι πιθανώς μόνο η Δυτική Ουκρανία θα είναι πραγματικά σε θέση να συνεχίσει απρόσκοπτα τις εργασίες της, δεδομένης της κατάστασης. Αυτό θα ήταν το 30-50% της συνολικής έκτασης που υποτίθεται ότι πρέπει να σπαρθεί. Από αυτή την άποψη, φυσικά, δεν θα έχουμε τα αποτελέσματα που χρειαζόμαστε στα καλοκαιρινά σιτηρά, ειδικά στο καλαμπόκι, που η Ουκρανία είναι η 3η χώρα στον κόσμο.

Επομένως, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά θα είναι σοβαρές. Το ίδιο ισχύει και για τα χειμερινά σιτηρά, ιδίως το σιτάρι, όπου θα πληγούν οι φτωχότερες χώρες του κόσμου – ιδίως οι χώρες εισαγωγής ουκρανικού σιταριού, όπως το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, η Αίγυπτος κ.ο.κ. Αλλά αυτό ισχύει και για το καλαμπόκι: Η Ουκρανία προμηθεύει μια τεράστια ποσότητα μη γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού στην παγκόσμια αγορά και αυτό είναι, φυσικά, δύσκολο να αντικατασταθεί. Μόνο η ΕΕ εισάγει σχεδόν οκτώ εκατομμύρια τόνους καλαμποκιού από την Ουκρανία κάθε χρόνο – πάνω από το 48% των συνολικών εισαγωγών. (…)

Πώς θα αντικατασταθούν όλα αυτά; Αυτό εγείρει πολλά ερωτήματα στα οποία, δυστυχώς, δεν υπάρχει απάντηση.

Ποια είναι η κατάσταση με τις προμήθειες τροφίμων στην Ουκρανία; Ο υπουργός γεωργίας ήταν σχετικά αισιόδοξος, λέγοντας ότι πιθανόν να έχουν απομείνει σιτηρά για ένα ή δύο χρόνια. Ανησυχείτε ότι τα τρόφιμα θα μπορούσαν να λιγοστέψουν στην Ουκρανία λόγω του πολέμου;

Λοιπόν, αυτό μάλλον δεν έχει καμία σχέση με τη συνολική έλλειψη. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Στην πραγματικότητα έχουμε αρκετά αποθέματα, επίσης με τη μορφή σιλό, σιταριού, καλαμποκιού, φυτικών ελαίων και ούτω καθεξής, αλλά και ζάχαρης, όπου οι άνθρωποι λένε: Εντάξει, έχουμε αρκετά για τα επόμενα χρόνια.

Αλλά το πρόβλημα είναι: Πού είναι τα αποθέματα; Μπορούν να μεταφερθούν καθόλου; Πώς λειτουργούν τα logistics; Και υπάρχει φυσικά το ερώτημα πώς θα μεταφερθούν, για παράδειγμα, από το Λβιβ στα δυτικά της χώρας στο Χάρκοβο, πόλεις που υποφέρουν αυτή τη στιγμή; Και δυστυχώς, διαπιστώνουμε ότι στις πόλεις που υποφέρουν περισσότερο, όπως η Μαριούπολη, το Χάρκοβο, η Ζαπορίζια ή το Τσερνίχοβ, η γενέτειρά μου, υπάρχει έλλειψη τροφίμων και, δυστυχώς, δεν έχει μείνει τίποτα.

Ταυτόχρονα, πρέπει να εξετάσουμε τι ακριβώς τρόφιμα λείπουν. Βοηθάω την ουκρανική κυβέρνηση με τη διαχείριση της ανθρωπιστικής βοήθειας από την ΕΕ. Για παράδειγμα, κοιτάζω τις λίστες της διοίκησης της πόλης του Τσερνίχοφ και βλέπω: χρειάζονται κονσερβοποιημένο κρέας και ψάρια. Και στη συνέχεια κοιτάξτε στην Ουκρανία: Έχουμε αρκετά από αυτά; Όχι, δεν έχουμε, επειδή όλα τα logistics έχουν καταρρεύσει. (…)

Αυτό σημαίνει ότι αν κοιτάξετε τις γεωργικές πρώτες ύλες, τα πράγματα στην πραγματικότητα φαίνονται αρκετά καλά και η Ουκρανία πιθανότατα θα επιβιώσει, αλλά αν κοιτάξετε τις λεπτομέρειες – τι ακριβώς λείπει, πού ακριβώς λείπει – τότε έχουμε τεράστια προβλήματα. Από αυτή την άποψη, η ανθρωπιστική βοήθεια που έρχεται από διάφορες χώρες είναι σημαντική και απαραίτητη για πολλές πόλεις και τμήματα του πληθυσμού.

