Αναζητώντας απάντηση στον ευρωσκεπτικισμό

[Shutterstock]

Η προοπτική ανάδειξης των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων μέσα από τις ευρωπαϊκές και εθνικές εκλογές στοιχειώνει τους αξιωματούχους της ΕΕ και τους φιλοευρωπαίους τα τελευταία 15 χρόνια.

Η επικείμενη αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ και το γεγονός ότι η αντίστροφη μέτρηση για τις επόμενες ευρωεκλογές του Μαΐου 2019 βρίσκεται σε εξέλιξη, μας οδηγεί να εστιάσουμε στους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αποφύγουμε τις επαναλήψεις και κυρίως να κατανοήσουμε τους λόγους που οι άνθρωποι γίνονται Ευρωσκεπτικιστές.

«Είναι καλό να υπάρχει σκεπτικισμός», δήλωσε ο επικεφαλής του προγράμματος «Europe for Citizens» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Giles Pelayo, σε εκδήλωση της EURACTIV στις Βρυξέλλες. «Οι πολίτες πρέπει να είναι σε θέση να ελέγχουν το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Είναι θετικό το γεγονός ότι είναι πολύ απαιτητικοί», πρόσθεσε.

Παρόλο που το UKIP, το Front National της Μαρίν Λε Πεν και το AfD της Γερμανίας είναι ίσως τα πιο γνωστά ευρωσκεπτικιστικά κόμματα στην Ευρώπη, το φαινόμενο είναι εξίσου διαδεδομένο σε νεότερα κράτη μέλη της ΕΕ, ιδιαίτερα στην Πολωνία και την Ουγγαρία.

«Υπήρχαν μεγάλες προσδοκίες από τη διεύρυνση του 2004-7», δήλωσε ο Pavol Babos, συν-επικεφαλής του έργου «Comprehending and Debating Euroscepticism» (CODES) στο Πανεπιστήμιο Comenius στη Μπρατισλάβα, που διοργάνωσε σειρά δημόσιων συναντήσεων στη Σλοβακία, την Ουγγαρία, τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Βουλγαρία και τη Λετονία.

Ο κ. Babos εξήγησε ότι οι ψηφοφόροι «δεν διαφέρουν είτε στη Δύση, είτε στην Ανατολή», ενώ πρόσθεσε ότι οι άνθρωποι στις υποψήφιες για ένταξη χώρες αναμένουν να γεφυρώσουν γρήγορα το οικονομικό τους χάσμα με τους εύπορους γείτονές τους και να έχουν ίση φωνή στο ευρωπαϊκό διαπραγματευτικό τραπέζι.

Από την πλευρά του, ο Ούγγρος υπουργός, Benedek Javor, πρόσθεσε ότι οι κλυδωνισμοί από την οικονομική κρίση του 2007-8 και η κρίση χρέους της Ευρωζώνης που ακολούθησε εξακολουθούν να γίνονται αντιληπτοί και αποτελούν βασικό παράγοντα για την άνοδο του ευρωσκεπτικισμού και της απογοήτευσης.

Ο ειδικός σύμβουλος του προέδρου της Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, Luc Van den Brande, εστίασε στην «έλλειψη εμπιστοσύνης και ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και του εθνικού χώρου».

Πολλές από τις προτάσεις του επικεντρώνονται στην αύξηση της ευαισθητοποίησης των νέων για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση .

«Το ευρωπαϊκό εγχείρημα και η ιστορία του πρέπει να ενταχθούν στα προγράμματα σπουδών», τόνισε, προσθέτοντας ότι το πρόγραμμα Erasmus, αποτελεί μια από τις πιο δημοφιλείς πολιτικές της ΕΕ, η οποία θα μπορούσε να επεκταθεί με τη συμμετοχή νέων που δεν φοιτούν στο πανεπιστήμιο.

Στο μεταξύ, η εκλογή των Ευρωβουλευτών μέσω διακρατικού καταλόγου των κομμάτων έχει διατυπωθεί εδώ και πολύ καιρό ως μέσο για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού «demos».

Η ιδέα υποστηρίζεται πλέον από τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν και φαίνεται να είναι πιο κοντά από ποτέ στο να γίνει πραγματικότητα στις προσεχείς Ευρωεκλογές, παρόλο που η ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) αντιτίθεται σθεναρά.

«Πρέπει να μιλήσουμε για ευρωπαϊκά θέματα στις Ευρωεκλογές … είναι ενδιαφέρουσα η έννοια των διεθνικών καταλόγων», δήλωσε στη EURACTIV η αντιπρόεδρος της ομάδας του ΕΛΚ, Mairead McGuiness.

«Νομίζω ότι βρισκόμαστε ακόμα σε εμβρυϊκό στάδιο … αλλά η ιδέα αυτή θα μπορούσε οδηγήσει τους ανθρώπους να σκέπτονται πέρα ​​από τα εθνικά ζητήματα στις ευρωπαϊκές εκλογές», πρόσθεσε.

Πάντως, η Ομάδα του ΕΛΚ ανέφερε ότι θα υποστηρίξει την εισαγωγή ενός διακρατικού καταλόγου, αλλά όχι μέχρι το 2024.

Εντούτοις, με ή χωρίς διακρατικούς καταλόγους και «Spitzenkandidaten», τα εθνικιστικά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα αναμένεται να κάνουν δυναμική εμφάνιση τον Μάιο του 2019. Το AfD, το FN, το Κίνημα των 5 αστέρων του Beppe Grillo στην Ιταλία και οι Σουηδοί Δημοκράτες είναι πλέον περισσότερο δημοφιλείς συγκριτικά με πριν από πέντε χρόνια.

«Η ΕΕ είναι πολύ ανθεκτική και η προσφυγική κρίση δεν πρόκειται να οδηγήσει στην κατάρρευσή της σύντομα. Εκ του αποτελέσματος, όμως, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι οι κρίσεις έχουν αντίκτυπο στη συμμετοχή των πολιτών», δήλωσε ο Josef Janning από το European Council on Foreign Relations.

«Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τους ανθρώπους ενθουσιώδεις και υποστηρικτικούς προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, τότε πρέπει να απομακρυνθούμε από τη θεσμική ολοκλήρωση προς κίνητρα που συνδέονται πιο άμεσα με τους πολίτες, όπως τα προγράμματα ανταλλαγών ή την κατάργηση των τελών περιαγωγής».