Έκτακτη Σύνοδος Κορυφής: διακοπή, χωρίς συμφωνία – ες αύριον τα σπουδαία

[European Union - European Council]

Μετά από έναν μαραθώνιο διαβούλευσεων και συνεδριάσεων σε δείπνο, συναντήσεις (εντός και εκτός του Συμβουλίου), πρωϊνό και άλλες επαφές, που υπερέβη τις 18 συνεχόμενες ώρες, θυμίζοντας σε πολλούς τη μαραθώνια συνεδρίαση του καλοκαιριού του 2015 για το θέμα της Ελλάδας, η έκτακτη σύνοδος κορυφής, με θέμα την επιλογή των προσώπων για τις κορυφαίες θέσεις ευθύνης στην ΕΕ διακόπηκε.

«Ο Ντόναλντ Τουσκ διέκοψε τη συνεδρίαση και συγκαλεί νέο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αύριο στις 11», ανακοίνωσε μέσω twitter ο εκπρόσωπος τύπου του Προέδρου του Συμβουλίου.

Είχε μεσολαβήσει ένα απίστευτο σερί συναντήσεων – όχι τόσο συνεδριάσεων – από χθες.

Συνεχείς διαρροές σε μέσα των Βρυξελλών και διεθνή ΜΜΕ από πηγές δίπλα στους ηγέτες και τα θεσμικά όργανα όλο αυτό το διάστημα υποστήριζαν ότι υπήρχε μία βάση πάνω στην οποία προσπαθούσαν οι περισσότεροι να δημιουργήσουν την απαραίτητη πλειοψηφία.

Η βάση αυτή αφορούσε το ενδεχόμενο να αναλάβει τη θέση του Προέδρου της Κομισιόν ο  σοσιαλιστής Φρανς Τίμμερμανς, ενώ ο επικεφαλής υποψήφιος του ΕΛΚ, που ήρθε πρώτο στις εκλογές, Μάνφρεντ Βέμπερ θα περιορίζονταν στη θέση του Προέδρου του Κοινοβούλιου. Με αυτή τη βασική παραδοχή εξετάστηκαν, σύμφωνα με τις πληροφορίες, πολλές εναλλακτικές επιλογές τόσο για τις άλλες κορυφαίες θέσεις όσο και για το χρονικό ορίζοντα – διάρκεια κάθε θέσης.

Καμία πρόταση δεν φαίνεται να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ομοφωνίας – ή έστω ευρύτατατης και όχι απλής πλειοψηφίας – που επιθυμούν οι ηγέτες της ΕΕ.

Και αυτό γιατί υπάρτχουν ισχυρές αντιδράσεις ακόμη κι στις βασικές παραδοχές.

Ο Φρανς Τίμμερμανς αποτελεί «κόκκινο πανί» για κάποιες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. λόγω της σκληρής στάσης που έχει κρταήσει για το θέμα ου κράτους δικαίου σε χώρες μέλη (και της αντίθεσης πολλών εθνικών πολιτικών με το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα αυτό). Αλλά και ο Μανφερντ Βέμπερ σε αυτό το θέμα δεν είναι επίσης επιλογή πολλών χωρών.

Από την άλλη, η απερχόμενη ηγεσία του Ευρωκοινοβουλίου (δηλαδή ο κ. Ταγιάνι) – όσο εκφράζει τη νέα σύνθεση – επιμένει στη διατήρηση της διαδικασίας του «επικεφαλής υποψηφίου».

Ακόμη, το ΕΛΚ – και οι ηγέτες των χωρών που συμμετέχουν σε αυτό – εξακολουθεί και επιμένει ότι πρέπει ο επικεφαλής υποψήφιος Μανφρεντ Βέμπερ να αναλάβει τη βασική θέση ευθύνης διότι αυτό υποσχέθηκαν στους εκλογείς προ ευρωεκλογών.

Μπροστά στο αδιέξοδο, που είναι καριβώς το αδιέξοδο που οδήγησε σε ναυάγιο την τακτική Σύνοδο Κορυφής πριν 10 ημέρες, φάνηκε ότι ισχυροί παίχτες πιέσαν ιδιαίτερα προς την κατεύθυνση της λύσης πακέτου με τις βασικές παραδοχές. Βασικός άξονας της προσπάθειας αυτής φάνηκε ότι ήταν η Άνγκελα Μέρκελ, η οποία κατά τη διάκρεια των επαφών στην Οζάκα της Ιαπωνίας με τους ηγέτες άλλων μεγάλων ευρωρπαΊκών κρατών και τους θεσμικούς εκπροσώπους της ΕΕ, φέρεται να οπισθοχώρησε από την απαίτηση για την ανάληψη της προεδρίας της Κομισιόν από τον Μάνφρεντ Βέμπερ. Αποδέχτηκε έτσι μια προοπτική να αναλάβει το ΕΛΚ άλλες θέσεις (περισσότερες από όσες υπολογίζονταν αρχικά) προκειμένου να υπάρξει αντιστάθμισμα.

Κάπου εκεί ξεκίνησαν εκ νέου προβλήματα.

Δεν είναι καθαρό ακόμη πόσες και ποιες θέσεις θα απέμεναν για τους Φιλελεύθερους και τους Πράσινους. Οι τελευταίοι ιδιαίτερα, παρά τη μεγάλη ενίσχυση σε όλη την Ευρώπη, φαίνονται αποκλεισμένοι από το μοίρασμα των θέσεων.

