Γύρισε την πλάτη η Κομισιόν σε πρωτοβουλία πολιτών για την ανεξαρτησία της Καταλονίας

catalonia-euractiv-com.jpg

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε χθες ότι δεν μπορεί να καταχωρίσει προτεινόμενη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών με τίτλο «Δίκαιο της ΕΕ, δικαιώματα των μειονοτήτων και εκδημοκρατισμός των ισπανικών θεσμικών οργάνων», καθώς δεν καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για έκδοση νομικής πράξης. Σημειώνεται, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, ότι σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν εξέτασε την ουσία των πρωτοβουλιών, παρά μόνο το αν αυτές είναι νομικά παραδεκτές.

Τί αφορούσε όμως στην πραγματικότητα η πρωτοβουλία που απορρίφθηκε; Ήταν μία κίνηση από πλευράς υποστηρικτών της ανεξαρτησίας της Καταναλονίας, θέμα ιδιαίτερα ευαίσθητο όχι μόνο στην Ισπανία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη, λόγω όσων γεγονότων έχουν προηγηθεί.

Ζητούσαν, μεταξύ άλλων, να προχωρήσουν σε συγκέντρωση υπογραφών για τα δικαιώματα των μειονοτήτων και όλων των πολιτών στην Ισπανία υπό το πρίσμα, προφανώς, της Καταλανικής Ανεξαρτησίας.

Συγκεκριμένα η πρωτοβουλία είχε τον τίτλο «Δίκαιο της ΕΕ, δικαιώματα των μειονοτήτων και εκδημοκρατισμός των ισπανικών θεσμών».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κομισιόν, η οποία δεν έδωσε στη δημοσιότητα τα σχετικά κείμενα (το κάνει μόνο για όσες πρωτοβουλίες αποδέχεται), αναφέρεται χαρακτηριστικά:

«Αναφορικά με τα γεγονότα στο πλαίσιο του κινήματος για την ανεξαρτησία της Καταλονίας, οι διοργανωτές της πρωτοβουλίας επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι «τόσο η Επιτροπή όσο και το Κοινοβούλιο έχουν πλήρη γνώση σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση στην Ισπανία […] και την ανάγκη θέσπισης μηχανισμών για τη βελτίωση των δημοκρατικών προτύπων στην Ισπανία, ώστε να διασφαλίζονται τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των μειονοτικών ομάδων και όλων των Ισπανών πολιτών μέσω του δικαίου και των μηχανισμών της ΕΕ.»

Ειδικότερα, η πρωτοβουλία καλεί την Επιτροπή να εξετάσει την κατάσταση στην Ισπανία και να λάβει κάθε δυνατό μέτρο υπό το πρίσμα της ανακοίνωσης της Επιτροπής του 2014 με τίτλο «Πλαίσιο για την ενίσχυση του κράτους δικαίου». Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή μπορεί να ξεκινήσει διάλογο με ένα κράτος μέλος ώστε να προληφθεί η εμφάνιση συστημικής απειλής έναντι του κράτους δικαίου. Ωστόσο, η πρωτοβουλία δεν καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την έκδοση νομικής πράξης, η οποία είναι ο μοναδικός σκοπός των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών.

Συνεπώς, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρωτοβουλία βρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση για την έκδοση νομικής πράξης με σκοπό την εφαρμογή των Συνθηκών της ΕΕ και, ως εκ τούτου, είναι απαράδεκτη»

Με αυτόν τον τεχνικό τρόπο (που έχει σχεδιασθεί ακριβώς για αυτόν τον σκοπό – κάτι που ίσως δεν αντιλήφθηκαν οι διοργανωτές) η Επιτροπή γύρισε την πλάτη στην συγκεκριμένη πρωτοβουλία πολιτών και έτσι δεν περνά στη φάση συλλογής υπογραφών.

Σχετικά με το ευρύτερο θέμα της διεκδικούμενης ανεξαρτησίας της Καταλονίας και της στάσης της Ισπανίας, θυμίζουμε ότι μόλις προχθές ο Ισπανός Υπουργός Εξωτερικών προτάθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών να αναλάβει καθήκοντα ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και έτσι θα βρεθεί ενώπιων μιας πολύ δύσκολης θέσης. Ως Υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, για παράδειγμα, μέχρι τώρα δεν υποστήριζε ούτε αναγνώριζε την ανεξαρτησία του Κοσόβου, λόγω «προηγούμενου» που θα μπορούσε να δημιουργήσει και της πάγιας θέσης της Ισπανίας κατά των αυτονομιστικών κινημάτων. Όμως ως εκπρόσωπος της ΕΕ θα χρειαστεί να την υποστηρίξει…

Ιστορικό
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 2012, όταν άρχισε να ισχύει ο κανονισμός για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών, ο οποίος θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις της Συνθήκης. Το 2017, στο πλαίσιο της ομιλίας του προέδρου Γιούνκερ για την κατάσταση της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών με σκοπό να απλουστεύσει ακόμη περισσότερο την πρόσβαση σ' αυτήν. Τον Δεκέμβριο του 2018, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφώνησαν σχετικά με τη μεταρρύθμιση και οι αναθεωρημένοι κανόνες θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2020.
Εν τω μεταξύ, η διαδικασία έχει απλουστευθεί και μια συνεργατική πλατφόρμα παρέχει υποστήριξη στους διοργανωτές. Όλα αυτά συνέβαλαν στην αύξηση κατά 30 % των πρωτοβουλιών πολιτών που καταχωρίστηκαν (38 καταχωρίσεις κατά τη θητεία της Επιτροπής Γιούνκερ έναντι 29 καταχωρίσεων κατά την προηγούμενη θητεία) και στη μείωση κατά 80 % του αριθμού απορρίψεων (μόνο 5 πρωτοβουλίες πολιτών δεν καταχωρίστηκαν κατά τη θητεία αυτής της Επιτροπής έναντι 20 κατά την προηγούμενη).
Αφού καταχωριστεί επίσημα, μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών επιτρέπει σε 1 εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλλει πρόταση για νομική πράξη σε τομείς στους οποίους έχει τη σχετική αρμοδιότητα.
Οι προϋποθέσεις για το παραδεκτό μιας πρωτοβουλίας είναι ότι η προτεινόμενη δράση δεν βρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση για την έκδοση νομικής πράξης, ότι δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική, επιπόλαιη ή κακόβουλη και ότι δεν αντίκειται με προφανή τρόπο στις αξίες της Ένωσης.
X