Γερμανία: Ηγέτης στον στόχο της 100% καθαρής ενέργειας έως το 2035

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων και Δράσης για το Κλίμα, παρουσίασε τα νέα μέτρα την Τρίτη, λέγοντας ότι η κλιματική ουδετερότητα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2035 είναι απαραίτητη για την επίτευξη του στόχου του +1,5 βαθμού Κελσίου. [EPA-EFE/FILIP SINGER]

Η αιφνιδιαστική δέσμευση της Γερμανίας να απαλλαγεί από τις ανθρακούχες εκπομπές ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2035 είναι ένα σημάδι για όσα έπονται, γράφει ο Τσαρλς Μουρ. Κατά τη γνώμη του, είναι θέμα χρόνου να ακολουθήσουν κι άλλες χώρες τη Γερμανία, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς και να θέσουν ως στόχο το 100% της καθαρής ενέργειας.

Ο Τσαρλς Μουρ είναι επικεφαλής για την Ευρώπη του ενεργειακού think tank «Ember».

Η είδηση-έκπληξη αυτής της εβδομάδας ότι η Γερμανία θα απαλλαγεί από τις εκπομπές άνθρακα στην ηλεκτρική της ενέργεια μέχρι το 2035 ήταν το «κερασάκι στην τούρτα» μετά την περσινή ανακοίνωσή της ότι θα επιδιώξει να τερματίσει την ηλεκτροπαραγωγή με άνθρακα μέχρι το 2030.

Ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων και Δράσης για το Κλίμα, παρουσίασε τα νέα μέτρα την Τρίτη, λέγοντας ότι η κλιματική ουδετερότητα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2035 είναι απαραίτητη για την επίτευξη του στόχου του +1,5 βαθμού Κελσίου.

Η Γερμανία αναμενόταν ευρέως ότι θα προσκολληθεί στο φυσικό αέριο, καθώς απομακρύνθηκε αδέξια από την πυρηνική ενέργεια και τον άνθρακα αυτή τη δεκαετία. Αλλά τώρα έχει καταστήσει σαφές ότι το μέλλον θα τροφοδοτείται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Δύο από τους μεγαλύτερους χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο στην Ευρώπη – η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο – έχουν πλέον δεσμευτεί να τερματίσουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αυτό το ορυκτό καύσιμο έως το 2035. Η κίνηση αυτή φέρνει τις χώρες αυτές σε ευθυγράμμιση με το τι απαιτείται για να κρατηθεί ο στόχος του +1,5 βαθμού Κελσίου σε απόσταση αναπνοής.

Η καθαρή ενέργεια αποτελεί χαρακτηριστικό ενός αξιόπιστου σχεδίου «Net Zero»

Η ανακοίνωση της Γερμανίας ενισχύει την αναδυόμενη συναίνεση ότι η ταχεία και έγκαιρη απαλλαγή της ηλεκτρικής ενέργειας από τις εκπομπές CO2 αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό κάθε αξιόπιστου «net zero» σχεδίου.

Η καθαρή ενέργεια παρέχει θετικό πρόσημο ως προς τη μείωση των εκπομπών, μέσω του εξηλεκτρισμού τομέων όπως οι μεταφορές, η θέρμανση και η βιομηχανία. Χωρίς αυτήν, η απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα σε ολόκληρη την οικονομία είναι αδύνατη.

Ωστόσο, για να «ξεκλειδωθούν» αυτά τα οφέλη, η καθαρή ενέργεια απαιτείται να επιτευχθεί πολύ νωρίτερα από τους μηδενικούς στόχους για το μέσον του αιώνα. Ο οδικός χάρτης «Net Zero» του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας προβλέπει ότι σε προηγμένες οικονομίες, όπως η ΕΕ, η ηλεκτρική τους ενέργεια θα απαλλαγεί από τον άνθρακα έως το 2035. Τα αντίστοιχα μοντέλα της ΕΕ τοποθετούν επίσης αυτό το ορόσημο πολύ κοντά.

Οι μεγάλοι παίκτες έχουν ήδη αρχίσει να το λαμβάνουν υπόψη τους. Φέτος, οι χώρες της G7 συμφώνησαν «πανηγυρικά» να απαλλαγούν από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ηλεκτρική τους ενέργεια μέσα στη δεκαετία του 2030. Παράλληλα, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς ανέλαβαν ξεχωριστές δεσμεύσεις για την επίτευξη ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς εκπομπές μέχρι το 2035.

Η Γερμανία είναι η τελευταία μεγάλη οικονομία που προσχώρησε σε αυτές, ενώ αρκετές χώρες της ΕΕ, όπως η Αυστρία, η Σουηδία και η Δανία, στοχεύουν ήδη σε ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τη δεκαετία του 2030.

