Θετική ανταπόκριση της Επιτροπής στις δεσμεύσεις Gazprom για τον ανταγωνισμό

Η Επίτροπος Μαργκρέιτε Βέστεϊγιερ, αρμόδια για την πολιτική ανταγωνισμού

Θετική είναι η εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις προτάσεις της Gazprom ενώ καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τις δεσμεύσεις της εταιρίας.

Οι αντισταθμιστικές προτάσεις της Gazprom για τη βελτίωση των συνθηκών αγοράς στην αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη «απαντούν στις ανησυχίες μας όσον αφορά τον ανταγωνισμό και προσφέρουν μια μακρόπνοη λύση, σύμφωνη με τους κανόνες της ΕΕ», όπως δήλωσε σήμερα σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες η Επίτροπος αρμόδια για θέματα ανταγωνισμού, Μαργκρέιτε Βέστεϊγιερ . 

Τόνισε ότι «είναι κάτι που έχει σημασία για εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη που βασίζονται στο φυσικό αέριο για τη θέρμανση των κατοικιών τους και τον εφοδιασμό των επιχειρήσεών τους με καύσιμα» και συνέχισε λέγοντας: «Θέλουμε τώρα να ακούσουμε τις απόψεις που θα διατυπώσουν οι πελάτες και τα άλλα εμπλεκόμενα μέρη και θα τις εξετάσουμε προσεκτικά πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης».

H Gazprom αποτελεί τον κύριο προμηθευτή φυσικού αερίου αρκετών χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Τον Απρίλιο του 2015 η Επιτροπή απέστειλε κοινοποίηση αιτιάσεων, στην οποία διατύπωνε την άποψη ότι η Gazprom παραβίαζε την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία της ΕΕ με τη συνολική στρατηγική της διαχωρισμού των αγορών φυσικού αερίου της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Σύμφωνα με την Επίτροπο, οι προτάσεις της Gazprom εκπληρώνουν τους στόχους σε σχέση με όλες τις ανησυχίες της Επιτροπής όσον αφορά τον ανταγωνισμό, διασφαλίζοντας ότι εξαλείφονται διά παντός οι περιορισμοί στη διασυνοριακή μεταπώληση αερίου και διευκολύνεται η σχετική διασυνοριακή ροή φυσικού αερίου στις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου (στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη) αντικατοπτρίζουν ανταγωνιστικά κριτήρια αναφοράς για τις τιμές

Επιπλεόν, διασφαλίζεται ότι η Gazprom δεν μπορεί να εκμεταλλευθεί τυχόν πλεονεκτήματα σχετικά με τις υποδομές φυσικού αερίου που απέκτησε από πελάτες με τη μόχλευση της θέσης της στην αγορά προμήθειας φυσικού αερίου.

Η Επιτροπή αναμένει τώρα την υποβολή παρατηρήσεων σχετικά με τις δεσμεύσεις από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη εντός 7 εβδομάδων και στη συνέχεια θα διαμορφώσει την τελική της άποψη ως προς το κατά πόσον οι δεσμεύσεις συνιστούν ικανοποιητική απάντηση στις ανησυχίες της όσον αφορά τον ανταγωνισμό.

Εάν μια εταιρεία παραβιάσει τις εν λόγω δεσμεύσεις, η Επιτροπή δύναται να επιβάλει πρόστιμο ύψους έως 10% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της εταιρείας, χωρίς να είναι υποχρεωμένη να αποδείξει παραβίαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της ΕΕ.

