«Οne-stop-shops»: Ο ρόλος τους στην ενεργειακή ανακαίνιση των σπιτιών

Το κτιριακό απόθεμα ευθύνεται για το 36% των εκπομπών της Ένωσης και η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων βρίσκεται εδώ και καιρό στην ατζέντα της ΕΕ. [EPA-EFE/OLIVIER HOSLET]

Προκειμένου να διπλασιαστεί ο ρυθμός ανακαίνισης των κτιρίων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη της ΕΕ να παρέχουν τεχνική βοήθεια στους ιδιοκτήτες κατοικιών, δημιουργώντας «onestopshops», δηλαδή υπηρεσίες μιας στάσης που θα καθοδηγούν τους καταναλωτές καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ανακαίνισης.

Το κτιριακό απόθεμα ευθύνεται για το 36% των εκπομπών της Ένωσης και η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων βρίσκεται εδώ και καιρό στην ατζέντα της ΕΕ.

Πέρυσι, η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Κύμα Ανακαίνισης» επεδίωξε να διπλασιάσει τον ρυθμό των ενεργειακών ανακαινίσεων και τώρα η προτεινόμενη αναδιατύπωση της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD) προωθεί συντονισμένα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να γίνει αυτό πραγματικότητα.

Η αναθεωρημένη EPBD επιδιώκει να δώσει ώθηση στην ανακαίνιση του 15% των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις, τα οποία θα κατατάσσονται στην κατηγορία «G» σε μια αναθεωρημένη κλίμακα της ΕΕ που θα βαθμολογεί την ενεργειακή τους απόδοση.

«Η εστίασή της στα κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις δίνει προτεραιότητα στις πιο αποδοτικές από άποψη κόστους ανακαινίσεις και συμβάλλει στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας», δήλωσε ο Επίτροπος της ΕΕ για το κλίμα Frans Timmermans που παρουσίασε την συγκεκριμένη πρόταση την περασμένη εβδομάδα.

Θα διατεθούν έως και 150 δισ. ευρώ σε δημόσια χρηματοδότηση προκειμένου να βοηθηθούν τα φτωχότερα νοικοκυριά να ανακαινίσουν τα κτίριά τους και να εξοικονομήσουν χρήματα από τους ενεργειακούς τους λογαριασμούς, δήλωσαν αξιωματούχοι της ΕΕ.

Αλλά «η χρηματοδότηση από μόνη της δεν θα καλύψει τις ανάγκες ανακαίνισης», αναφέρεται στην αναθεωρημένη πρόταση EPBD που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περασμένη Τετάρτη (15 Δεκεμβρίου).

«Η δημιουργία προσβάσιμων και διαφανών συμβουλευτικών εργαλείων και μέσων βοήθειας, όπως οι υπηρεσίες μιας στάσης που παρέχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες ενεργειακής ανακαίνισης ή οι διαμεσολαβητές… είναι απαραίτητη για την παροχή του κατάλληλου ευνοϊκού πλαισίου και την άρση των φραγμών στην ανακαίνιση», αναφέρει η αναδιατυπωμένη οδηγία.

Υπηρεσίες μιας στάσης

Και ενώ δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως είναι ήδη διαθέσιμα για την ανακαίνιση, η διασφάλιση της απορρόφησης των χρημάτων από τα κυβερνητικά προγράμματα και την αγορά σε εθνικό επίπεδο μπορεί να αποτελέσει πρόκληση.

«Αυτό που χρειαζόμαστε για να γίνουν περισσότερες ανακαινίσεις δεν είναι μόνο η επιδότηση και η χρηματοδότηση, αλλά και η πρακτική υποστήριξη για τους ιδιοκτήτες κτιρίων», λέει η Louise Sunderland, ανώτερη σύμβουλος στο «Regulatory Assistance Project», μια ανεξάρτητη ΜΚΟ που έχει ως στόχο την επιτάχυνση της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια.

Αυτό που χρειάζονται οι ιδιοκτήτες ακινήτων είναι οι υπηρεσίες μιας στάσης, το οποίο θα προσφέρει ένα ομαλό ταξίδι για τον πελάτη – «βοήθεια κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανακαίνισης» ώστε να διασφαλιστεί ότι θα έχουν ένα σωστό αποτέλεσμα στο τέλος, δήλωσε στη EURACTIV.

Η πρακτική υποστήριξη θα ισοδυναμούσε με την επεξεργασία «του τι χρειάζεται για το κτίριό τους, να γίνει η αξιολόγηση, να καταλάβουν ποια μέτρα χρειάζονται, στη συνέχεια να τους βοηθήσουν να βρουν τη σωστή επιδότηση και χρηματοδότηση, και στη συνέχεια να συνεργαστούν με τους τεχνίτες για να γίνουν οι εργασίες», είπε.

Η δημιουργία των υπηρεσιών μιας στάσης φαίνεται να βρίσκει σύμφωνη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τους ερευνητές και τους επιχειρηματικούς ομίλους.

«Οι υπηρεσίες μιας στάσης θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη των νοικοκυριών, προσφέροντας μια πλήρη ολοκληρωμένη υπηρεσία ανακαίνισης, που περιλαμβάνει σχεδιασμό, επιλογή, επιδοτήσεις, χρηματοδότηση και υλοποίηση των έργων», δήλωσε η Katarzyna Wardal, υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων της ΕΕ στην «Knauf Insulation».