Πέρυσι, η μεγαλύτερη εταιρεία κοινής ωφέλειας της Ευρώπης, η «Enel», ανακοίνωσε ότι θα καταργήσει σταδιακά το φυσικό αέριο και θα φτάσει στο 100% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2040, επιτυγχάνοντας το μηδενικό ισοζύγιο δέκα χρόνια νωρίτερα από το προγραμματισμένο.

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος το πρόβλημα του φυσικού αερίου της Ευρώπης

Η έξοδος της Γερμανίας από το φυσικό αέριο είναι ένα σημάδι όσων έπονται, αλλά υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος για να απαλλαγεί εντελώς η Ευρώπη από το φυσικό αέριο.

Η ΕΕ των 27 είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο στον κόσμο και πέντε χώρες είναι υπεύθυνες για σχεδόν τα τρία τέταρτα αυτής της παραγωγής: η Ιταλία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Ισπανία και η Γαλλία.

Η επιταχυνόμενη έξοδος της Ευρώπης από τον άνθρακα σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον «χώρος» για το ορυκτό αέριο. Είναι ενδεικτικό ότι το 2020 οι εκπομπές από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο «απαλλάχθηκαν» από τον λιγνίτη – το ορυκτό καύσιμο με την μεγαλύτερη ένταση άνθρακα.

Χώρες όπως η Πολωνία που σχεδιάζουν μια σημαντική επέκταση της ενέργειας από φυσικό αέριο αυτή τη δεκαετία, αδυνατούν να αντιληφθούν πόσο γρήγορα μετατοπίζεται το ενεργειακό τοπίο ακριβώς «κάτω απ’ την ποδιά τους».

Δεν αρκεί πλέον οι χώρες της ΕΕ να κάθονται με σταυρωμένα τα χέρια και να δηλώνουν ευχαριστημένες με την έξοδο από τον άνθρακα- πρέπει τώρα να βάλουν στο στόχαστρο τον επόμενο σημαντικό σταθμό – καθαρή ενέργεια έως το 2035.

Ωστόσο, δεν βοηθάει τα πράγματα το γεγονός ότι ακόμη και οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς της Ευρώπης (ENTSO) δεν σχεδιάζουν κάτι τέτοιο. Πρόσφατα δείξαμε ότι όλα τα σενάρια στο σχέδιο διαδρομών του TYNDP βλέπουν την ΕΕ να χάνει τον κρίσιμο στόχο για ηλεκτρική ενέργεια χωρίς άνθρακα έως το 2035.

Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν διχασμένες στο ζήτημα του φυσικού αερίου. Παρά τις ανησυχίες που εξέφρασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια ισχνή πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ ψήφισε υπέρ της έγκρισης έργων φυσικού αερίου στον κανονισμό «TEN-E» νωρίτερα φέτος. Αυτόν τον μήνα, προσχέδια της ΕΕ που διέρρευσαν αποκάλυψαν πλάνα για την επισήμανση ορισμένων μονάδων ορυκτού αερίου ως «πράσινων» επενδύσεων.

Όλα αυτά συνιστούν ένα μπερδεμένο σύνολο αντιφάσεων γύρω από το μέλλον του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Παρόλα αυτά, ένα πράγμα είναι σαφές: δεν υπήρξε ποτέ καλύτερη στιγμή για να επιταχυνθεί η μετάβαση στην αιολική και την ηλιακή ενέργεια.

Αδράζοντας την ευκαιρία

Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από την εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου υπογράμμισε τα οφέλη της επιταχυνόμενης μετάβασης στις εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι χώρες που δεσμεύονται να απομακρυνθούν από τα ορυκτά καύσιμα δεν κάνουν τώρα απλώς δηλώσεις για το κλίμα, αλλά εργάζονται επίσης για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας.

Καθώς η ΕΕ μεταβαίνει σε ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυτή τη δεκαετία, οι χώρες που θα κωλυσιεργούν θα έχουν να αντιμετωπίσουν υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, μια μη ανταγωνιστική οικονομία και αυξανόμενη πίεση να δράσουν καθώς εξελίσσεται η κλιματική κρίση.

Το σκηνικό είναι έτοιμο ώστε να αναδειχθεί ένας συνασπισμός υψηλών φιλοδοξιών για την ενέργεια χωρίς άνθρακα έως το 2035. Η ΕΕ, οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην ευθυγράμμιση της πολιτικής και της χρηματοδότησης προς την κατεύθυνση αυτού του στόχου. Οι δράσεις που θα αναληφθούν από αυτόν τον συνασπισμό θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μειώσεις των εκπομπών την επόμενη δεκαετία, ενώ παράλληλα θα προσέθεταν ακεραιότητα στους στόχους μηδενικού ενεργειακού ισοζυγίου σε όλο τον κόσμο. Η ΕΕ, λοιπόν, πρέπει να αδράξει αυτή τη στιγμή χωρίς καθυστέρηση.