Σύγκρουση μεταξύ των χωρών της ΕΕ για τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας

Οι χώρες που είναι καλά διασυνδεδεμένες με τις γειτονικές τους χώρες, προστατεύονται επίσης σε μεγαλύτερο βαθμό από τις αυξήσεις των τιμών - όπως ανέφερε ο ACER στην προκαταρκτική έκθεσή του. [@mitecogob / Twitter]

Οι υπουργοί Ενέργειας των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται στις Βρυξέλλες την Πέμπτη (2 Δεκεμβρίου) για να συζητήσουν επί των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι χώρες παραμένουν διχασμένες ως προς το αν η πρόσφατη εκτίναξη των τιμών απαιτεί αναθεώρηση των κανόνων της αγοράς ενέργειας της ένωσης.

Οι τιμές της ενέργειας έφτασαν σε υψηλά επίπεδα – ρεκόρ το φθινόπωρο, καθώς οι περιορισμένες ποσότητες φυσικού αερίου «συγκρούστηκαν» με την υψηλή ζήτηση στις ευρωπαϊκές οικονομίες που ανακάμπτουν από την πανδημία COVID-19.

Ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τον Οκτώβριο, παραμένουν σχετικά υψηλές, ενώ τα αποθέματα εξαντλούνται σταθερά καθώς ξεκινά η χειμερινή περίοδος θέρμανσης.

Αυτό έχει ωθήσει προς τα πάνω τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες εξαρτώνται από την παραγωγική ικανότητα που διαθέτουν οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, οι οποίοι μπορούν να ενεργοποιηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα για να καλύψουν την αιχμή της ζήτησης.

Ωστόσο, χώρες της ΕΕ – όπως η Γαλλία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι αυτός ο μηχανισμός τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας είναι άδικος επειδή δεν εκφράζει το δικό τους ενεργειακό μείγμα, στο οποίο κυριαρχεί η φθηνή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ή πυρηνικούς σταθμούς.

Οι τιμές της ενέργειας πρέπει «να αντικατοπτρίζουν το κόστος του μείγματος παραγωγής που χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση της κατανάλωσής τους» – όπως αναφέρεται σε έγγραφο που υποβλήθηκε από τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Ρουμανία και την Ισπανία ενόψει των σημερινών συνομιλιών.

«Πρέπει να δράσουμε σύντομα, προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται τα οφέλη των τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών στα σήματα των τιμών, προστατεύοντάς τους παράλληλα από την αυξανόμενη αστάθεια των αγορών φυσικού αερίου» – όπως αναφέρεται στο έγγραφο, το οποίο ζητά την τροποποίηση της οδηγίας της ΕΕ για την ηλεκτρική ενέργεια.

Οι χώρες αυτές ζητούν μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέπουν στους καταναλωτές «να ζητούν μια προσφορά προμήθειας που θα τους προστατεύει από βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας». Παράλληλα, υποστηρίζουν πως πρέπει να γίνουν πρόσθετες προειδοποιήσεις προς τους καταναλωτές που είναι σε σύμβαση δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας.

Η απουσία τέτοιων προειδοποιήσεων, «θα μπορούσε να οδηγήσει τους καταναλωτές να αναλάβουν κινδύνους που δεν μπορούν να διαχειριστούν, ή τουλάχιστον κινδύνους που δεν γνωρίζουν», σύμφωνα με το έγγραφο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παραμείνει μέχρι στιγμής επιφυλακτική ως προς αυτό – λέγοντας ότι η χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί καλά έως σήμερα, και πως δεν πρέπει να παρέμβουν.

«Η αλλαγή του σημερινού μοντέλου ενέχει κινδύνους για την προβλεψιμότητα της αγοράς, την ανταγωνιστικότητα και τη μετάβασή μας στην καθαρή ενέργεια» – δήλωσε η επικεφαλής της ΕΕ για θέματα ενέργειας Κάντρι Σίμσον μετά από υπουργική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο.

Μια εργαλειοθήκη μέτρων πολιτικής, την οποία παρουσίασε η Επιτροπή νωρίτερα τον ίδιο μήνα, υπογραμμίζει βραχυπρόθεσμα μέτρα που μπορούν να λάβουν οι χώρες της ΕΕ προκειμένου να προστατεύσουν τους ευάλωτους καταναλωτές από την αύξηση των τιμών της ενέργειας. Πρότειναν, μεταξύ άλλων, φορολογικές ελαφρύνσεις και προγράμματα στήριξης για τους οικονομικά ευάλωτους.

Κατά την προετοιμασία της συνεδρίασης της Πέμπτης, μια ομάδα εννέα χωρών της ΕΕ υποστήριξε τη στάση της Επιτροπής, λέγοντας ότι η τρέχουσα αύξηση των τιμών της ενέργειας πρέπει να αντιμετωπιστεί «βάσει του τρέχοντος ευρωπαϊκού πλαισίου για το κλίμα και την ενέργεια».

«Συμφωνούμε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι βραχυπρόθεσμα, η αύξηση των τιμών μπορεί να αντιμετωπιστεί καλύτερα με προσωρινές και στοχευμένες εθνικές δράσεις από τα κράτη μέλη… για την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών και επιχειρήσεων» – όπως αναφέρεται σε έγγραφο που υπογράφεται από την Αυστρία, τη Δανία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, τη Λετονία, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία.

«Δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε κανένα μέτρο που θα αποτελούσε απόκλιση από τις ανταγωνιστικές αρχές του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου» – προσθέτουν οι εννέα χώρες, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε απόκλιση από αυτές «θα υπονόμευε την οικονομικά αποδοτική απεξάρτηση του ενεργειακού μας συστήματος από τον άνθρακα» και «θα έθετε σε κίνδυνο την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού».

Η ομάδα των εννέα αυτών χωρών υποστήριξε επίσης τα συμπεράσματα μιας προκαταρκτικής αξιολόγησης του ACER – του Οργανισμού της ΕΕ για τη συνεργασία των ρυθμιστικών αρχών ενέργειας – η οποία υπογράμμισε ότι η εξάρτηση από το φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας «είναι ο κύριος παράγοντας που εξηγεί τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών».

Οι χώρες που είναι καλά διασυνδεδεμένες με τις γειτονικές τους χώρες, προστατεύονται επίσης σε μεγαλύτερο βαθμό από τις αυξήσεις των τιμών – όπως ανέφερε ο ACER στην προκαταρκτική έκθεσή του, που δημοσιεύθηκε στις 15 Νοεμβρίου.