Αλλά το βασικότερο πρόβλημα προέκυψε στο ΕΛΚ. Οι ηγέτες της ΕΕ θεώρησαν ότι με τη συμφωνία Μέρκελ θα ακολουθούσε το σύνολο του ΕΛΚ. Όμως οι προωθυπουργοί άλλων κρατών και ένα κομμάτι των βασικών παικτών του κόμματος στις Βρυξέλλες δεν το έκανε. Το αντίθετο μάλιστα. Ζήτησε το λόγο για την πρωτοβουλία αυτή και δεν την αποδέχτηκε, ζητώντας εκ νέου Βέμπερ!  Ή έστω άλλο πρόσωπο από το ΕΛΚ. Αλλά αυτό οδήγησε σε εκ νέου ανατροπή…

Τα ονόματα που έχουν ακουστεί για όλες τις θέσεις είναι πολλά και για διαφορετικές θέσεις. Αποτέλεσμα δεν υπάρχει. Οι περισσότεροι ηγέτες εξακολουθούν να θέλουν συμφωνία – πακέτο και μάλιστα με ομοφωνία. Κυκλοφορούν ήδη διάφορες εναλλακτικές προσεγγίσεις, αλλά δεν φαίνεται να δημιουργούν consensus.

Η ανακοίνωση Τουσκ για αναβολή της απόφασης και νέα συνεδρίαση αύριο δεν δίνει πολλές ελπίδες. Αλλά υπάρχει μπροστά μία προθεσμία: το Ευρωκοινοβούλιο έχει διαμηνύσει ότι την Τετάρτη θα διεξάγει ψηφοφορία για την Πορεδρία του. Αν, παρά το ότι οι ηγέτες της ΕΕ δεν έχουν συμφωνήσει για όλες τις θέσεις, το Κοινοβούλιο καταφέρει να εκλέξει Πρόεδρο – κάτι που δεν είναι καθόλου σίγουρο με βάση τη δύναμη των πολιτικών ομάδων – θα δώσει ένα ισχυρό μήνυμα ανεξαρτητοποίησης από τη βούληση των κυβερνήσεων. Και στην πραγματικότητα θα αναγορευτεί σε κυρίαρχο παίχτη: διότι έχει και την «δαμόκλειο σπάθη» της έγκρισης της Κομισιόν. Κάτι που δεν θα έχει προηγούμενο στην ιστορία της ΕΕ. Όπως και το ακριβώς αντίθετο: να μην καταφέρει μετά από πολλαπλές ψηφοφορίες να εκλέξει ισχυρό Προεδρείο. Θα πρόκειται για το σενάριο της λεγόμενης «θεσμικής κρίσης».

Ωστόσο, ο πρώτος πονοκέφαλος δεν είναι το κοινοβούλιο. Είναι η κατα το δυνατόν ευρύτερη συμφωνία στο Συμβούλιο των ηγετών της ΕΕ. Παρότι οι συνθήκες ονοματίζουν μια πλειοψηφία (21 στα 28 κράτη μέλη με πληθυσμιακά κριτήρια) οι μεγάλες χώρες επιθυμούν μια πολύ ευρύτερη πλειοψηφία, αν όχι ομοφωνία. Κάτι που είναι εξαιρετικά απίθανο.

Πέρα από τις παραδοσιακές δυνάμεις (Γερμανία, Γαλλία) που επιδιώκουν η καθεμία να εξυπηρετήσει τις δικές της επιδιώξεις παράλληλα με τη διαφύλαξη του ενωτικού τους προφίλ, μια σειρά από άλλες χώρες φαίνεται να αντιδρούν με επιμέρους – διαφορετικά σε κάθε περίπτωση – σημεία κάθε πιθανής συμφωνίας. Σύμφωνα με όσα κυκλοφορούν, εξαιρετικά σθεναρή στάση στις απόψεις τους που αποκλείουν κάποιες πιθανότητες έχουν οι Πολωνία, Ουγγαρία, Κροατία, Λετονία, Ιταλία, κάθε μια για δικούς της λόγους και διαφοερτικό σκεπτικό, που δεν λειτουργούν συντονισμένα μεν αλλά στην πράξη αλληλοεξουδετερώνουν διαφορετικές προοπτικές. Οι 4 του Βίσενγκραντ (Τσεχία, Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία) φαίνεται επίσης να είναι από τους ισχυρότερους αντιδρώντες στην υποψηφιότητα Τίμμερμανς. Μαζί τους, αλλά με σκεπτικό κατά γενικά της διαδικασίας επικεφαλής υποψηφίου, φαίνεται να συντάσεται και η Ιταλία.

Και παραμένει ακόμη στο τραπέζι ο διαχωρισμός των επιδιώξεων με βάση την κομματική προέλευση των ηγετών.

Παραμένει ακόμη αδιευκρίνιστο πόσοι και ποιοι ηγέτες θα συνεχίσουν στην αυριανή συνεδρίαση, καθώς πολλοί έχουν επίσημες υποχρεώσεις και μάλιστα και εκτός των χωρών τους. Ήδη στην πρώτη φάση που τελείωσε πριν λίγο απουσίαζε ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης που εκπροσωπήθηκε από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ. Άλλοι ηγέτες είχαν απογευματινές υποχρεώσεις και αυτός ήταν ένας από τους λόγους που μετακινήθηκε για αύριο η συνέχεια της συνεδρίασης.

X