«Εμείς οι επιχειρήσεις επενδύουμε πιο πιθανά εκεί όπου υπάρχουν καλά συστήματα υποστήριξης των πελατών για τη χρήση των προϊόντων μας», εξήγησε η ίδια.

Το θέμα έχει καταστεί τόσο κεντρικό στις προσπάθειες ανακαίνισης της ΕΕ, ώστε τα κράτη μέλη της ΕΕ καλούνται τώρα να «παρέχουν τεχνική βοήθεια, μεταξύ άλλων μέσω των υπηρεσιών μιας στάσης» στην αναδιατυπωμένη πρόταση EPBD.

Η εργαλειοθήκη των μηχανισμών ανακαίνισης

Η ιδέα των «υπηρεσιών μιας στάσης» δεν είναι καινούργια, αλλά είναι η πρώτη φορά που η έννοια αυτή αποτυπώνεται στο δίκαιο της ΕΕ. Το άρθρο 9 της αναδιατυπωμένης οδηγίας EPBD ασχολείται με τα «ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης» και αναφέρει ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ υποστηρίζουν τη συμμόρφωση με:

  • παροχή κατάλληλων χρηματοδοτικών μέτρων, ιδίως προς τα ευάλωτα νοικοκυριά, τα άτομα που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια ή ζουν σε κοινωνική στέγαση,
  • παροχή τεχνικής βοήθειας, μεταξύ άλλων μέσω υπηρεσιών μιας στάσης,
  • σχεδιασμός ολοκληρωμένων συστημάτων χρηματοδότησης,
  • άρση των μη οικονομικών εμποδίων, συμπεριλαμβανομένων των διαχωρισμένων κινήτρων- και
  • παρακολούθηση των κοινωνικών επιπτώσεων, ιδίως για τα πιο ευάλωτα άτομα

Όσον αφορά τις υπηρεσίες μιας στάσης, μόνο λίγες από αυτές έχουν ανοίξει σε ολόκληρη την ΕΕ, ενώ θα έπρεπε να υπάρχουν εκατοντάδες, προκειμένου να συντονίζονται οι ιδιοκτήτες κατοικιών, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι ΜμΕ που εμπλέκονται στην εκτέλεση των εργασιών ανακαίνισης.

Μια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2018 διαπίστωσε ότι μόνο 2 ή 3 υπηρεσίες μια στάσης βρέθηκαν να έχουν δημιουργηθεί σε καθεμία από τις σκανδιναβικές χώρες καθώς και στη Γαλλία και τις χώρες της Μπενελούξ. Επίσης, ένα έργο- χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ- δημοσίευσε πρόσφατα έναν βήμα-προς-βήμα οδηγό για το πώς να δημιουργηθεί μια υπηρεσία μίας στάσης για την ανακαίνιση κτιρίων και τι είδους επιχειρηματικό μοντέλο θα μπορούσαν να υιοθετήσουν.

Για να ξεκινήσουν οι ανακαινίσεις, οι υπηρεσίες μια στάσης θα πρέπει να στοχεύουν στην «απελευθέρωση της φυσικής δύναμης του καπιταλισμού» και στην ανάπτυξη του κατασκευαστικού τομέα, δήλωσε ο Brook Riley, επικεφαλής των υποθέσεων της ΕΕ στην Rockwool, τον Δανό κατασκευαστή μονωτικών υλικών.

Ωστόσο, οι υπηρεσίες μια στάσης κινούνται σε μια λεπτή γραμμή, καθώς βασίζονται στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών και στην τοπική τεχνογνωσία. «Παρόλο που αυτές οι υπηρεσίες είναι πολύ επωφελείς για τους ιδιοκτήτες σπιτιού, είναι πολύ προσεκτικοί στο να αποδεχθούν τις προσφορές του», δήλωσε ο Frederikshavn, εταίρος του προγράμματος INNOVATE της ΕΕ.

Ενώ στην πράξη, οι υπηρεσίες μιας στάσης θα μπορούσαν να λειτουργούν εξ ολοκλήρου διαδικτυακά, δύο πτυχές θεωρούνται καθοριστικές για την επιτυχία τους: αν βρίσκονται φυσικά κοντά στον πελάτη και αν μπορεί να εμπιστευτεί κανείς ότι παρέχουν αμερόληπτες συμβουλές.

«Στην πράξη, οι πραγματικοί φυσικοί και περιφερειακοί κόμβοι είναι πιο αποτελεσματικοί», εξήγησε ο Sunderland.

Και όσον αφορά την αμεροληψία, είναι ζωτικής σημασίας οι υπηρεσίες μιας στάσης να μην είναι «αμιγώς ιδιωτικές», επιμένει ο Riley. Οι τοπικοί πάροχοι τεχνικής βοήθειας «πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητοι» για να διασφαλίσουν ότι οι άνθρωποι εμπιστεύονται τις συμβουλές τους, είπε.

Για να διασφαλιστεί αυτό, ορισμένες χώρες έχουν επιλέξει φορείς που χρηματοδοτούνται πλήρως από το δημόσιο. Η Γαλλία, για παράδειγμα, σχεδιάζει να «δημιουργήσει ένα πανεθνικό δίκτυο υπηρεσιών μιας στάσης, το οποίο θα χρηματοδοτείται από το κράτος», δήλωσε ο Riley.