 

 

1) Παροχή δυνατότητας ελεύθερης ροής φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη

Η Επιτροπή ανησυχεί για το ότι η Gazprom επιβάλλει εδαφικούς περιορισμούς στις συμφωνίες προμήθειας με χονδρεμπόρους και με ορισμένους βιομηχανικούς πελάτες σε οκτώ κράτη μέλη (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Ουγγαρία και Σλοβακία). Οι εν λόγω περιορισμοί εμποδίζουν το ελεύθερο εμπόριο φυσικού αερίου εντός της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Η Gazprom έχει δεσμευτεί να καταργήσει όλους τους συμβατικούς φραγμούς στην ελεύθερη ροή φυσικού αερίου στις αγορές αερίου της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Επιπλέον, έχει δεσμευτεί να λάβει δραστικά μέτρα ώστε να διευκολύνεται η ολοκλήρωσή τους:

  • Εξάλειψη του κατακερματισμού της αγοράς - η Gazprom θα άρει όλους τους άμεσους και έμμεσους συμβατικούς περιορισμούς που εμποδίζουν τους πελάτες της να μεταπωλούν το φυσικό αέριο που αγόρασαν εκτός χώρας ή καθιστούν λιγότερο ελκυστική οικονομικά για τους πελάτες την εν λόγω μεταπώληση. Τούτο σημαίνει ότι, πέρα από την άρση των περιορισμών για την μεταπώληση φυσικού αερίου (π.χ. απαγορεύσεις εξαγωγής, ρήτρες προορισμού), η Gazprom θα καταργήσει όλες τις ρήτρες που μειώνουν τα επιχειρηματικά κίνητρα των πελατών της να μεταπωλούν φυσικό αέριο (π.χ. ρήτρα ότι η Gazprom θα δικαιούται μερίδιο του κέρδους από την μεταπώληση). Επίσης, η Gazprom δεν θα επαναφέρει τις ρήτρες αυτές στο μέλλον.
  • Διευκόλυνση των διασυνδέσεων της αγοράς με τη Βουλγαρία - Οι διατάξεις των συμβάσεων τηςGazprom που αφορούν την παρακολούθηση και τη μέτρηση φυσικού αερίου στη Βουλγαρία έχουν απομονώσει τη βουλγαρική αγορά φυσικού αερίου από τις γειτονικές αγορές φυσικού αερίου της ΕΕ. Η Gazprom έχει δεσμευτεί να τροποποιήσει τις σχετικές συμβάσεις. Τούτο θα επιτρέψει στον βουλγαρικό φορέα εκμετάλλευσης της υποδομής μεταφοράς φυσικού αερίου να αποκτήσει τον έλεγχο των διασυνοριακών ροών αερίου και θα διευκολύνει τις συμφωνίες διασύνδεσης μεταξύ της Βουλγαρίας και των γειτονικών χωρών της ΕΕ, ιδίως της Ελλάδας.
  • Δημιουργία ευκαιριών για περισσότερες ροές φυσικού αερίου προς τις Χώρες της Βαλτικής και τη Βουλγαρία - Εάν οι πελάτες επιθυμούν να μεταπωλήσουν φυσικό αέριο εκτός χώρας, χρειάζονται πρόσβαση στην υποδομή φυσικού αερίου ώστε να μεταφέρουν το αέριο. Η Βουλγαρία και οι Χώρες της Βαλτικής στερούνται επί του παρόντος πρόσβασης στις εν λόγω διασυνδέσεις με τις γειτονικές τους χώρες στην ΕΕ. Η Gazprom έχει δεσμευτεί να παράσχει στους οικείους πελάτες στην Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβακία τη δυνατότητα να ζητούν την παράδοση του συνόλου ή μέρους του φυσικού αερίου που προμηθεύονται βάσει σύμβασης στα σημεία εισόδου στα κράτη της Βαλτικής και τη Βουλγαρία. Τούτο θα επιτρέψει στους πελάτες να αναζητούν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες στα κράτη της Βαλτικής και τη Βουλγαρία, ακόμη και πριν καταστεί διαθέσιμη η υποδομή φυσικού αερίου που θα εξασφαλίζει τη σύνδεση. Η Gazprom θα δικαιούται να χρεώνει ένα σταθερό και διαφανές τέλος εξυπηρέτησης, σύμφωνα με τα όσα κατά κανόνα θα χρέωνε για παρόμοιες υπηρεσίες στην αγορά.

 

2) Εξασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη

Η Επιτροπή έχει εκφράσει ανησυχία για το ότι οι εδαφικοί περιορισμοί έχουν επιτρέψει στην Gazprom τον κατακερματισμό της αγοράς και, ως εκ τούτου, της έχουν δώσει ενδεχομένως τη δυνατότητα να επιβάλλειυπερβολικές τιμές σε πέντε κράτη μέλη (Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία και Πολωνία).

