2022: «Σε μηχανική υποστήριξη» η διεύρυνση της ΕΕ

Η πρόοδος στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το Μαυροβούνιο και τη Σερβία -τους υποτιθέμενους πρωτοπόρους της διαδικασίας- προχωρούν με βραδύτατους ρυθμούς έως και καθόλου. [Shutterstock/Minerva Studio/Wlad74]

Η διεύρυνση έχει βαλτώσει και οι κυβερνήσεις της ΕΕ μετά βίας μπορούν να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατηγική για την ένταξη των έξι υποψηφίων προς ένταξη χωρών: Σερβία, Κοσσυφοπέδιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία.

Η νέα κυβέρνηση της Βουλγαρίας φαίνεται να είναι ανοιχτή στο να γυρίσει σελίδα στις διαπραγματεύσεις με τη Βόρεια Μακεδονία, ιδίως όσον αφορά τις γλωσσικές και ιστορικές διαφορές που οδήγησαν στο σταθερό βέτο της Σόφιας στην ενταξιακή πορεία των Σκοπίων στην ΕΕ. Από την άλλη, ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ προτείνει να αλλάξει και πάλι το σύνταγμά της η χώρα.

Η Αλβανία, η τύχη της οποίας είναι συνδεδεμένη με την έκβαση της διαδικασίας για τη Βόρεια Μακεδονία, έχει μείνει επίσης στην «αίθουσα αναμονής» της ΕΕ. Ορισμένοι, συμπεριλαμβανομένης της Βουλγαρίας, τονίζουν ότι η πρόοδος των Τιράνων σε σχέση με την ευρωπαϊκή προοπτική της θα πρέπει να αποσυνδεθεί από τη Βόρεια Μακεδονία. Αυτό πιθανότατα θα σήμαινε περαιτέρω προβλήματα για τα Σκόπια.

Εν τω μεταξύ, η πρόοδος στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το Μαυροβούνιο και τη Σερβία -τους υποτιθέμενους πρωτοπόρους της διαδικασίας- προχωρούν με βραδύτατους ρυθμούς έως και καθόλου.

Η Ποντγκόριτσα, η οποία ξεκίνησε τις ενταξιακές συνομιλίες με την ΕΕ το 2012, έχει ανοίξει όλα τα υπό συζήτηση θέματα, τα λεγόμενα κεφάλαια προς διαπραγμάτευση, αλλά έχει κλείσει μόνο τρία.

Από την άλλη πλευρά, η Σερβία κατάφερε να ανοίξει τέσσερα νέα κεφάλαια που επικεντρώνονται στη βιωσιμότητα μετά από διετή καθυστέρηση. Ωστόσο, πολλοί αμφισβητούν τη δέσμευση της κυβέρνησης προς τη δημοκρατία.

Ένα άλλο εμπόδιο στην ενταξιακή πορεία της Σερβίας είναι ο διάλογός της με το Κοσσυφοπέδιο για την εξεύρεση μιας νομικά δεσμευτικής συνολικής συμφωνίας διευθέτησης και την εξομάλυνση των σχέσεων, πράγμα που αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη και των δύο χωρών.

Προς το παρόν, οι συνομιλίες δεν οδηγούν πουθενά. Οι ιδέες που διατυπώνονται για μια πιθανή ενοποίηση του Κοσσυφοπεδίου και της Αλβανίας είναι βέβαιο ότι θα επιδεινώσουν περαιτέρω τις σχέσεις μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας. Εν τω μεταξύ, η απογοήτευση του Κοσσυφοπεδίου απέναντι στις Βρυξέλλες σιγοβράζει λόγω της αποτυχίας της Ένωσης να τηρήσει τις υποσχέσεις της σχετικά με την βίζα.

Και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι κυριολεκτικά ένα «χάος», χωρίς υπερβολή.

Τους επόμενους μήνες θα φανεί αν η χώρα θα διαλυθεί μετά την υιοθέτηση από τη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας (RS) ενός οδικού χάρτη για την αποχώρηση της από βασικούς κοινούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων του στρατού, του φορολογικού συστήματος και των δικαστικών αρχών.

Η Σερβοβοσνιακή Δημοκρατία (RS) και η Βοσνιακό-Κροατική Ομοσπονδία, και οι δύο σε μεγάλο βαθμό αυτόνομες, αποτελούν τη μεταπολεμική Βοσνία-Ερζεγοβίνη, με μια αδύναμη κεντρική κυβέρνηση.

Περιττό να αναφέρουμε ότι η ΕΕ καταδίκασε την κίνηση αυτή και ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, ζητούν τώρα κυρώσεις κατά του ηγέτη των Σέρβων Milorad Dodik.

Ωστόσο, πρόσφατες αποκαλύψεις των μέσων ενημέρωσης δείχνουν ότι η ψηφοφορία των αποσχιστών, οι οποίοι υποσχέθηκαν να παρουσιάσουν σχέδια νόμων σε έξι μήνες για την αντικατάσταση της εθνικής νομοθεσίας, έγινε σε νομοθετική συνέλευση με τις ευλογίες του Επιτρόπου διεύρυνσης της ΕΕ, Olivér Várhelyi.

Τέλος, η Τουρκία παραμένει υποψήφια χώρα της ΕΕ μόνο κατ’ όνομα.

Τι γίνεται με τις άλλες υποψήφιες χώρες που είναι στη σειρά για ένταξη στη ΕΕ; Ο κατάλογος όσων ελπίζουν σε ένταξη είναι σημαντικός, ιδίως η Γεωργία, η Μολδαβία και η Ουκρανία που συνασπίστηκαν πρόσφατα συνασπιστεί για να επιταχύνουν την ένταξή τους στην Ένωση. Η Τιφλίδα ανακοίνωσε μάλιστα ότι σκοπεύει να υποβάλει την υποψηφιότητά της για ένταξη έως το 2024.

Ωστόσο, καθώς οι εκκλήσεις για διεύρυνση θα πέσουν αναπόφευκτα στο κενό στις Βρυξέλλες και σε όλες τις πρωτεύουσες της ΕΕ, ο αριθμός εκείνων που επιθυμούν ειλικρινά να ενταχθούν στην ΕΕ μπορεί να αρχίσει να συρρικνώνεται.

Συνολικά, το να μην σημειωθεί οπισθοδρόμηση μπορεί να είναι η μόνη πρόοδος στη διεύρυνση, στην οποία μπορούμε να ευελπιστούμε για το 2022.