Ποιες προμήθειες χρειάζεστε επειγόντως τώρα – τόσο όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια για τον εφοδιασμό με τρόφιμα, όσο και ενδεχομένως εισαγωγές για τη γεωργία; Λαμβάνετε όσα χρειάζεστε από τη Γερμανία και την ΕΕ;

Πρόκειται φυσικά για δύο διαφορετικές πτυχές: Και είμαι πολύ ευγνώμων στη γερμανική κυβέρνηση για τη βοήθειά της. Ο ίδιος ο υπουργός γεωργίας παρενέβη για να βοηθήσει να διασφαλιστεί ότι ορισμένα αγαθά θα φτάσουν εδώ. Υπήρξαν πολύ διαφανείς συζητήσεις με τα ουκρανικά υπουργεία οικονομικών και γεωργίας σχετικά με το ποια ακριβώς αγαθά χρειάζονταν, και αυτά παραδόθηκαν στα ανατολικά της χώρας στην Ουκρανία. Όλα τα είδη των εμπορικών αλυσίδων στη Γερμανία ήταν έτοιμα να βοηθήσουν – είναι πραγματικά εκπληκτικό. Το ίδιο ισχύει και για τους Αυστριακούς συναδέλφους μας, αλλά και για άλλες χώρες όπως το Βέλγιο. (…)

Οι εισαγωγές είναι ένα άλλο θέμα. Φυσικά, οι Ουκρανοί αγρότες θα χρειαστούν επίσης βοήθεια από την ΕΕ ή τη Γερμανία για καύσιμα και άλλα πράγματα. Αλλά πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα και να δούμε: Τα καύσιμα λείπουν πλέον παντού στην παγκόσμια αγορά και οι τιμές είναι υψηλές. Συν τοις άλλοις, διεξάγεται πόλεμος στην Ουκρανία – πώς θα λειτουργήσει η εφοδιαστική, πώς θα φτάσουν τα βυτιοφόρα στην Οδησσό ή στο Μυκολόβ; Πρέπει να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα πριν δεχτούμε βοήθεια. (…)

Έχουμε δημιουργήσει ένα γραφείο εδώ στο χώρο για να μπορέσουν οι αγρότες να ανταλλάσσουν πράγματα μεταξύ τους χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες. Εγώ, για παράδειγμα, έχω ήδη παραγγείλει και πληρώσει για λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Αλλά αν δεν μπορώ να τα χρησιμοποιήσω τώρα επειδή τα αγροκτήματά μου είναι εντελώς βομβαρδισμένα, τότε δεν τα χρειάζομαι και μπορώ να τα παραδώσω σε κάποιον άλλο. Με αυτόν τον τρόπο νομίζω ότι μπορούμε να το κάνουμε πιο γρήγορα απ’ ό,τι αν κάνουμε αιτήματα στην ΕΕ, γιατί δεν έχουμε χρόνο. (…)

Ποια είναι η κατάσταση όσον αφορά την κτηνοτροφία: Μπορούν να φροντιστούν τα ζώα, υπάρχει αρκετή τροφή;

Αυτό εξαρτάται από την περιοχή. Η περιοχή μου, το Τσερνίχοφ, έχει υποστεί ολοκληρωτική καταστροφή. Έχω μια γαλακτοπαραγωγική φάρμα εκεί με σχεδόν χίλιες αγελάδες. Υπάρχουν μόνο ιστορίες φρίκης για να πω. Πρακτικά τις δύο πρώτες ημέρες, τα αγροκτήματα και τα χωριά καταλήφθηκαν από τους Ρώσους. Στην αρχή, οι Ρώσοι ήταν ακόμα αρκετά φιλικοί, αλλά στη συνέχεια έγιναν όλο και πιο βίαιοι.

Δηλαδή, με βάναυσο τρόπο, πολλοί εργαζόμενοι εκφοβίστηκαν ή και δολοφονήθηκαν εν μέρει. Αυτό σημαίνει ότι οι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής – 1.000 αγελάδες γαλακτοπαραγωγής – είναι χωρίς τροφή για ένα δεκαπενθήμερο και δεν υπάρχει κτηνιατρική περίθαλψη για τρεις ημέρες. Οι συνάδελφοι χρησιμοποιούν προσωρινά σιλό ως τροφή, το οποίο μπορεί να είναι αρκετό για μερικές εβδομάδες ακόμη. Αλλά μετά από αυτό, ακόμη και αυτό θα πρέπει να προμηθεύονται. Έτσι, οι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής αποκλείονται, αλλά είναι σημαντικό τα ζώα τουλάχιστον να επιβιώσουν.

Έτσι, προχθές το βράδυ, κανόνισα με έναν γείτονά μου να περάσει με κάποιο τρόπο λαθραία δύο τόνους ντίζελ μέσα από κάποιο δάσος στο άλλο χωριό, ώστε να λειτουργήσει η γεννήτρια και να μπορέσουν τουλάχιστον να αρμέξουν οι αγελάδες. Ένας άλλος φίλος μου είπε την ιστορία ότι στη φάρμα του με 3.000 αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, μια βόμβα έπεσε ακριβώς πάνω στη φάρμα. Οι αγελάδες περπατούν τώρα μέσα στα χωράφια σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν, ούτε γι’ αυτό μπορείς να κάνεις κάτι.

Πράγματι, αυτές είναι ιστορίες φρίκης και οι λέξεις δεν μπορούν να τις περιγράψουν.

Υποστηρικτές

Measure co-financed by the European Union