Η Gazprom έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει σειρά σημαντικών αλλαγών στις συμβατικές της ρήτρες αναθεώρησης των τιμών προκειμένου να εξασφαλίζονται ανταγωνιστικές τιμές φυσικού αερίου σε αυτές τις αγορές φυσικού αερίου:

  • Τιμές φυσικού αερίου που συνδέονται με ανταγωνιστικά κριτήρια αναφοράς: Η Gazprom θα ορίσει ανταγωνιστικά κριτήρια αναφοράς, περιλαμβανομένων των τιμών κόμβου (hub) Δυτικής Ευρώπης, στις ρήτρες αναθεώρησης των τιμών που περιλαμβάνονται στις συμβάσεις της με πελάτες από τα πέντε κράτη μέλη. Οι ρήτρες αναθεώρησης των τιμών επιτρέπουν στους πελάτες να ζητούν αλλαγές στην τιμή του φυσικού αερίου που καταβάλλουν. Οι δεσμεύσεις θα παρέχουν στους πελάτες ρητό συμβατικό δικαίωμα να ξεκινούν τη διαδικασία αναθεώρησης των τιμών όταν οι τιμές που καταβάλλουν αποκλίνουν από την ανταγωνιστική τιμή αναφοράς. Τούτο θα εξασφαλίσει ανταγωνιστικές τιμές φυσικού αερίου στις περιοχές αυτές στο μέλλον.
  • Πιο συχνή και αποτελεσματική αναθεώρηση των τιμών: Η Gazprom θα αυξήσει τη συχνότητα και την ταχύτητα αναθεώρησης των τιμών. Για τις συμβάσεις, π.χ. στα κράτη της Βαλτικής, που δεν περιλαμβάνουν σήμερα ρήτρες αναθεώρησης των τιμών, η Gazprom θα εισαγάγει ρήτρες που θα λαμβάνουν υπόψη τα ανωτέρω στοιχεία.

 

3)          Εξάλειψη των απαιτήσεων που γεννήθηκαν μέσω της δεσπόζουσας θέσης της στην αγορά

Τέλος, η Επιτροπή έχει εκφράσει ανησυχία για το ότι η Gazprom μόχλευσε τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά προμήθειας φυσικού αερίου για να αποκτήσει πλεονεκτήματα που σχετίζονται με τον έλεγχο των υποδομών φυσικού αερίου ή την πρόσβαση σε αυτές. Στην κοινοποίηση αιτιάσεων είχαν διατυπωθεί ανησυχίες σε σχέση με το έργο South Stream στη Βουλγαρία και τον αγωγό Γιαμάλ στην Πολωνία.

  • Μη προβολή απαιτήσεων της Gazprom - Όσον αφορά το έργο South Stream, η Gazprom έχει δεσμευτεί να μην ζητήσει αποζημίωση από τους εταίρους της στη Βουλγαρία μετά από τη διακοπή του έργου South Stream. Τούτο δεν θίγει το ζήτημα κατά πόσον οι εν λόγω απαιτήσεις ήταν εξαρχής έγκυρες.

Όσον αφορά τον αγωγό Γιαμάλ, η έρευνα της Επιτροπής έδειξε ότι η κατάσταση δεν μπορεί να αλλάξει με την παρούσα αντιμονοπωλιακή διαδικασία, λόγω των επιπτώσεων διακυβερνητικής συμφωνίας μεταξύ Πολωνίας και Ρωσίας.

Για την καλύτερη αντιμετώπιση μελλοντικών διακυβερνητικών συμφωνιών, η Επιτροπή υπέβαλε τον Φεβρουάριο του 2016 νομοθετική πρόταση ώστε οι διακυβερνητικές συμφωνίες να υπόκεινται σε πρότερο έλεγχο από την Επιτροπή. Η πρόταση εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 2 Μαρτίου 2017 και εκκρεμεί πλέον στο Συμβούλιο.

X